Editie 2021Editie 2021

Foto omschrijving: Een luchtfoto van een boerderij met koeien in het Brabantse Someren

Hoeveel stikstof produceert de veehouderij?

In 2020 was de stikstofuitscheiding in dierlijke mest 489 miljoen kilogram. Dat is 15 miljoen kilogram onder het vastgestelde stikstofplafond van 504,4 miljoen kilogram.

Vleesen eierenDiversVleesVleesen melkMest 15663569441316490244100971472691018Land-bouw-grondVarkenKoeKip287OverigRuwvoerHoeveel stikstof produceert de veehouderij?Krachtvoer410mln kg*2019*

De stikstofuitscheiding van de melkveesector bedroeg 286,5 miljoen kilogram, boven het productieplafond (281,8 miljoen kilogram) voor deze sector. De stikstofuitscheiding van de varkenssector kwam uit op 91,8 miljoen kilogram, ruim onder het productieplafond van 99,1 miljoen kilo. Ook de pluimveesector zat met een uitscheiding van 54,7 miljoen kilo ruim onder het productieplafond (60,3 miljoen kilogram).

Zuiniger met stikstof

Van de mineralen in het veevoer, zoals stikstof en fosfor, neemt het vee een beperkt deel op. Dit is de zogeheten benutting. De stikstof komt terecht in vlees, melk of eieren. Wat dieren niet opnemen verdwijnt voor een belangrijk deel met de mest in de grond of in de lucht. Tussen begin jaren negentig en 2001 nam de stikstofbenutting toe van 21 naar 29 procent in 2011. Sindsdien verbetert de benutting nauwelijks meer.

Stikstofbenutting veehouderij (%)
Rundvee (vlees en melk) Varkens (vlees) Pluimvee (vlees en eieren) Overige dieren
2000 19 35 41 10
2001 19 36 42 10
2002 20 37 42 11
2003 20 36 41 11
2004 21 38 40 13
2005 21 36 40 12
2006 22 35 39 13
2007 22 36 40 13
2008 22 36 39 13
2009 23 36 39 13
2010 23 37 39 13
2011 23 37 39 13
2012 24 37 41 13
2013 24 37 41 13
2014 23 38 42 13
2015 23 39 43 13
2016 24 39 43 15
2017 23 39 44 14
2018 23 40 42 15
2019 24 40 42 15

Het ene dier is beter in staat stikstof vast te leggen dan het andere. De stikstofbenutting was met 42 procent het hoogst bij pluimvee. Bij varkens is deze 40 procent, bij rundvee maar 24 procent. De benuttingspercentages zijn sinds 2000 mondjesmaat verbeterd. Bij rundvee was de benutting in 2000 nog 19 procent, bij varkens 35 procent en bij pluimvee 41 procent.

Stikstofbenutting afhankelijk van samenstelling voer

Veevoer bestaat uit krachtvoer en ruwvoer. De hoeveelheid stikstof in krachtvoer was in 2019 met 410 miljoen kilo ruim 2 procent minder dan een jaar eerder. Gras, hooi en snijmaïs bevatten 269 miljoen kilo stikstof, net iets minder dan als in 2018.

De aanvoer van stikstof naar de veehouderij hangt af van zowel de omvang van de veestapel als van de verhouding krachtvoer en ruwvoer. Een kilo gras of een kilo krachtvoer bevat bijvoorbeeld tot bijna driemaal zoveel stikstof als een kilo snijmais. Als er minder mais wordt geoogst, door een tegenvallende oogst of een kleiner maisareaal, zoals in 2018, en de dieren meer krachtvoer en gras te eten krijgen, zal het ruwvoer meer stikstof bevatten.

Stikstof in krachtvoer en ruwvoer veehouderij (mln kg)
Jaar Krachtvoer rundvee Krachtvoer varkens Krachtvoer pluimvee Krachtvoer overige dieren Ruwvoer rundvee Ruwvoer overige dieren
2000 130 186 106 7 291 23
2010 129 168 107 7 257 17
2019 147 156 97 10 269 18

Minder stikstofverliezen

Volgens de mineralenbalans werd in 2019 in de landbouw 697 miljoen kilo stikstof aangevoerd in de veehouderij. Daarvan is 207 miljoen kilo vastgelegd in dierlijke producten. De niet benutte stikstof, 490 miljoen kilo – 70 procent van alle aangevoerde stikstof –, verdween in planten (378 miljoen kilo), de bodem, de lucht, buiten de landbouw of het waren voorraadmutaties. In 2000 was dat nog 549 miljoen kilo, 74 procent van de gebruikte stikstof. De daling hangt onder meer samen met een doelmatiger mesttoediening in de akkerbouw. Daarnaast vervluchtigde er minder stikstof uit stallen en mestopslag. Dat er minder stikstof vervluchtigd is ook het resultaat van strenger mestbeleid, waarbij gebruiksnormen werden voorgeschreven voor stikstof.

De vragen

Colofon

Deze website is ontwikkeld door het CBS in samenwerking met Textcetera Den Haag.
Heb je een vraag of opmerking over deze website, neem dan contact op met het CBS.

Disclaimer en copyright

Cookies

CBS maakt op deze website gebruik van functionele cookies om de site goed te laten werken. Deze cookies bevatten geen persoonsgegevens en hebben nauwelijks gevolgen voor de privacy. Daarnaast gebruiken wij ook analytische cookies om bezoekersstatistieken bij te houden. Bijvoorbeeld hoe vaak pagina's worden bezocht, welke onderwerpen gebruikers naar op zoek zijn en hoe bezoekers op onze site komen. Het doel hiervan is om inzicht te krijgen in het functioneren van de website om zo de gebruikerservaring voor u te kunnen verbeteren. De herleidbaarheid van bezoekers aan onze website beperken wij zo veel mogelijk door de laatste cijfergroep (octet) van ieder IP-adres te anonimiseren. Deze gegevens worden niet gedeeld met andere partijen. CBS gebruikt geen trackingcookies. Trackingcookies zijn cookies die bezoekers tijdens het surfen over andere websites kunnen volgen.

De geplaatste functionele en analytische cookies maken geen of weinig inbreuk op uw privacy. Volgens de regels mogen deze zonder toestemming geplaatst worden.

Meer informatie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/telecommunicatie/vraag-en-antwoord/mag-een-website-ongevraagd-cookies-plaatsen

Leeswijzer

Verklaring van tekens

niets (blanco) een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
. het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
0 (0,0) het cijfer is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid
* voorlopige cijfers
** nader voorlopige cijfers
- (indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
2016-2017 2016 tot en met 2017
2016/2017 het gemiddelde over de jaren 2016 tot en met 2017
2016/'17 oogstjaar, boekjaar, schooljaar, enz. beginnend in 2016 en eindigend in 2017
2004/'05-2016/'17 oogstjaar enz., 2004/'05 tot en met 2016/'17

In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Over het CBS

De wettelijke taak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is om officiële statistieken te maken en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Het CBS publiceert betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die het deelt met andere overheden, burgers, politiek, wetenschap, media en bedrijfsleven. Zo zorgt het CBS ervoor dat maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden op basis van betrouwbare statistische informatie.

Het CBS maakt inzichtelijk wat er feitelijk gebeurt. De informatie die het CBS publiceert, gaat daarom over onderwerpen die de mensen in Nederland raken. Bijvoorbeeld economische groei en consumentenprijzen, maar ook criminaliteit en vrije tijd.

Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is het CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken. Dit betreft het grootste deel van het werkprogramma.

Voor meer informatie over de taken, organisatie en publicaties van het CBS, zie cbs.nl.

Contact

Met vragen kunt u contact opnemen met het CBS.

Medewerkers

Concept & beeldredactie

Irene van Kuik

Infographics

Janneke Hendriks

Richard Jollie

Hendrik Zuidhoek

Redactie

Ronald van der Bie

Annelie Hakkenes-Tuinman

Michel van Kooten

Sidney Vergouw

Paul de Winden

Karolien van Wijk

Gert Jan Wijma

Vertaling

Frans Dinnissen

Gaby de Vet

Eindredactie

Elma Wobma

Dank aan alle CBS-collega’s die hebben bijgedragen aan deze editie