Werk

Jongeren op de arbeidsmarkt

In 2022 hadden meer onderwijsvolgende jongeren (15 tot 27 jaar) werk en waren ze minder vaak werkloos dan in 2021. Onder de niet-onderwijsvolgende jongeren bleven de arbeidsdeelname en de werkloosheid ongeveer hetzelfde. Scholieren en studenten werkten vooral in deeltijd, terwijl niet-onderwijsvolgenden relatief vaak een voltijdbaan hadden. Niet-onderwijsvolgende jongeren waren met de jaren steeds vaker economisch zelfstandig. Degenen die niet economisch zelfstandig zijn, hebben niet allemaal de wens om meer uren te werken.

6.1Arbeidsdeelname

Ruim drie kwart van de jongeren in Nederland heeft werk

In 2022 woonden er in Nederland ongeveer 2,6 miljoen jongeren van 15 tot 27 jaar. Daarvan waren 1,8 miljoen scholier of student en 800 duizend niet-onderwijsvolgend. Ruim driekwart (77 procent) van deze jongeren had betaald werk. De arbeidsparticipatie onder de jongeren die nog een opleiding volgen is lager dan onder degenen die geen onderwijs volgen, en hangt samen met leeftijd.

Tot 20 jaar loopt de arbeidsdeelname onder scholieren en studenten steeds verder op, daarna blijft de arbeidsdeelname met ieder leeftijdsjaar erbij ongeveer gelijk. In 2022 was dat zo rond de 77 procent. De arbeidsdeelname onder de niet-onderwijsvolgenden neemt toe met ieder jaar in leeftijd. In 2022 werkte, net als bij de scholieren en studenten, zo’n 77 procent van de 20‑jarigen, van de 26‑jarigen was dat 90 procent. Gemiddeld was de arbeidsdeelname van niet-onderwijsvolgende jongeren ongeveer gelijk aan die van 27- tot 35‑jarigen. In deze leeftijdsgroep zijn er nog weinig mensen die het merendeel van hun tijd een opleiding volgen, en gaat het daarbij veelal om na-, bij- of omscholing.

Toon tabel6.1.1 Arbeidsdeelname jongeren naar leeftijd, 2022 (%)Verberg tabel6.1.1 Arbeidsdeelname jongeren naar leeftijd, 2022 (%)

6.1.1 Arbeidsdeelname jongeren naar leeftijd, 2022 (%)

leeftijd in jaren	Onderwijsvolgenden	Niet-onderwijsvolgenden
15	55,1	60,5
16	67,2	73,4
17	72,4	77,0
18	76,0	74,6
19	77,3	77,5
20	76,0	84,1
21	77,4	86,8
22	76,8	88,2
23	77,4	85,8
24	74,5	89,9
25	73,1	89,3
26	77,1	89,6

Hoogste arbeidsdeelname op Schiermonnikoog, Urk en in Staphorst

De arbeidsdeelname van jongeren (15 tot 27 jaar) verschilt tussen gemeenten. In 2021 was de arbeidsdeelname het hoogste op Schiermonnikoog (90 procent), gevolgd door Urk en Staphorst (beide 86 procent). In Oirschot, Reusel-De Mierden, Dinkelland, Ameland, Zwartewaterland en Boekel was de arbeidsdeelname 85 procent. Daarentegen werkte in de gemeenten Vaals, Wassenaar, Wageningen, Laren en Maastricht de helft of minder van de jongeren. Onder de gemeenten waar de arbeidsparticipatie onder jongeren relatief laag is, zijn ook meerdere grensgemeenten. Mogelijk is in deze gemeenten sprake van een onderschatting van het aantal werkende jongeren; in deze cijfers gaat het om jongeren die in Nederland werken, als zij over de grens werken tellen ze niet mee in deze cijfers. Ook in de vier grootste gemeenten van Nederland was de arbeidsdeelname van jongeren relatief laag: in Utrecht 69 procent, in Amsterdam 66 procent, in Rotterdam 65 procent en in Den Haag 61 procent.

Voor de arbeidsparticipatie per gemeente is ook onderscheid gemaakt naar onderwijsdeelname. Onder de onderwijsvolgende jongeren varieerde deze tussen de 44 en 83 procent en onder de niet-onderwijsvolgende jongeren tussen de 29 en 95 procent.

Omdat de arbeidsdeelname van onderwijsvolgenden sterk correleerde met die van niet-onderwijsvolgenden (correlatiecoëfficiënt 0,82), is alleen de arbeidsdeelname van alle jongeren in de figuur weergegeven.

Zoek Regio

Toon tabel6.1.2 Arbeidsdeelname jongeren (15 tot 27 jaar), 2021* Verberg tabel6.1.2 Arbeidsdeelname jongeren (15 tot 27 jaar), 2021*

6.1.2 Arbeidsdeelname jongeren (15 tot 27 jaar), 2021*

Gemeenten in Nederland	Nettoarbeidsparticipatie, Totaal (15 tot 27 jaar)
Groningen	61,1
Almere	68,5
Stadskanaal	72,3
Veendam	69,8
Zeewolde	76,5
Achtkarspelen	73,7
Ameland	84,6
Harlingen	72,8
Heerenveen	71,9
Leeuwarden	68,5
Ooststellingwerf	75,7
Opsterland	74,4
Schiermonnikoog	89,6
Smallingerland	70,7
Terschelling	70,4
Vlieland	83,4
Weststellingwerf	74,8
Assen	71,1
Coevorden	74,7
Emmen	72,9
Hoogeveen	78,2
Meppel	72,4
Almelo	71,8
Borne	76,8
Dalfsen	80,8
Deventer	71,6
Enschede	61,6
Haaksbergen	82
Hardenberg	80,3
Hellendoorn	79,2
Hengelo	72,9
Kampen	80,1
Losser	77,8
Noordoostpolder	73,3
Oldenzaal	78
Ommen	78,3
Raalte	82,4
Staphorst	85,8
Tubbergen	82,7
Urk	86,1
Wierden	81,5
Zwolle	73,9
Aalten	79,2
Apeldoorn	74,3
Arnhem	66,9
Barneveld	83,2
Beuningen	77
Brummen	77,8
Buren	77,1
Culemborg	70,7
Doesburg	70,8
Doetinchem	73,6
Druten	73,1
Duiven	76,8
Ede	77,2
Elburg	80,6
Epe	78,2
Ermelo	76,1
Harderwijk	77,2
Hattem	75,9
Heerde	80
Heumen	74,4
Lochem	72,2
Maasdriel	78,6
Nijkerk	79,4
Nijmegen	67,7
Oldebroek	78,8
Putten	81,8
Renkum	66
Rheden	67,9
Rozendaal	63,8
Scherpenzeel	84
Tiel	74,3
Voorst	75,5
Wageningen	47,3
Westervoort	73
Winterswijk	77,6
Wijchen	76
Zaltbommel	79
Zevenaar	76,7
Zutphen	69,3
Nunspeet	83,7
Dronten	71,1
Amersfoort	73
Baarn	67,8
De Bilt	64,3
Bunnik	69,1
Bunschoten	81,8
Eemnes	75
Houten	70
Leusden	75,4
Lopik	81,2
Montfoort	81,6
Renswoude	83,7
Rhenen	77,5
Soest	73
Utrecht	69
Veenendaal	77,6
Woudenberg	79,5
Wijk bij Duurstede	77,2
IJsselstein	75,4
Zeist	61,8
Nieuwegein	74,8
Aalsmeer	75,2
Alkmaar	75,7
Amstelveen	59,9
Amsterdam	65,9
Bergen (NH.)	71,2
Beverwijk	76,7
Blaricum	58,8
Bloemendaal	58,5
Castricum	77
Diemen	60,8
Edam-Volendam	82,8
Enkhuizen	74,5
Haarlem	70,7
Haarlemmermeer	72,7
Heemskerk	77,6
Heemstede	59,8
Heiloo	73,4
Den Helder	75,3
Hilversum	66,6
Hoorn	74,5
Huizen	71,7
Landsmeer	70,2
Laren	48,4
Medemblik	77,7
Oostzaan	74,4
Opmeer	82,7
Ouder-Amstel	68,2
Purmerend	74,5
Schagen	78,1
Texel	80,8
Uitgeest	79,8
Uithoorn	74,6
Velsen	74,7
Weesp	73,2
Zandvoort	69,8
Zaanstad	72,6
Alblasserdam	78,2
Alphen aan den Rijn	75,7
Barendrecht	71
Drechterland	77,5
Brielle	77
Capelle aan den IJssel	69,8
Delft	53,3
Dordrecht	71,4
Gorinchem	74,2
Gouda	73,8
's-Gravenhage	60,7
Hardinxveld-Giessendam	81
Hellevoetsluis	74,4
Hendrik-Ido-Ambacht	76,1
Stede Broec	78,4
Hillegom	78,1
Katwijk	80,8
Krimpen aan den IJssel	73,8
Leiden	64,7
Leiderdorp	69,8
Lisse	79,5
Maassluis	75,6
Nieuwkoop	79,7
Noordwijk	75,2
Oegstgeest	57,4
Oudewater	80,8
Papendrecht	75,9
Ridderkerk	76,4
Rotterdam	65,2
Rijswijk	65
Schiedam	69,6
Sliedrecht	77,3
Albrandswaard	70,2
Westvoorne	72,8
Vlaardingen	72,2
Voorschoten	62,7
Waddinxveen	79,9
Wassenaar	46,9
Woerden	76,2
Zoetermeer	71,5
Zoeterwoude	72,2
Zwijndrecht	73,6
Borsele	80,5
Goes	79,5
West Maas en Waal	79,2
Hulst	70,5
Kapelle	80,7
Middelburg	70,2
Reimerswaal	83,1
Terneuzen	72,7
Tholen	80,4
Veere	83,4
Vlissingen	74,3
De Ronde Venen	74,7
Tytsjerksteradiel	72,2
Asten	81,9
Baarle-Nassau	77,7
Bergen op Zoom	72,9
Best	77,7
Boekel	84,5
Boxtel	76,1
Breda	72,8
Deurne	80,3
Pekela	75,2
Dongen	80,5
Eersel	78,9
Eindhoven	66,9
Etten-Leur	74,9
Geertruidenberg	79,4
Gilze en Rijen	77,1
Goirle	78,1
Helmond	74,2
's-Hertogenbosch	75,6
Heusden	78,7
Hilvarenbeek	84,4
Loon op Zand	82,4
Nuenen, Gerwen en Nederwetten	73,9
Oirschot	85
Oisterwijk	77,1
Oosterhout	77,4
Oss	77,3
Rucphen	77,7
Sint-Michielsgestel	76,4
Someren	82,8
Son en Breugel	74,6
Steenbergen	78,1
Waterland	71
Tilburg	72,4
Valkenswaard	78,4
Veldhoven	76,3
Vught	71,5
Waalre	68,9
Waalwijk	79,9
Woensdrecht	72,5
Zundert	82,1
Wormerland	73,9
Landgraaf	71,4
Beek	74,6
Beesel	79,6
Bergen (L.)	80,4
Brunssum	71,7
Gennep	77,7
Heerlen	69,2
Kerkrade	69,5
Maastricht	49,5
Meerssen	72,4
Mook en Middelaar	70,8
Nederweert	82,6
Roermond	74,1
Simpelveld	74,7
Stein	72,9
Vaals	38
Venlo	75,2
Venray	80,3
Voerendaal	74,6
Weert	75,4
Valkenburg aan de Geul	72,2
Lelystad	69,6
Horst aan de Maas	83,6
Oude IJsselstreek	75,6
Teylingen	74,2
Utrechtse Heuvelrug	65,4
Oost Gelre	81,8
Koggenland	81,8
Lansingerland	70,8
Leudal	76,4
Maasgouw	73,4
Gemert-Bakel	79,5
Halderberge	76,9
Heeze-Leende	78,6
Laarbeek	80,7
Reusel-De Mierden	85
Roerdalen	78,9
Roosendaal	74,2
Schouwen-Duiveland	81,9
Aa en Hunze	71,3
Borger-Odoorn	75,1
De Wolden	79,3
Noord-Beveland	79,6
Wijdemeren	71,8
Noordenveld	72,3
Twenterand	77,6
Westerveld	73,7
Lingewaard	76,6
Cranendonck	73,9
Steenwijkerland	76,8
Moerdijk	77,8
Echt-Susteren	70,6
Sluis	77,1
Drimmelen	79,4
Bernheze	81,6
Alphen-Chaam	80
Bergeijk	83,1
Bladel	84,2
Gulpen-Wittem	75,2
Tynaarlo	67
Midden-Drenthe	77
Overbetuwe	73,3
Hof van Twente	81,3
Neder-Betuwe	83,2
Rijssen-Holten	84,3
Geldrop-Mierlo	75,6
Olst-Wijhe	79,4
Dinkelland	84,9
Westland	81,6
Midden-Delfland	75,9
Berkelland	80
Bronckhorst	76,8
Sittard-Geleen	69,8
Kaag en Braassem	78,9
Dantumadiel	75,5
Zuidplas	76,2
Peel en Maas	82,9
Oldambt	69,5
Zwartewaterland	84,6
S�dwest-Frysl�n	74,1
Bodegraven-Reeuwijk	78,8
Eijsden-Margraten	72,7
Stichtse Vecht	71,5
Hollands Kroon	79,5
Leidschendam-Voorburg	64,6
Goeree-Overflakkee	79,7
Pijnacker-Nootdorp	69,2
Nissewaard	73,8
Krimpenerwaard	77,3
De Fryske Marren	77,6
Gooise Meren	61,1
Berg en Dal	72,9
Meierijstad	81,2
Waadhoeke	73,3
Westerwolde	59,7
Midden-Groningen	70,3
Beekdaelen	74
Montferland	77,7
Altena	79,9
West Betuwe	77,6
Vijfheerenlanden	78,2
Hoeksche Waard	76,5
Het Hogeland	69,5
Westerkwartier	71,9
Noardeast-Frysl�n	75,1
Molenlanden	81,7
Eemsdelta	68,5
Dijk en Waard	76,6
Land van Cuijk	78,2
Maashorst	80,2

266 duizend jongeren gerekend tot onbenut arbeidspotentieel zonder werk

Van de 2,6 miljoen jongeren in de leeftijd 15 tot 27 jaar zijn er 592 duizend jongeren die geen werk hadden. Van hen zochten 266 duizend jongeren (45 procent) wel werk, en/of waren hiervoor op korte termijn beschikbaar. Deze groep wordt aangeduid als onbenut arbeidspotentieel zonder werk, en bestaat uit werklozen en semiwerklozen. Het aandeel onbenut arbeidspotentieel zonder werk was onder de onderwijsvolgenden (43 procent) kleiner dan onder de niet-onderwijsvolgenden (53 procent). Het CBS beschouwt jongeren die werk zochten én daar ook beschikbaar voor waren als werkloos volgens de richtlijnen van de International Labour Organization (ILO). Onder de onderwijsvolgenden zonder werk was dit 24 procent, onder de niet-onderwijsvolgenden was dit 36 procent. Het CBS beschouwt jongeren als semiwerkloos als zij ofwel gezocht hadden, ofwel beschikbaar waren, omdat er van uitgegaan wordt dat zij een lagere binding met de arbeidsmarkt hebben dan werklozen. Van zowel de onderwijsvolgende- als van de niet-onderwijsvolgende jongeren was ongeveer een op de vijf semiwerkloos.

Naast het onbenut arbeidspotentieel zonder werk is er een groep zonder werk die niet zoekt en niet beschikbaar is. 57 procent van de onderwijsvolgende en 47 procent van de niet-onderwijsvolgende jongeren behoorden tot deze groep niet-werkzame jongeren. Zij hebben de laagste binding met de arbeidsmarkt.

6.2(Gewenste) arbeidsduur

Scholieren en studenten werken vooral in deeltijd; niet-onderwijsvolgenden voltijd

Onder de scholieren en studenten werkte de meerderheid (66 procent) deeltijd tot 20 uur per week, terwijl onder niet-onderwijsvolgenden de meerderheid (63 procent) voltijd (35 uur of meer per week) werkte. Scholieren en studenten werkten in 2022 gemiddeld 17 uur. Onder niet-onderwijsvolgende jongeren was dat met 35 uur twee keer zoveel. De gebruikelijke wekelijkse arbeidsduur was voor beide groepen in 2022 gelijk aan die in 2021.

Het aantal uren dat jongeren (15 tot 27 jaar) per week werken, is ook sterk leeftijdsafhankelijk. Dit overlapt deels met onderwijsdeelname, omdat tieners en begin-twintigers vaak nog onderwijs volgen. Van de onderwijsvolgende tieners werkte bijna 100 procent (bij 15 jaar) tot 70 procent (bij 19 jaar) tot 20 uur per week, vanaf 23 jaar was dat van iets meer dan 45 procent tot iets minder dan 25 procent oplopend met ieder levensjaar. Van de niet-onderwijsvolgende tieners werkte 40 procent (bij 18 jaar) tot bijna 55 procent (bij 19 jaar) 28 uur en meer per week, vanaf 23 jaar ongeveer 90 procent bij ieder levensjaar.

Toon tabel6.2.1a Arbeidsduur in gebruikelijke werkweek, onderwijsvolgende 15- tot 27-jarigen, 2022 (%)Verberg tabel6.2.1a Arbeidsduur in gebruikelijke werkweek, onderwijsvolgende 15- tot 27-jarigen, 2022 (%)

6.2.1a Arbeidsduur in gebruikelijke werkweek, onderwijsvolgende 15- tot 27-jarigen, 2022 (%)

leeftijd	0 tot 12 uur	12 tot 20 uur	20 tot 28 uur	28 tot 35 uur	35 en meer uren
15	83,9	12,4	1,5	0,6	1,6
16	66,1	21,2	6,8	3,1	2,8
17	55,9	24,3	8,4	4,7	6,7
18	48,7	23,7	11,2	6,4	10,1
19	43,9	25,3	12,6	8,5	9,8
20	38,1	24,1	14,3	9,3	14,2
21	36,0	24,8	12,7	11,0	15,5
22	32,8	24,1	15,4	10,1	17,5
23	26,3	19,9	16,7	12,8	24,2
24	24,3	17,3	16,7	11,4	30,3
25	22,8	13,9	14,0	17,3	32,0
26	13,4	9,4	13,2	19,8	44,3

Toon tabel6.2.1b Arbeidsduur in gebruikelijke werkweek, niet-onderwijsvolgende 18- tot 27-jarigen¹⁾, 2022 (%)Verberg tabel6.2.1b Arbeidsduur in gebruikelijke werkweek, niet-onderwijsvolgende 18- tot 27-jarigen¹⁾, 2022 (%)

6.2.1b Arbeidsduur in gebruikelijke werkweek, niet-onderwijsvolgende 18- tot 27-jarigen¹⁾, 2022 (%)

leeftijd	0 tot 12 uur	12 tot 20 uur	20 tot 28 uur	28 tot 35 uur	35 en meer uren
18	22,9	17,5	20,5	13,3	25,9
19	10,9	11,3	21,4	18,8	37,7
20	6,4	8,2	14,5	19,3	51,6
21	5,9	9,0	10,3	21,4	53,5
22	3,3	4,9	8,2	25,2	58,4
23	1,9	4,6	6,0	21,8	65,6
24	2,0	2,9	6,7	18,9	69,5
25	1,4	2,2	5,9	16,4	74,1
26	1,7	2,4	6,2	18,4	71,3
1)Aantallen voor de niet-onderwijsvolgende werkzame jongeren van 15 tot 18 jaar zijn te klein om te presenteren.

390 duizend werkende jongeren belangstelling om meer uren te werken

Aan werkende 15- tot 27‑jarige jongeren is in 2022 gevraagd of ze ook meer uren zouden willen werken dan ze nu doen. Voor 390 duizend (20 procent) van hen was dat het geval: dit zijn de onderbenutte deeltijders. Van de onderwijsvolgende werkende jongeren wilde 23 procent meer uren werken, van de niet-onderwijsvolgende jongeren 14 procent.

Naar gewerkte urenklassen kunnen de verschillen tussen onderwijsvolgende en niet-onderwijsvolgenden werkende jongeren nog groter zijn. Vanwege te kleine aantallen is het daarbij niet mogelijk de gedetailleerde klassen te gebruiken zoals eerder is gedaan. Ongeveer 33 procent van de onderwijsvolgende jongeren die tot 20 uur per week werkten, wilde meer dan 20 uur werken. Bij de niet-onderwijsvolgenden was dat ongeveer 80 procent.

Toon tabel6.2.2 Onderbenutte deeltijdwerkers (15 tot 27 jaar) naar gebruikelijke en gewenste arbeidsduur per week, 2022 (%)Verberg tabel6.2.2 Onderbenutte deeltijdwerkers (15 tot 27 jaar) naar gebruikelijke en gewenste arbeidsduur per week, 2022 (%)

6.2.2 Onderbenutte deeltijdwerkers (15 tot 27 jaar) naar gebruikelijke en gewenste arbeidsduur per week, 2022 (%)

categorie	uren	Gewenst: 0 tot 20 uur	Gewenst: 20 tot 28 uur	Gewenst: 28 en meer uren	Gewenst: Uren onbekend
Onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsuur	0 tot 20 uur, Onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsuur	60,9	18,7	14,5	5,9
Onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsuur	20 tot 28 uur, Onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsuur	0,0	11,4	75,7	12,9
Onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsuur	28 en meer uur, Onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsuur	0,0	0,0	74,9	25,1
Niet-onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsduur	0 tot 20 uur, Niet-onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsduur	16,6	32,6	46,8	4,0
Niet-onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsduur	20 tot 28 uur, Niet-onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsduur	0,0	6,1	88,6	5,3
Niet-onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsduur	28 en meer uur, Niet-onderwijsvolgenden Gebruikelijke arbeidsduur	0,0	0,0	88,9	11,1

De meeste 15- tot 27‑jarige werkzame jongeren wilden niet meer uren per week werken dan zij nu al deden. 69 procent gaf aan dat ze in de gewenste situatie evenveel uren wilden werken en 6 procent dat ze minder uren zouden willen werken.

(Semi)werkloze scholieren en studenten vooral op zoek naar kleine baan

Van de jongeren die in 2022 niet werkten, hoorde 45 procent tot het onbenut potentieel zonder werk. Zij waren werkloos of semiwerkloos. Voor onderwijsvolgenden was dit 43 procent, voor niet-onderwijsvolgenden 53 procent. Ook aan deze (semi)werkloze jongeren is gevraagd hoeveel uren zij per week zouden willen werken. Onderwijsvolgenden waren vooral op zoek naar werk tot 12 uur (63 procent), de niet-onderwijsvolgenden zochten juist een baan van 35 uur of meer per week (56 procent).

Toon tabel6.2.3 (Semi)werklozen (15 tot 27 jaar) naar gewenste arbeidsduur per week, 2022 (%)Verberg tabel6.2.3 (Semi)werklozen (15 tot 27 jaar) naar gewenste arbeidsduur per week, 2022 (%)

6.2.3 (Semi)werklozen (15 tot 27 jaar) naar gewenste arbeidsduur per week, 2022 (%)

uren	Onderwijsvolgenden	Niet-onderwijsvolgenden
20 uur en minder	63,4	13,5
20 tot 28 uur	9,2	19,3
28 uur en meer	14,3	56,5
Uren onbekend	13,1	10,7

6.3Economisch zelfstandig

Meer jongeren economisch zelfstandig

Als scholieren en studenten werken, is dat meestal in een bijbaan. Voor degenen die geen onderwijs meer volgen is het relevant om naast de wekelijkse arbeidsduur ook in beeld te brengen of ze economisch zelfstandig zijn. Mensen zijn economisch zelfstandig als ze een persoonlijk inkomen uit arbeid of onderneming hebben dat op of boven de drempelwaarde ligt van de beleidsnorm voor het individuele inkomensminimum. Deze drempelwaarde is gelijk aan 70 procent van het wettelijke netto minimumloon, ofwel de netto bijstand van een alleenstaande.

De recentste cijfers over economische zelfstandigheid op het moment van schrijven van dit rapport gaan over 2021. Toen was ongeveer 80 procent van de niet-onderwijsvolgende, werkzame jongeren economisch zelfstandig. Sinds 2013 is dit aandeel ruim 6 procentpunten toegenomen.

Toon tabel6.3.1 Economisch zelfstandigheid, niet-onderwijsvolgende werkende jongeren (15 tot 27 jaar) (%)Verberg tabel6.3.1 Economisch zelfstandigheid, niet-onderwijsvolgende werkende jongeren (15 tot 27 jaar) (%)

6.3.1 Economisch zelfstandigheid, niet-onderwijsvolgende werkende jongeren (15 tot 27 jaar) (%)

jaar	economisch zelfstandig
2013	73,1
2014	74,1
2015	72,7
2016	75,0
2017	75,8
2018	76,9
2019	78,5
2020	78,0
2021¹⁾	79,5
1)De breuklijn in de trend tussen 2020 en 2021 valt samen met het herontwerp van de methode in de EBB.

Economisch zelfstandige jongeren vaak voltijd werk

In 2021 werkten economisch zelfstandige jongeren relatief vaak voltijd (69 procent). Bij jongeren die niet economisch zelfstandig waren was dat veel minder gebruikelijk (22 procent).

Toon tabel6.3.2 Niet-onderwijsvolgende, werkende jongeren (15 tot 27 jaar) naar gebruikelijke arbeidsduur per week en economische zelfstandigheid, 2021 (%)Verberg tabel6.3.2 Niet-onderwijsvolgende, werkende jongeren (15 tot 27 jaar) naar gebruikelijke arbeidsduur per week en economische zelfstandigheid, 2021 (%)

6.3.2 Niet-onderwijsvolgende, werkende jongeren (15 tot 27 jaar) naar gebruikelijke arbeidsduur per week en economische zelfstandigheid, 2021 (%)

uren	Economisch zelfstandig	Niet economisch zelfstandig
12 uur en minder	1,4	21,8
12 tot 20 uur	1,8	15,5
20 tot 28 uur	8,8	25,3
28 tot 35 uur	18,6	15,7
35 uur en meer	69,4	21,7

Dat jongeren die economisch zelfstandig zijn, aangeven graag meer uren per week te willen werken, komt naar verhouding niet zo vaak voor (16 procent). Juist de niet economische zelfstandige jongeren gaven aan meer uren te willen werken (44 procent). Als jongeren niet economisch zelfstandig zijn, betekent dat niet automatisch dat ze ook meer uren willen werken.

6.4Kerncijfers arbeidsmarkt jongeren

	Eenheid	2013	2020	2021	2022		Verandering 2021–2022
Bevolking 15 tot 27 jaar1)
Onderwijsvolgenden2)	x 1 000	1598	1717	1789	1783			-
w.v. werkzaam	x 1 000	1026	1140	1217	1297		+
niet-werkzaam	x 1 000	572	577	571	486			-
w.v. werkloos	x 1 000	173	142	138	116			-
semi-werkloos	x 1 000	111	96	118	93			-
Werknemers	x 1 000	991	1104	1172	1240		+
w.v. met een flexibele arbeidsrelatie3)	%	.	.	87	85			-
Arbeidsdeelname	%	64	66	68	73		=
Werkloosheidspercentage	%	14,4	11,1	10,2	8,2			-
Arbeidsduur in normale of gemiddelde week	Uren	14	15	17	17		=
Wil meer uren werken per week4)	%	.	.	17	15			-
Werkt per week:
tot 12 uur	%	.	.	44	44		=
12 tot 19 uur	%	.	.	21	21		=
20 tot 27 uur	%	.	.	11	12		+
28 tot 35 uur	%	.	.	9	8			-
35 uur en meer (voltijd)	%	.	.	14	14		=
Economisch zelfstandig5)	%	11	13	13	n.b.
Niet-onderwijsvolgenden	x 1 000	861	852	768	807		+
w.v. werkzaam	x 1 000	701	715	668	701		+
niet-werkzaam	x 1 000	160	137	99	105		+
w.v. werkloos	x 1 000	87	57	37	37		=
semi-werkloos	x 1 000	24	21	18	19		+
Werknemers	x 1 000	660	668	622	651		+
w.v. met een flexibele arbeidsrelatie3)	%	.	.	56	54			-
Arbeidsdeelname	%	81	84	87	87		=
Werkloosheidspercentage	%	11,0	7,4	5,2	5,1			-
Arbeidsduur in normale of gemiddelde week	Uren	32	33	35	35		=
Wil meer uren werken per week4)	%	19	12	8	7			-
Werkt per week:
tot 12 uur	%	.	.	5	4			-
12 tot 19 uur	%	.	.	5	5		=
20 tot 27 uur	%	.	.	9	9		=
28 tot 35 uur	%	.	.	19	19		=
35 uur en meer (voltijd)	%	.	.	63	63		=
Economisch zelfstandig5)		60	66	70	n.b.

¹⁾Bron: Enquete beroepsbevolking (EBB). Definitieve cijfers na herontwerp van de EBB in 2021. Cijfers over 2021 gepubliceerd in het Jaarrapport Landelijk Jeugdmonitor 2022 kunnen afwijken.

²⁾Volgt een opleiding in het reguliere onderwijs.

³⁾"." = cijfers kunnen niet betrouwbaar genoeg vergeleken worden met die van 2021 en 2022. n.b.= niet beschikbaar.

⁴⁾Onderbenutte deeltijdwerkers.

⁵⁾Cijfers over economische zelfstandigheid waren voor 2022 op moment van publicatie niet beschikbaar.

6.5Begrippen

Arbeidsdeelname

Het aandeel van de werkzame beroepsbevolking in de bevolking (beroeps- en niet-beroepsbevolking). Deze definitie heeft betrekking op personen die in Nederland wonen (exclusief de institutionele bevolking). Een ander veelgebruikt woord voor arbeidsdeelname is nettoarbeidsparticipatie.

Beroepsbevolking

Personen die betaald werk hebben (werkzame beroepsbevolking) of die geen betaald werk hebben, recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn (werkloze beroepsbevolking). Deze definitie heeft betrekking op personen die in Nederland wonen (exclusief de institutionele bevolking).

Economisch zelfstandig

Economische zelfstandigheid is een begrip dat beleidsmatig verbonden is met het bestaansminimum: iemand wordt als economisch zelfstandig beschouwd als het individuele netto jaarinkomen uit arbeid en eigen onderneming op of boven de drempelwaarde ligt van de beleidsnorm voor het individuele inkomensminimum. Die drempelwaarde is gelijkgesteld aan 70 procent van het wettelijke netto minimumloon, oftewel de netto bijstand van een alleenstaande in het verslagjaar.

Economische zelfstandigheid is vastgesteld op basis van het Integraal inkomens- en vermogensonderzoek van het CBS. Gegevens van de Belastingdienst, Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en de Basisregistratie Personen zijn hierin gecombineerd.

Onderwijsvolgenden

Iedereen die formeel onderwijs volgt. Tot het formele onderwijs wordt gerekend alle onderwijs dat door de overheid wordt bekostigd, alsmede particulier onderwijs voor zover dit leidt tot een in Nederland erkend diploma.

Persoonlijk inkomen

Het persoonlijk inkomen omvat het totaal van inkomen uit arbeid, inkomen uit eigen onderneming, uitkeringen, inkomensverzekeringen en uitkering sociale voorzieningen. Premies inkomensvoorziening zijn hierop in mindering gebracht.

Semiwerklozen

Personen zonder betaald werk die recent naar werk hebben gezocht maar hiervoor niet op korte termijn beschikbaar zijn en personen zonder betaald werk die op korte termijn beschikbaar zijn voor werk maar hiernaar niet recent hebben gezocht. Semiwerklozen behoren niet tot de werkloze beroepsbevolking.

Wekelijkse arbeidsduur

Het aantal uren dat een persoon in een gebruikelijke werkweek werkt, overwerkuren en onbetaalde uren niet meegerekend.

Werkloosheidspercentage

De werkloze beroepsbevolking als percentage van de (werkzame en werkloze) beroepsbevolking.

Werkloze beroepsbevolking

Personen zonder betaald werk, die recent naar werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn (overeenkomstig de internationale definitie van de ILO). Deze definitie heeft betrekking op personen die in Nederland wonen (exclusief de institutionele bevolking). Bij betaald werk gaat het om werkzaamheden ongeacht de arbeidsduur.

Werknemer

Een persoon die in een arbeidsovereenkomst afspraken met een economische eenheid maakt om arbeid te verrichten waar een financiële beloning tegenover staat.

Werkzame beroepsbevolking

Personen die betaald werk hebben. Deze definitie heeft betrekking op personen die in Nederland wonen (exclusief de institutionele bevolking). Bij betaald werk gaat het om werkzaamheden ongeacht de arbeidsduur.

6.6Meer informatie en literatuur

Meer informatie

Cijfers over arbeidsdeelname en werkloosheid onder jongeren (15 tot 27 jaar) in Nederland zijn te vinden op Jeugdmonitor StatLine.

Cijfers over het percentage werkzame jongeren van 15 tot 27 jaar naar regio zijn te vinden op Jeugdmonitor StatLine.

Literatuur

CBS (2022, 17 maart) Vooral jongeren wilden meer uren werken in 2021. CBS nieuwsbericht.

CBS (2022,15 juni) Inhaalslag arbeidsdeelname jonge mannen. CBS nieuwbericht Jeugdmonitor.

CBS (2022, 21 juli) Werkloosheid in juni toegenomen. CBS nieuwsbericht.

CBS (2022) Vroege loopbaan van jongeren op een nieuwe manier in kaart gebracht. CBS longread.

CBS (2022) Jaarrapport 2022 Landelijke Jeugdmonitor. CBS boek.

CBS (2023, 30 maart) Inkomen van jongeren toegenomen in 2021. CBS nieuwsbericht.