Stalking door ex-partner

Bijna zes op de tien personen van 16 jaar of ouder geven aan dat zij in het verleden een (andere) relatie hebben gehad; ruim vier op de tien zeggen geen eerdere relatie te hebben gehad, met name jongeren en ouderen. Sommige personen die een relatie hadden krijgen te maken met stalking door hun ex-partner, dat wil zeggen dat zij herhaaldelijk en opzettelijk door hem of haar worden lastiggevallen. Deze structurele vorm van intimidatie staat in dit hoofdstuk centraal. Stalking kan ook plaatsvinden door andere personen. Dit is in dit onderzoek niet meegenomen. Er wordt dus geen volledig beeld geschetst van de prevalentie van stalking in Nederland.

5.1Slachtofferschap stalking door ex-partner

In 2020 gaf 6 procent van de 16‑plussers met een ex-partner aan in de afgelopen vijf jaar door hem of haar gestalkt te zijn en 2 procent was hier in de afgelopen 12 maanden slachtoffer van (omgerekend ongeveer 190 duizend personen).noot1 Het stalken vindt vaak plaats in de vorm van het regelmatig ontvangen van berichtjes en mailtjes (1,5 procent) en telefoontjes (1,3 procent) van de ex-partner.

5.1.1 Slachtoffers stalking door ex-partner in afgelopen 12 maanden1), 2020 (% personen van 16 jaar of ouder met ex-partner)
In afgelopen 12 maanden
Stalking ex-partner totaal 2,4
waarbij de ex-partner ongewenst: .
Regelmatig berichten of e-mails stuurde 1,5
Regelmatig belde 1,3
Alles volgde of in de gaten hield 0,6
Regelmatig wachtte bij woning, school of werk 0,3
Regelmatig kaartjes, bloemen of cadeautjes stuurde 0,3
Auto of huis is binnengegaan (of poging) 0,2
Bespioneerde met technologie 0,1
Vreemde of beangstigende voorwerpen achterliet 0,1
Bron: CBS, WODC
1) Meerdere antwoorden mogelijk.

Slachtoffers stalking door ex-partner naar kenmerken

Van degenen bij wie ooit een relatie is geëindigd verschilt het slachtofferschap van stalken naar leeftijd: hoe ouder, des te kleiner het percentage slachtoffers van stalking door een ex-partner. Zo kreeg 6 procent van de 16- tot 18‑jarigen hier in de afgelopen 12 maanden mee te maken tegen 0,4 procent van de 65‑plussers. Daarnaast worden vrouwen iets vaker gestalkt dan mannen. Stalking treft dan ook vooral jonge vrouwen. Hetero vrouwen en hetero mannen zijn minder vaak slachtoffer van stalking dan personen met een andere seksuele oriëntatie.

5.1.2 Slachtoffers stalking ex-partner in afgelopen 12 maanden naar kenmerken, 2020 (% personen van 16 jaar of ouder met ex-partner)
In afgelopen 12 maanden
Totaal, 2,4
Geslacht Vrouwen, Geslacht 2,8
Geslacht Mannen, Geslacht 1,9
Leeftijd 16 tot 18 jaar, Leeftijd 6,3
Leeftijd 18 tot 24 jaar, Leeftijd 4,8
Leeftijd 24 tot 45 jaar, Leeftijd 3,1
Leeftijd 45 tot 65 jaar, Leeftijd 2,0
Leeftijd 65 jaar of ouder, Leeftijd 0,4
Seksuele orientatie Homo's, Seksuele orientatie 4,9
Seksuele orientatie Lesbiennes, Seksuele orientatie 3,3
Seksuele orientatie Biseksuele mannen, Seksuele orientatie 4,2
Seksuele orientatie Biseksuele vrouwen, Seksuele orientatie 5,3
Seksuele orientatie Hetero mannen, Seksuele orientatie 1,7
Seksuele orientatie Hetero vrouwen, Seksuele orientatie 2,5
Bron: CBS, WODC

Vooral alleenstaande ouders hebben last van een ex-partner: 8 procent geeft aan in de afgelopen 12 maanden te zijn gestalkt (zie tabel 1b in bijlage A). Personen met een nieuwe partner hebben hier duidelijk het minste last van: van hen kreeg ongeveer 1 procent met stalking door een ex-partner te maken. Na controle voor persoonskenmerken blijken personen met een partner en kinderen het minst vaak slachtoffer te zijn van stalking door een ex-partner.

Verder geven personen in huishoudens met een lage welvaart iets vaker aan slachtoffer te zijn geweest dan personen in huishoudens met een hoge welvaart. Dit verschil valt echter weg als er rekening mee wordt gehouden dat personen in huishoudens met een lage welvaart naar verhouding jonger zijn en minder vaak een partner hebben.

Aantal vormen van stalking door ex-partner

Ongeveer de helft van de slachtoffers van stalking werd in de afgelopen 12 maanden op één manier lastiggevallen door hun ex-partner; de andere helft werd op meerdere manieren gestalkt. Vaak gaat het dan om twee of drie verschillende vormen (39 procent). Tien procent was slachtoffer van meer dan drie vormen.

5.1.3 Aantal vormen van stalking door ex-partner in afgelopen 12 maanden, 2020
In afgelopen 12 maanden
1 vorm 51,0
2 - 3 vormen 38,6
4 - 5 vormen 8,2
6 - 8 vormen 2,2
Bron: CBS, WODC

5.2Stalker: man of vrouw?

In de meeste gevallen was de ex-partner die stalkte een man: 63 procent van de personen die hier in de afgelopen 12 maanden mee te maken hebben gehad gaf dit aan. Bij 36 procent ging het om een vrouw en bij 0,2 procent om een man en een vrouw; 1 procent wilde of kon niet zeggen wat het geslacht van de stalker was.

5.3Gevolgen stalking door ex-partner

Voor de meeste slachtoffers (56 procent) heeft het stalken door de ex-partner gevolgen gehad (zie tabel 4 in bijlage A). Vaak gaat het dan om psychische problemen (38 procent) of om relatieproblemen (22 procent). 38 procent geeft aan dat het stalken hen geen problemen heeft opgeleverd. Zes procent heeft geen antwoord gegeven.

5.3.1 Gevolgen stalking door ex-partner1), 2020 (% slachtoffers in afgelopen 12 maanden)
2019
Heeft gevolgen gehad 55,7
.
Psychische problemen 38,0
Relatieproblemen 22,2
Problemen met (een deel van) mijn familie 8,2
Lichamelijk problemen 7,8
Seksuele problemen 7,0
Kon (een tijdje) niet meer werken 6,7
Andere problemen met werk en/of opleiding 6,6
Andere problemen 10,7
Bron: CBS, WODC
1) Bij het noemen van problemen waren meerdere antwoorden mogelijk.

5.4Praten over stalking door ex-partner

Over het stalkgedrag van een ex-partner wordt vaak met anderen gesproken; 90 procent van de slachtoffers heeft hun ervaringen gedeeld (zie tabel 5 in bijlage A). Negen procent heeft hierover met niemand gesproken en één procent wil of kan dit niet zeggen.

Een vriend of vriendin wordt met 58 procent het vaakst opgezocht om te praten over het stalkgedrag van een ex-partner. Binnen de familie wordt hierover vaker gesproken met andere gezins- of familieleden (44 procent) dan met de partner (29 procent). Dertig procent heeft contact gezocht met een hulpverlener zoals een (huis)arts, psycholoog of maatschappelijk werker. Medewerkers van Veilig Thuis worden met ruim 3 procent minder vaak benaderd. Verder heeft 10 procent van de slachtoffers hierover met de politie gepraat. Van alle slachtoffers zegt 6 procent aangifte te hebben gedaan.

5.4.1 Gepraat over stalking door ex-partner1), 2020 (% slachtoffers in afgelopen 12 maanden)
2019
Met iemand gepraat 89,9
.
Vriend/vriendin 58,3
Ander gezins- of familielid 44,2
Hulpverlener (bijvoorbeeld (huis)arts, psycholoog) 30,0
Partner 28,6
Politie 10,2
Medewerker van Veilig Thuis 3,5
Iemand anders 11,0
Bron: CBS, WODC
1) Bij het noemen van personen met wie gepraat is waren meerdere antwoorden mogelijk.

Noten

Indien een respondent de vraag over slachtofferschap bij een item niet heeft ingevuld wordt verondersteld dat hij/zij dit item niet heeft mee­gemaakt. Deze veronderstelling zal niet altijd juist zijn omdat sommige slachtoffers om hun moverende redenen die vragen niet hebben willen of kunnen beantwoorden. Wanneer degenen die de vragen niet beantwoord hebben als slachtoffer worden meegeteld, zou het slachtofferpercentage voor stalking in de afgelopen 5 jaar 8 procent bedragen, en het slachtofferpercentage in de afgelopen 12 maanden 4 procent. Zie ook de Onderzoeksverantwoording (in paragraaf 4 het aandachtspunt Ontbrekende waarden).

Colofon

Deze website is ontwikkeld door het CBS in samenwerking met Textcetera Den Haag.
Heb je een vraag of opmerking over deze website, neem dan contact op met het CBS.

Disclaimer en copyright

Cookies

CBS maakt op deze website gebruik van functionele cookies om de site goed te laten werken. Deze cookies bevatten geen persoonsgegevens en hebben nauwelijks gevolgen voor de privacy. Daarnaast gebruiken wij ook analytische cookies om bezoekersstatistieken bij te houden. Bijvoorbeeld hoe vaak pagina's worden bezocht, welke onderwerpen gebruikers naar op zoek zijn en hoe bezoekers op onze site komen. Het doel hiervan is om inzicht te krijgen in het functioneren van de website om zo de gebruikerservaring voor u te kunnen verbeteren. De herleidbaarheid van bezoekers aan onze website beperken wij zo veel mogelijk door de laatste cijfergroep (octet) van ieder IP-adres te anonimiseren. Deze gegevens worden niet gedeeld met andere partijen. CBS gebruikt geen trackingcookies. Trackingcookies zijn cookies die bezoekers tijdens het surfen over andere websites kunnen volgen.

De geplaatste functionele en analytische cookies maken geen of weinig inbreuk op uw privacy. Volgens de regels mogen deze zonder toestemming geplaatst worden.

Meer informatie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/telecommunicatie/vraag-en-antwoord/mag-een-website-ongevraagd-cookies-plaatsen

Leeswijzer

Verklaring van tekens

. Gegevens ontbreken
* Voorlopig cijfer
** Nader voorlopig cijfer
x Geheim
Nihil
(Indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
0 (0,0) Het getal is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid
Niets (blank) Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
2019–2020 2019 tot en met 2020
2019/2020 Het gemiddelde over de jaren 2019 tot en met 2020
2019/’20 Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2019 en eindigend in 2020
2017/’18–2019/’20 Oogstjaar, boekjaar, enz., 2017/’18 tot en met 2019/’20

In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Over het CBS

De wettelijke taak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is om officiële statistieken te maken en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Het CBS publiceert betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die het deelt met andere overheden, burgers, politiek, wetenschap, media en bedrijfsleven. Zo zorgt het CBS ervoor dat maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden op basis van betrouwbare statistische informatie.

Het CBS maakt inzichtelijk wat er feitelijk gebeurt. De informatie die het CBS publiceert, gaat daarom over onderwerpen die de mensen in Nederland raken. Bijvoorbeeld economische groei en consumentenprijzen, maar ook criminaliteit en vrije tijd.

Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is het CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken. Dit betreft het grootste deel van het werkprogramma.

Voor meer informatie over de taken, organisatie en publicaties van het CBS, zie cbs.nl.

Contact

Met vragen kunt u contact opnemen met het CBS.

Medewerkers

Auteurs

Drs. Math Akkermans

Willem Gielen MSc

Dr. Rianne Kloosterman

Dr. Elke Moons

Ir. Carin Reep

Dr. Marleen Wingen

Begeleidingscommisie

Prof. Dr. Ellen Laan (voorzitter)

Prof. Dr. Majone Steketee

Dr. Daphne van de Bongardt

Dr. Vera Toepoel

Steven Tjalsma, MSc LLM

Claudia Lucardie

Nanja Flikweert, MSc

Dr. Leontien van der Knaap (projectleider WODC)