Voorbij het BBP

Foto omschrijving: Jonge vrouw rijdt op omafiets over een dijk met windmolens.

Overkoepelend beeld Monitor Brede Welvaart & de Sustainable Development Goals 2020

Deze publicatie schetst de ontwikkeling van de brede welvaart en de SDG’s in Nederland in 2019. De grote invloed die COVID-19 en de daarmee verband houdende maatregelen op onze economie en de samenleving hebben, blijven in deze Monitor dan ook onbesproken. Dat betekent overigens niet dat het begrip brede welvaart niet van grote betekenis is wanneer wordt gekeken naar de maatschappelijke uitdagingen waarmee Nederland zich nu geconfronteerd ziet. Tal van aspecten die de kwaliteit van leven bepalen, worden meer dan voorheen in besluitvormingsprocedures betrokken. Het begrip brede welvaart en het behalen van de SDG’s blijken daardoor relevanter dan ooit.

Deze Monitor beschrijft de ontwikkeling van de brede welvaart in het ‘hier en nu’, de potentiële brede welvaart van komende generaties (‘later’) en het effect van ons handelen op de brede welvaart in andere landen (‘elders’). Dat wordt gedaan aan de hand van een gestructureerde set indicatoren die de vele aspecten van brede welvaart beschrijven. Naast economie en arbeid gaat het daarbij ook om zaken als gezondheid, onderwijs en leefomgeving. Hierbij wordt gekeken naar ontwikkelingen in het meest recente jaar, trends over de afgelopen acht jaren (de middellange termijn: 2012–2019) en, waar beschikbaar, langetermijnontwikkelingen vanaf 1995.noot1 Per indicator wordt ook gekeken naar de positie van Nederland binnen de Europese Unie (EU). Vervolgens wordt de verdeling van de huidige brede welvaart tussen verschillende groepen in de bevolking onder de loep genomen.

Tot slot wordt in deze publicatie gekeken naar de voortgang richting het behalen van de 17 Sustainable Development Goals (SDG’s) in Nederland, op basis van zowel de SDG- als brede-welvaartindicatoren (de SDGplus-indicatoren). De SDG’s zijn in 2015 opgesteld door de Verenigde Naties (VN) en door 193 landen ondertekend (VN, 2015). De SDG’s sluiten goed aan bij het streven naar een hogere brede welvaart. Onderliggende principes van de SDG-agenda zoals het uitgangspunt van ‘leave no one behind’, de aandacht voor onze voetafdruk en de vijf p’s (people, planet, peace, prosperity & partnership) zijn alle zeer relevant voor onze kwaliteit van leven en voor de toekomstbestendigheid van die levenskwaliteit.

Samenvattend beeld

In 2019 stond Nederland er economisch gezien sterk voor. In de woorden van Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, kreeg de Nederlandse economie een 9 (Head Topics, 2020). Met ons bbp en de werkgelegenheid zat het in 2019 dus wel goed. De materiële welvaart was hoog en is sterk gestegen in de afgelopen jaren. Tegelijkertijd valt op dat niet alle brede-welvaartsaspecten de laatste jaren 1-op-1 zijn meegegroeid met het bbp. Dat geldt ook voor een aantal materiële aspecten. Zo steeg het volume van het bbp vanaf 1995 met meer dan 60 procent, maar namen het reëel beschikbaar inkomen en het volume van de consumptie van huishoudens met ruim 40 procent toe. En op een aantal immateriële punten zijn we achteruit­gegaan.

Nederland is kwetsbaar op het gebied van natuurlijk kapitaal. Vergeleken met andere EU-landen bevindt Nederland zich op veel onderdelen onderaan de ranglijst. Het stikstofoverschot behoort tot de hoogste in Europa en de capaciteit en het aandeel aan hernieuwbare energie behoren tot de laagste. Ook nemen, op één neutrale ontwikkeling na, alle biodiversiteits­indicatoren trendmatig af. Wel stijgt het areaal beheerde natuur en neemt de capaciteit aan hernieuwbare energie sterk toe.

Bij het thema gezondheid is het beeld wisselend. Vergeleken met andere EU-landen behoort Nederland op dit onderdeel tot de middengroep. De gezonde levensverwachting van vrouwen is relatief laag en het overgewicht onder de Nederlandse bevolking neemt al decennialang gestaag toe. Ook lijkt de samenleving iets drukker en meer gehaast te worden. De filedruk neemt toe, de tevredenheid met de vrije tijd neemt af, en in lijn daarmee daalt ook het percentage mensen dat vrijwilligerswerk doet en het aantal contacten met familie, vrienden of buren. Verder neemt de werkgerelateerde psychische vermoeidheid toe, en daalt het aandeel psychisch gezonden in de totale bevolking. Mogelijk is dit een keerzijde van de hoge en de laatste jaren sterk toegenomen arbeidsparticipatie. Ter relativering moet daarbij wel worden opgemerkt dat in Nederland vergeleken met andere EU-landen relatief veel vrijwilligerswerk wordt verricht en dat de tevredenheid met de vrije tijd nog altijd relatief hoog is vergeleken met andere landen.

Het is evenwel niet zo dat Nederland alleen in materieel opzicht vooruitgang heeft geboekt. Ook ons welzijn is de laatste jaren toegenomen en bevindt zich Europees gezien op een hoog niveau. Ditzelfde kan gezegd worden voor ons vertrouwen in de medemens en in instituties. Nederland is een ‘high-trust society’. Ook neemt de veiligheid verder toe. Dit is een goede basis voor brede welvaart, net als een solide economie. Bij die economie zijn anno 2019 enkele kanttekeningen te plaatsen. Allereerst heeft het feit dat de Nederland een handeldrijvende natie is zowel positieve als negatieve effecten. Die handelsrelatie werkt ook voor andere landen welvaartsverhogend. Maar Nederland onttrekt er ook veel grondstoffen mee, zowel uit andere landen als uit eigen land.

De verdeling van de brede welvaart is ook niet voor iedereen gelijk. Met name laagopgeleiden en mensen met een niet-westerse migratieachtergrond kennen gemiddeld genomen een minder brede welvaart dan anderen. Vooral het opleidingsniveau is onderscheidend. Bij een lager opleidingsniveau is er een grote kans op een lage brede welvaart in tal van opzichten. Wat dat betreft is migratie­achtergrond als factor minder onderscheidend. Ook profiteert niet iedereen van de toenemende materiële welvaart, zoals blijkt uit een groeiende armoedekloof, een hoger aandeel huishoudens in langdurige armoede en een stijgend aantal daklozen. Wel staat Nederland er op het gebied van materiële welvaart en welzijn goed voor vergeleken met de andere landen in de EU. Bij de indicatoren behorend bij SDG 1 (Geen armoede) is een zelfde beeld zichtbaar. Ook daar bevindt ons land zich in de Europese kopgroep.

Brede welvaart in het hier en nu

De huidige brede welvaart in Nederland wordt getoond aan de hand van acht thema’s, te weten welzijn, materiële welvaart, gezondheid, arbeid en vrije tijd, wonen, samenleving, veiligheid en milieu.

Uitleg Brede-welvaarttrends (BWT)

De binnenste ring van de Brede-welvaarttrends (BWT) geeft informatie over de middellangetermijntrend (gebaseerd op beschikbare datapunten in de jaren 2012–2019). De buitenste ring geeft de gemiddelde mutatie in het laatste verslagjaar ten opzichte van het voorgaande jaar. Wijs in de figuur een indicator aan om te zien wat daar is gemeten. Doorklikken geeft meer informatie over de ontwikkeling in Nederland en de positie ten opzichte van de andere EU-landen. Waar mogelijk zijn tijdreeksen opgenomen vanaf 1995.

Voor trends en voor de meest recente jaarlijkse mutaties is de betekenis van kleuren: Voor posities is de betekenis van kleuren:
Groen Groen
de indicator beweegt in de richting die wordt geassocieerd met een stijging van de brede welvaart. Nederland staat in het bovenste kwartiel van de EU-ranglijst.
Grijs Grijs
de indicator stijgt of daalt niet significant. Nederland staat in het midden van de EU-ranglijst.
Rood Rood
de indicator beweegt in de richting die wordt geassocieerd met een daling van de brede welvaart. Nederland staat in het onderste kwartiel van de EU-ranglijst.
Brede-welvaarttrends (BWT): hier en nu
BredeWelvaartTrendsHier en Nu+1,1%Bruto binnenlandsproductPositie in EU in 2019Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20193e van 19PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+1,6%ptWelzijnTevredenheid methet levenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20191e van 16PositiefPositiefKlik voor meer informatie+1,2%ptWelzijnPersoonlijkewelzijnsindexMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019PositiefNeutraalKlik voor meer informatie-0,8%ptWelzijnErvaren regie overhet eigen levenPositie in EU in 2017Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2016-20184e van 28NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+1,0%Materiële welvaartMediaan besteedbaarinkomenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-20187e van 28PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+0,8%Materiële welvaartIndividueleconsumptiePositie in EU in 2019Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20195e van 17PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+1,0%GezondheidGezonde levensverwachtingmannenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201916e van 28NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+0,8%GezondheidGezonde levensverwachtingvrouwenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201922e van 28NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie-0,1%ptGezondheidOvergewicht Positie in EU in 2016Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201910e van 28NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie-0,4%ptArbeid en vrije tijdLangdurigewerkloosheidPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20198e van 28NeutraalPositiefKlik voor meer informatie+1,0%ptArbeid en vrije tijdNettoarbeidsparticipatie Positie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20193e van 28PositiefPositiefKlik voor meer informatie+0,8%ptArbeid en vrije tijdHoogopgeleidebevolkingPositie in EU in 2019Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201911e van 28PositiefPositiefKlik voor meer informatie+0,3%ptArbeid en vrije tijdTevredenheid metvrije tijdPositie in EU in 2013Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20193e van 28NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie+4,5%Arbeid en vrije tijdTijdverlies door filesen vertragingMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2018NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie+1,3%ptArbeid en vrije tijdTevredenheid metwerk (werknemers)Positie in EU in 2017Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20197e van 28NeutraalPositiefKlik voor meer informatie+1,0%ptWonenKwaliteit vanwoningenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201918e van 28NeutraalPositiefKlik voor meer informatie+1,0%ptWonenTevredenheid metwoningPositie in EU in 2017Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20199e van 28NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie-0,3%ptSamenlevingContact met familie,vrienden of burenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20191e van 16NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie+1,7%SamenlevingInspraak enverantwoordingsplichtPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-20184e van 28NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+0,4%ptSamenlevingVertrouwen ininstitutiesPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20192e van 16PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+0,1%ptSamenlevingVertrouwen inmensenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20192e van 16PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+4,5%ptSamenlevingOntwikkeling normenen waardenMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2018NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie-0,9%ptSamenlevingVrijwilligerswerk Positie in EU in 2015Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20191e van 28NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie0,0%ptVeiligheidVaak onveilig voelenin de buurtMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2019PositiefPositiefKlik voor meer informatie-0,8%ptVeiligheidSlachtofferschap vanmisdaadPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-201911e van 16PositiefPositiefKlik voor meer informatie+0,3%ptMilieuBeheerde natuurin NNNMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2018PositiefPositiefKlik voor meer informatie+1,2%ptMilieuKwaliteit vanzwemwater binnenwaterenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201917e van 26PositiefNeutraalKlik voor meer informatie-0,7%MilieuFauna van zoetwateren moerasMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2018NegatiefNegatiefKlik voor meer informatie-1,2%MilieuFauna vanhet landMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2018NeutraalNegatiefKlik voor meer informatie+1,6%ptMilieuStikstofdepositie enlandnatuurMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2018NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+5,1%MilieuStedelijke blootstelling aanfijnstof (PM2,5)Positie in EU in 2017Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-20188e van 25PositiefNeutraalKlik voor meer informatie-1,0%ptMilieuMilieuproblemen Positie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201922e van 28NeutraalPositiefKlik voor meer informatie
Sluit dit thema
Wiel_Hier-en-Nu_Positie-EUPositie in EUDe balken geven de positie aan van Neder-land in de Europese Unie per indicator.Onderin EU-ranglijstBovenin EU-ranglijstMiddenpositieLegendaGeen databbpper hoofdbevolkingWelzijnMateriëleWelvaartWonenVeiligheidGezondheidArbeid en vrije tijdMilieuSamenleving02010304050607080910111214131516211718192022232425272628293031Stijging Brede WelvaartGeen veranderingDaling Brede WelvaartLangjarige trend (8 jaar)Mutatie (laatste jaar)Legenda

Welzijn. De mate waarin mensen tevreden zijn met hun leven bepaalt hun welzijn. In Nederland gaat het hiermee overwegend goed. Zowel de tevredenheid met het leven als het persoonlijke welzijn zijn de laatste acht jaar trendmatig toegenomen. De tevredenheid met het leven was sinds de start van de meting in 1997 niet eerder zo groot als in 2019. Voor indicatoren waarvoor bij dit thema een internationale vergelijking mogelijk is, valt op dat Nederland zeer hoog scoort. Er bestaan wel verschillen tussen bevolkingsgroepen. Zo zijn mensen in de leeftijd van 65 tot 75 jaar bovengemiddeld tevreden met het leven, terwijl personen tussen de 25 en 35 juist benedengemiddeld tevreden zijn. Ook hoogopgeleiden en mensen met een Nederlandse achtergrond zijn bovengemiddeld tevreden, terwijl laagopgeleiden en mensen met een niet-westerse migratieachtergrond benedengemiddeld tevreden zijn.

Materiële welvaart. Deze wordt gemeten met het inkomen dat mensen te besteden hebben en de goederen en diensten die ze hiermee kunnen aanschaffen. De ontwikkeling en het niveau van de materiële welvaart zijn positief. Zowel het besteedbaar inkomen als de individuele consumptie neemt trendmatig toe. De individuele consumptie lag in 2019 op het hoogste niveau van de voorbije vijfentwintig jaar. Ook in vergelijking met andere EU-landen is onze materiële welvaart hoog. Wel bestaan er substantiële verschillen tussen bevolkingsgroepen. Die verschillen hangen zowel samen met leeftijd, opleidingsniveau en migratieachtergrond.

Gezondheid. Gezondheid is bepalend voor de kwaliteit van leven. Een ziekte of beperking belemmert iemands mogelijkheden om deel te nemen aan de samenleving. Qua gezondheid gaat Nederland er op veel aspecten niet op vooruit. Overgewicht, dat een negatief effect heeft op de gezondheid, komt ondertussen voor bij meer dan de helft van de personen van 20 jaar en ouder. En dit neemt trendmatig toe. Vanaf 1995 nam het aandeel mensen met overgewicht vrijwel onafgebroken toe en in 2014 lag het percentage voor het eerst boven de 50. Daarentegen nemen het aantal rokers en het alcoholgebruik verder af (SDG 3.5.2). Het percentage mannen met overgewicht is hoger dan dat van vrouwen. Ook hebben laagopgeleiden vaker overgewicht dan hoogopgeleiden. Verder neemt overgewicht tot en met de leeftijdsgroep van 65 tot 75 jaar toe met de leeftijd. Qua gezonde levensverwachting staan Nederlandse mannen in de Europese middengroep, maar bevinden Nederlandse vrouwen nog steeds zich in de Europese achterhoede.

Arbeid en vrije tijd. Brede welvaart hangt voor veel mensen sterk af van het hebben van passend en betaald werk. Daar staat tegenover dat ook vrije tijd meespeelt bij brede welvaart. Een goede opleiding is van groot belang voor de mogelijkheden op de arbeidsmarkt. Qua arbeid en vrije tijd is het beeld gemengd. Zo neemt de nettoarbeidsparticipatie trendmatig toe, evenals het aandeel hoogopgeleiden in de bevolking. Beide lagen in 2019 op het hoogste niveau van de voorbije vijfentwintig jaar. Het tijdverlies door files nam tussen 2012 en 2019 echter weer toe. Tussen 2008 en 2012 namen de files onder invloed van de economische crisis juist af. De tevredenheid met de vrije tijd neemt trendmatig af. De meeste ontwikkelingen van 2018 op 2019 bij dit thema waren positief. Zo was de langdurige werkloosheid significant lager dan in 2018 en was er sprake van een duidelijke toename van de nettoarbeidsparticipatie, het aandeel hoogopgeleiden en de tevredenheid met het werk. In vergelijking met andere EU-landen staat Nederland op de meeste onderdelen hoog op de ranglijst. Er zijn wel verschillen tussen bevolkingsgroepen, bijvoorbeeld naar opleidingsniveau. Waar 82 procent van de hoogopgeleiden betaald werk heeft, geldt dit voor 72 procent van de middelbaar opgeleiden en de helft van de laagopgeleiden.

Wonen. Een goed dak boven het hoofd behoort tot de eerste levensbehoeften. Mensen geven dan ook een substantieel deel van hun inkomen uit aan hun huisvesting. Qua wonen gaat Nederland er niet veel op voor- of achteruit en bezet Nederland een middenpositie in de EU. In 2019 is de kwaliteit van de woningen significant verbeterd. Er zijn ook qua wonen significante verschillen tussen groepen in de bevolking. Zo rapporteren jongeren relatief vaak gebreken aan de woning en ouderen juist relatief weinig. Ook ervaren mensen met een niet-westerse achtergrond vaker gebreken aan de woning dan mensen met een Nederlandse achtergrond.

Samenleving. Een essentieel onderdeel van brede welvaart vormt een samenleving waaraan iedereen kan deelnemen en waarin mensen kunnen vertrouwen op elkaar en op instituties als de overheid en het rechtssysteem. Wat dit betreft is het beeld gemengd. Trendmatig is het percentage mensen dat georganiseerd vrijwilligerswerk verricht afgenomen. Ook qua contact met familie, vrienden of buren is sprake van een afnemende trend. Het vertrouwen in instituties en in andere mensen neemt daarentegen trendmatig toe. Op alle aspecten van de samenleving neemt Nederland in vergelijking met andere Europese landen een hoge positie in. Met name rond het hebben van vertrouwen in andere mensen zijn er echter wel verschillen naar geslacht, leeftijd, onderwijsniveau en migratieachtergrond. Waar minder dan de helft van de laag­opgeleiden vertrouwen heeft in anderen, is dat voor middelbaar opgeleiden 60 procent en voor hoogopgeleiden 80 procent.

Veiligheid. Misdaad kan ingrijpende gevolgen hebben voor de slachtoffers. Qua impact van het verschijnsel misdaad zijn zowel het feitelijke risico op slachtofferschap als het gevoel van (on)veiligheid van belang. Het beeld hieromtrent is positief. Het percentage mensen dat zich vaak onveilig voelt in de eigen buurt neemt trendmatig af. Tussen 2008 en 2013 nam het percentage nog wel toe, maar na 2014 is een dalende lijn ingezet. Ook het slachtofferschap van misdrijven daalt trendmatig. Beiden waren in 2019 significant lager dan in 2018. Qua aantal slachtoffers doet Nederland het Europees gezien gemiddeld. Hoogopgeleiden geven bovengemiddeld vaak aan slachtoffer te zijn geweest van (traditionele) criminaliteit, maar een benedengemiddeld aandeel van hen voelt zich vaak onveilig in de eigen buurt. Bij laagopgeleiden is dit andersom.

Milieu. Schone lucht, schoon water, gezonde natuur en een gezonde bodem zijn belangrijke levensbehoeften. Het beeld bij dit thema is gemengd. Hoewel meerdere trends positief zijn, zijn er in 2019 zowel veranderingen ten gunste als ten ongunste opgetreden. Het areaal beheerde natuur binnen Natuur Netwerk Nederland stijgt trendmatig. Dit is het netwerk van bestaande en nog aan te leggen natuur, en omvat zowel nationale parken als agrarisch natuurbeheer en terrein aangekocht voor natuurontwikkeling. Ook stijgt de kwaliteit van het zwemwater in binnenwateren en daalt de blootstelling aan fijnstof in de steden. Daarentegen dalen de soortenrijkdom en de populatie van dieren die typerend zijn voor zoetwater en moeras. De fauna van zoetwater en moeras nam tussen 1995 en 2008 toe, bleef vervolgens enkele jaren stabiel, en toont vanaf 2014 een achteruitgang. Daarnaast is sprake van een afname van stadsvogels en vogels van het boerenland en nam het aantal bedreigde soorten op de rode lijst toe (SDG 15.5.1). In 2019 was het percentage mensen dat milieuproblemen ervaart wel significant lager dan in 2018. Qua milieu staat Nederland er in vergelijking met andere EU-landen veelal slecht tot gemiddeld voor. Overigens kan niet voor alle indicatoren een vergelijking gemaakt worden.

Brede welvaart later

Brede welvaart ´later´ betreft de hulpbronnen die volgende generaties nodig hebben om eenzelfde niveau van welvaart te kunnen bereiken als hun ouders. Deze hulpbronnen worden hierbij aangeduid als ´kapitaal´. Uitgangspunt is dat de hoeveelheid kapitaal per inwoner voor de vier verschillende kapitaalvormen op zijn minst gelijk moet blijven, willen volgende generaties een zelfde niveau van welvaart kunnen genieten.

Brede-welvaarttrends (BWT): later
BredeWelvaartTrendsLater+1,1%Bruto binnenlandsproductPositie in EU in 2019Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20193e van 19PositiefNeutraalKlik voor meer informatie-0,7%Economisch kapitaalFysiekekapitaalgoederenvoorraadPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-20187e van 11NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie-1,8%Economisch kapitaalKenniskapitaal-goederenvoorraadPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-20181e van 12PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+0,4%Economisch kapitaalGemiddelde schuldper huishoudenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-201823e van 25NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+35,7%Economisch kapitaalMediaan vermogenvan huishoudensMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2018NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie-10,8%Natuurlijk kapitaalFossieleenergiereservesPositie in EU in 2017Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20197e van 13NegatiefNegatiefKlik voor meer informatie+26,7%Natuurlijk kapitaalOpgesteld vermogenhernieuwbare elektriciteitPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201922e van 26PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+0,3%ptNatuurlijk kapitaalBeheerde natuurin NNNMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2018PositiefPositiefKlik voor meer informatie-32,3%Natuurlijk kapitaalFosforoverschot Positie in EU in 2017Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201910e van 16NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie-10,1%Natuurlijk kapitaalStikstofoverschot Positie in EU in 2017Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201917e van 17NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie-1,2%Natuurlijk kapitaalFauna vanhet landMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2018NeutraalNegatiefKlik voor meer informatie-0,7%Natuurlijk kapitaalFauna van zoetwateren moerasMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-2018NegatiefNegatiefKlik voor meer informatie+1,6%Natuurlijk kapitaalOppervlakte- engrondwaterwinningPositie in EU in 2017Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-201811e van 14PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+5,1%Natuurlijk kapitaalStedelijke blootstelling aanfijnstof (PM2,5)Positie in EU in 2017Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-20188e van 25PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+0,3%Natuurlijk kapitaalCumulatieveCO₂-emissiesPositie in EU in 2014Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201913e van 17NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie+1,3%Menselijk kapitaalGewerkteurenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201919e van 28PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+0,8%ptMenselijk kapitaalHoogopgeleidebevolkingPositie in EU in 2019Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201911e van 28PositiefPositiefKlik voor meer informatie+0,8%Menselijk kapitaalGezonde levensverwachtingvrouwenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201922e van 28NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+1,0%Menselijk kapitaalGezonde levensverwachtingmannenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201916e van 28NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+0,1%ptSociaal kapitaalVertrouwen inmensenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20192e van 16PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+0,6%ptSociaal kapitaalDiscriminatiegevoelens Positie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2016-201812e van 16NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+0,4%ptSociaal kapitaalVertrouwen ininstitutiesPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20192e van 16PositiefNeutraalKlik voor meer informatie
Sluit dit thema
Wiel_Later_Positie-EUbbpper hoofdbevolkingPositie in EUDe balken geven de positie aan van Nederland in de Europese Unie per indicator.Onderin EU-ranglijstBovenin EU-ranglijstMiddenpositieLegendaGeen dataEconomischkapitaal02010304Natuurlijkkapitaal05060708091011121314Menselijkkapitaal15161718Sociaalkapitaal192021Stijging Brede Welvaart Geen veranderingDaling Brede WelvaartLangjarige trend (8 jaar)Mutatie (laatste jaar)Legenda

Economisch kapitaal. Nederlands fysieke kapitaalgoederenvoorraad daalt trendmatig, maar de kenniskapitaalgoederenvoorraad neemt wel toe. Qua kenniskapitaal staat Nederland bovenaan in de EU. De schulden van huishoudens, die in de context van brede welvaart als een negatief economisch kapitaal gezien worden, zijn echter relatief hoog.

Natuurlijk kapitaal. Qua natuurlijk kapitaal staat Nederland er – Europees gezien – zwak voor. Trendmatig zijn er zowel neerwaartse als opwaartse ontwikkelingen. De fossiele energie­reserves nemen trendmatig af, en de fauna van zoetwater en moeras gaat achteruit. Ook nemen de cumulatieve CO2-emissies trendmatig toe. Dit draagt bij aan een afname van de brede welvaart. Aan de andere kant neemt het opgestelde vermogen aan hernieuwbare energie trendmatig toe, evenals de omvang van het Natuur Netwerk Nederland. De hoeveelheid stedelijk fijnstof en de oppervlakte- en grondwaterwinning nemen trendmatig af. Deze factoren bewerkstelligen een toename van de brede welvaart. In de internationale vergelijking staat Nederland veelal in de achterhoede of in de middenmoot. Zo kent Nederland een groot stikstofoverschot per hectare cultuurgrond, en een relatief laag opgesteld vermogen aan hernieuwbare energie. Dat vermogen laat over de lange termijn bekeken overigens wel een zeer sterke toename zien.

Menselijk kapitaal. Qua menselijk kapitaal kent Nederland belangrijke opwaartse trends. Zo neemt het aantal gewerkte uren per inwoner trendmatig toe. Dit was de laatste vijfentwintig jaar nog niet zo hoog als in 2019. Het aandeel hoogopgeleiden op de totale bevolking stijgt trendmatig en was in 2019 significant hoger dan het jaar ervoor. In de voorbije vijfentwintig jaar nam dit aandeel vrijwel continu toe. Vergeleken met andere Europese landen neemt Nederland op veel terreinen een middenpositie in. Wel is de gezonde levensverwachting van vrouwen in Nederland vergeleken met die in de andere EU-landen laag.

Sociaal kapitaal. Het sociaal kapitaal van Nederland is redelijk groot en stijgend. Zowel het vertrouwen in instituties als het vertrouwen in andere mensen is groot vergeleken met andere landen in de EU. Bovendien nemen beide vormen van vertrouwen trendmatig toe. In vergelijking met andere EU-landen voelt echter een aanzienlijk deel van de bevolking zich behoren tot een gediscrimineerde groep. Dit aandeel heeft geen duidelijke op- of neerwaartse trend.

Brede welvaart elders

De Nederlandse samenleving heeft ook invloed op de rest van de wereld, wat weerspiegeld wordt in de brede welvaart ‘elders’. Centraal staan hierin de stromen van inkomens en hulpbronnen tussen Nederland en het buitenland. Binnen de brede welvaart ´elders´ worden de thema’s handel en hulp, en milieu en grondstoffen onderscheiden.

Brede-welvaarttrends (BWT): elders
BredeWelvaartTrendsElders+1,1%Bruto binnenlandsproductPositie in EU in 2019Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20193e van 19PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+3,5%Handel en hulpInvoer vangoederen totaalMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+1,0%Handel en hulpInvoer van goederenuit EuropaMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+9,8%Handel en hulpInvoer van goederenuit AfrikaMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie+10,7%Handel en hulpInvoer van goederenuit AmerikaMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+6,7%Handel en hulpInvoer van goederenuit AziëMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+1,7%Handel en hulpInvoer van goederenuit OceaniëMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+1,8%Handel en hulpTotale invoeruit LDC'sPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-20192e van 28NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+0,0%ptHandel en hulpOntwikkelingshulp Positie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-20186e van 25NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+0,1%ptHandel en hulpOverdrachten Positie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2017-20184e van 28PositiefNeutraalKlik voor meer informatie-1,6%Milieu en grondstoffenInvoer fossieleenergiedragersPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201928e van 28NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie-13,6%Milieu en grondstoffenInvoer fossiele energiedragersuit LDC'sMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019PositiefNeutraalKlik voor meer informatie+7,1%Milieu en grondstoffenInvoermetalenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201925e van 28NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie+151,3%Milieu en grondstoffenInvoer metalenuit LDC'sMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie+4,2%Milieu en grondstoffenInvoer niet-metaalmineralenPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201926e van 28NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie-4,5%Milieu en grondstoffenInvoer niet-metaal mineralenuit LDC'sMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+2,7%Milieu en grondstoffenInvoerbiomassaPositie in EU in 2018Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-201928e van 28NegatiefNeutraalKlik voor meer informatie-2,7%Milieu en grondstoffenInvoer biomassauit LDC'sMiddellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019NeutraalNeutraalKlik voor meer informatie+3,5%Milieu en grondstoffenBroeikasgasvoetafdruk Middellangetermijntrend (2012-2019)Ontwikkeling in 2018-2019NeutraalNegatiefKlik voor meer informatie
Sluit dit thema
Wiel_Elders_Positie-EUPositie in EUDe balken geven de positie aan van Nederland in de Europese Unie per indicator.Onderin EU-ranglijstBovenin EU-ranglijstMiddenpositieLegendaGeen databbpper hoofdbevolkingHandel en hulp080709 Milieu en grondstoffen101112131514161817010203040605Stijging Brede Welvaart Geen veranderingDaling Brede Welvaart Langjarige trend (8 jaar)Mutatie (laatste jaar)Legenda