Financiële problemen en oordeel financiële situatie

In dit hoofdstuk staan financiële problemen van huishoudens centraal. In hoeverre zeggen huishoudens moeilijk rond te komen of kampen ze met betalingsachterstanden in huur of hypotheek, bij de energierekening of bij kredieten? Met welke sociale en andere beperkingen hebben huishoudens te maken? Hoe vaak moet het spaarsaldo worden aangesproken of worden er schulden gemaakt? Tot slot wordt ingegaan op de recentste ontwikkelingen in het consumentenvertrouwen.

8.1Moeilijk rondkomen en financiële beperkingen

9 procent van de huishoudens komt moeilijk rond

In 2023 kwam 9 procent van de huishoudens naar eigen zeggen (zeer) moeilijk rond van het inkomen, vergelijkbaar met het aandeel in 2022. In de periode 2013–2021 daalde dit aandeel fors (zie StatLine), met name in de vier hoogste inkomenskwintielgroepen. In 2022 stagneerde deze daling en daarna nam het aandeel in de hoogste inkomensgroepen weer toe. Ook in de laagste twee decielgroepen daalde het aandeel huishoudens dat moeilijk rond kon komen gedurende een langere periode, maar deze daling zette pas vanaf 2017 in. In de periode 2017–2021 halveerde in de tweede decielgroep het aandeel huishoudens dat moeilijk rond kan komen. De coronacrisis heeft hierbij een rol gespeeld. Door de lockdowns veranderde het bestedingspatroon van huishoudens. Bestedingen aan bijvoorbeeld vakanties en uitgaven in de horeca daalden fors (zie CBS, 2022). Hierdoor hielden huishoudens meer geld over om de gebruikelijke noodzakelijke uitgaven te kunnen betalen.

In 2022 kwam een eind aan deze ontwikkeling. In de twee laagste inkomensdecielgroepen nam het aandeel huishoudens dat naar eigen zeggen moeilijk rond kan komen weer toe. Meer huishoudens in deze groepen zeiden moeite te hebben met het betalen van de maandelijkse woonkosten en met name de energielasten. Ten opzichte van 2021 verdubbelde in deze groepen het aandeel huishoudens dat aangaf te weinig geld te hebben om het huis te verwarmen tot 18 procent (zie Statline). In 2023 nam het aandeel huishoudens dat aangaf moeilijk rond te kunnen komen in de twee laagste inkomensdeciel­groepen weer af. Tijdens de enquêtering in 2022 (zie kader EU-SILC) was het onduidelijk of huishoudens met weinig inkomen gecompenseerd zouden worden in de stijgende energiekosten. Dat had een negatieve weerslag op de inschatting van de eigen financiële situatie. Eind 2022 was hier wel duidelijkheid over. Huishoudens met weinig inkomen hadden inmiddels de energietoeslag ontvangen en er waren andere ondersteunende maatregelen zoals het energieplafond. Daardoor verbeterde de koopkracht in de laagste inkomensgroepen en dat vertaalde zich in een positievere inschatting van de eigen financiële situatie in 2023.

Een laag inkomen betekent niet automatisch dat de financiële situatie van een huishouden problematisch is. Een huishouden met weinig inkomen kan toch aangeven makkelijk rond te kunnen komen. Vergeleken met de tweede inkomensdecielgroep bevat de eerste decielgroep relatief veel zelfstandigen waarvan het lage inkomen van tijdelijke aard kan zijn. Ook hebben zelfstandigen vaker spaargeld achter de hand waarmee ze de noodzakelijke lasten kunnen bekostigen. In de laagste inkomensgroep geven zelfstandigen minder vaak dan uitkeringsontvangers aan moeilijk rond te kunnen komen. Het aandeel huishoudens dat moeilijk rondkomt ligt in de eerste inkomensdecielgroep daarom lager dan in de tweede decielgroep.

Toon tabel8.1.1 Huishoudens die moeilijk rondkomen (%)Verberg tabel8.1.1 Huishoudens die moeilijk rondkomen (%)

8.1.1 Huishoudens die moeilijk rondkomen (%)

	Eerste inkomensdecielgroep	Tweede inkomensdecielgroep	Tweede inkomenskwintielgroep	Derde inkomenskwintielgroep	Vierde inkomenskwintielgroep	Vijfde inkomenskwintielgroep
2007	23,9	31,6	15,4	7,2	4,2	2,3
2008	24,9	29,4	16,7	9,3	5,6	1,4
2009	26,2	28,6	14,4	7,9	4,1	1,7
2010	25,4	35,5	17,8	10,6	5,7	1,9
2011	29,3	30,2	18,7	11,8	5,5	2,2
2012	26,5	35,9	18,9	10,7	4,9	2
2013	30,4	44	24,4	12,2	7,3	2,5
2014	27,7	47,2	22	12,6	5,3	1,5
2015	25,4	39,2	24,6	10,9	4,9	1,6
2016	31,3	43,6	20,8	8,6	4,1	1,8
2017	32,8	43,1	18,6	6,7	3,3	1,8
2018	23,9	38	17,3	5,7	3	1,2
2019	26,6	36,2	16,7	6	3,2	1,1
2020	23,9	30,8	11,8	4,4	2,5	1
2021	19,5	22,2	10,1	3,7	1,5	0,7
2022	26,3	28,1	9	5,4	2,1	0,6
2023*	21,3	23,5	10,2	6,8	2,3	1,5

Minder betalingsachterstanden bij hoger inkomen

In 2023 gaf 3 procent van de huishoudens aan achterstanden te hebben gehad bij de betaling van de maandelijkse huur- of hypotheeklasten, de elektriciteits-, water- of gasrekeningen of bij het afbetalen van een lening of andere kredieten. In de laagste inkomensdecielgroep gaf 6 procent van de huishoudens aan om financiële redenen betalingsachterstanden te hebben. In de tweede inkomensdecielgroep was dat aandeel twee keer zo groot. Het ging in deze groep met name om het niet tijdig kunnen betalen van de maandelijkse huur- of hypotheeklasten. 8 procent van de huishoudens in de tweede inkomensdecielgroep had om financiële redenen een achterstand bij de betaling van deze maandelijkse lasten.

Vanaf de tweede inkomensdecielgroep is het aandeel huishoudens met een of meer betalingsachterstanden kleiner naarmate het inkomen hoger is. In de tweede kwintielgroep had 4 procent te maken met betalingsachterstanden in de huur of hypotheek, de energierekening, of een lening of krediet. Dat liep terug naar 1 procent in de vierde kwintielgroep. In de hoogste inkomensgroep was nauwelijks sprake van betalingsachterstanden.

Toon tabel8.1.2 Huishoudens met betalingsachterstanden, 2023* (%)Verberg tabel8.1.2 Huishoudens met betalingsachterstanden, 2023* (%)

8.1.2 Huishoudens met betalingsachterstanden, 2023* (%)

	Totaal	Huur of hypotheek	Gas, water of elektriciteit	Lening of andere kredieten
Vijfde kwintielgroep	0,5	0,3	0,1	0,3
Vierde kwintielgroep	1,3	0,7	0,7	0,6
Derde kwintielgroep	2,1	0,8	0,9	0,9
Tweede kwintielgroep	3,7	1,8	0,8	1,9
Tweede decielgroep	12,1	8,2	4,3	4,5
Eerste decielgroep	6,0	2,8	2,4	3,3

7 procent van de huishoudens ervaart woonlasten als zwaar

Voor 7 procent van de huishoudens vormden de maandelijkse woonlasten in 2023 naar eigen zeggen een zware financiële last. Ook hier speelt inkomen een belangrijke rol. In de laagste inkomensdecielgroep betekenden de maandelijkse woonlasten voor 17 procent een zware financiële last. In de tweede inkomensdecielgroep was dit voor 20 procent het geval. Het aandeel huishoudens dat de maandelijkse woonlasten moeilijk op kan brengen daalt vervolgens van 8 procent in de tweede inkomenskwintielgroep tot 1 procent in de hoogste kwintielgroep.

Vergeleken met huurders ervaart een relatief klein deel van de woningeigenaren de maandelijkse woonlasten als een zware last. Woningeigenaren hebben doorgaans niet alleen een hoger inkomen dan huurders, ze zijn ook een kleiner deel van dit inkomen kwijt aan woonlasten. In 2023 gaf 2 procent van de eigenaren aan dat de woonlasten een zware financiële last vormden. Onder huurders zonder huurtoeslag was dit aandeel ruim 4 keer zo groot (9 procent). Met 21 procent waren het vooral de huurtoeslagontvangers die aangaven dat ze de maandelijkse woonlasten moeilijk konden opbrengen. Bij 10 procent van de huurtoeslagontvangers was dan ook sprake van betalingsachterstanden, voornamelijk bij het betalen van de maandelijkse huur (6 procent).

	Eigenaren	Huurder zonder huurtoeslag	Huurder met huurtoeslag
	% van huishoudens
Ervaart maandelijkse woonlasten als zware last	2	9	21
Een of meer betalingsachterstanden	1	4	10
waarvan t.a.v.
huur of hypotheek	0	2	6
gas, water of elektriciteit	0	1	4
op afbetaling gekochte artikelen	0	2	4

8.2Materiële en sociale beperkingen

Vooral in de laagste kwintielgroep materiële beperkingen

Huishoudens uit de laagste inkomensgroepen hebben regelmatig te maken met materiële beperkingen. In de twee laagste inkomensdecielgroepen gaf in 2023 ruim 70 procent aan onvoldoende geld te hebben voor één of meer specifieke uitgaven, uiteenlopend van een warme maaltijd met vlees, kip, vis of een vleesvervanger om de dag tot het doen van onverwachte, noodzakelijke uitgaven ter waarde van 1 400 euro. Vooral de tweede decielgroep kampte met materiële beperkingen. Zo had ruim 40 procent van deze groep onvoldoende geld om regelmatig nieuwe kleding te kopen, en bijna de helft voor een jaarlijkse week vakantie. Verder had iets meer dan de helft onvoldoende financiële middelen om versleten meubels te vervangen. Ruim een kwart gaf aan onvoldoende geld te hebben om het huis goed te kunnen verwarmen. Hoe hoger het inkomen, hoe minder vaak materiële beperkingen gemeld worden. Van de huishoudens in de hoogste inkomensgroep zei 9 procent een of meer beperkingen te hebben.

Toon tabel8.2.1 Materiële beperkingen, 2023* (%)Verberg tabel8.2.1 Materiële beperkingen, 2023* (%)

8.2.1 Materiële beperkingen, 2023* (%)

2023	Eerste decielgroep	Tweede decielgroep	Tweede kwintielgroep	Derde kwintielgroep	Vierde kwintielgroep	Vijfde kwintielgroep
Onvoldoende geld voor:	.	.	.	.	.	.
Een warme maaltijd met vlees, kip of vis om de dag	12,5	13,9	4	2,6	0,2	0,3
Het goed verwarmen van het huis	19,7	25,7	10,3	6,3	2,9	2,1
Het te eten vragen van familie en/of kennissen	24,8	37,8	19,3	8,8	4,6	1,3
Het regelmatig kopen van nieuwe kleren	35,4	42,1	21,8	10,4	4,2	2,2
Het jaarlijks een week op vakantie gaan	34,1	48	22,8	10,3	4,2	2,4
Het vervangen van versleten meubels	51,2	50	32,9	17,5	7,9	4,2
Het doen van onverwachte noodzakelijke uitgaven	53,3	47,5	26,4	14,1	4,9	2,6
Ten minste een van de genoemde items	70,6	72,7	51	28,2	15,5	8,5

Bijna 3 op de 10 in laagste kwintielgroep hebben onvoldoende geld voor een maandelijks uitje

Aanvullend op de jaarlijks in EU-SILC (zie paragraaf 8.1) bevraagde beperkingen, heeft het CBS in 2023 eenmalig ook naar andere materiële en sociale beperkingen gevraagd (zie kader ‘Wat is genoeg om van te leven?’). Uit de aanvullende vragen over sociale participatie bleek eveneens dat de laagste inkomenskwintielgroep vaker kampt met beperkingen op dit vlak dan de hogere groepen. Zo schoot in de laagste groep een maandelijks uitje naar bijvoorbeeld de bioscoop of een restaurant er om financiële redenen bij 28 procent bij in. Bij de hogere inkomens liep dat percentage uiteen van 4 procent in de hoogste groep tot 18 procent in de tweede groep. Ook van andere vormen van sociale participatie, zoals lidmaatschap van een vereniging en viering van de verjaardag van een kind of van andere speciale dagen, moesten huishoudens in de laagste inkomensgroep vaker afzien dan huishoudens met een hoger inkomen.

Toon tabel8.2.2 Sociale beperkingen, 2023 (%)Verberg tabel8.2.2 Sociale beperkingen, 2023 (%)

8.2.2 Sociale beperkingen, 2023 (%)

	Eerste kwintielgroep	Tweede kwintielgroep	Derde kwintielgroep	Vierde kwintielgroep	Vijfde kwintielgroep
Onvoldoende geld voor:	.	.	.	.	.
Maandelijks een uitje	27,8	18,3	11,9	6,4	3,6
Elk gezinslid lidmaatschap vereniging	20,7	10,5	4,5	3,1	1,5
Verjaardagsfeestje houden voor kind	17,6	8,2	4,3	2,6	1
Feestkleding voor speciale gelegenheden	14,1	9,9	4,3	3,5	2,8
Viering van speciale dagen	7,1	1,6	1,1	0,7	0,3

In laagste kwintielgroep heeft 1 op de 8 geen geld voor wasdroger en vaatwasser

Behalve beperkter zijn in het vervangen van versleten meubels (zie figuur 8.2.1), heeft de eerste inkomenskwintielgroep ook te maken met andere materiële beperkingen in huis. Zo zeiden zij vaker te weinig geld te hebben voor een vaatwasser of wasdroger: ruim 3 keer zo vaak als de tweede inkomensgroep. Hoewel een minderheid van de huishoudens een airconditioning heeft (20 procent), was dat in laagste twee kwintielgroepen het vaakst niet aan de orde omdat er te weinig geld voor was. Gangbare apparatuur zoals een wasmachine, koelkast en vriezer bezitten bijna alle huishoudens, ook in de laagste inkomensgroep. Dat geldt eveneens voor een televisie en een internetaansluiting. Maar bijbehorende faciliteiten zoals een streamingsdienst, televisieabonnement met commerciële zenders en een spelcomputer kunnen de laagste inkomens zich vaker dan de hogere niet permitteren. In de hoogste groep komt dat met 2 procent nauwelijks voor.

Toon tabel8.2.3 Beperkingen in apparatuur en toebehoren, 2023* (%)Verberg tabel8.2.3 Beperkingen in apparatuur en toebehoren, 2023* (%)

8.2.3 Beperkingen in apparatuur en toebehoren, 2023* (%)

	Eerste kwintielgroep	Tweede kwintielgroep	Derde kwintielgroep	Vierde kwintielgroep	Vijfde kwintielgroep
Onvoldoende geld voor:	.	.	.	.	.
Airconditioning	27,4	21,2	13,1	10,9	4,6
Vaatwasser	13,5	3,7	2,6	1	0,9
Wasdroger	12,2	3,9	4,6	3,3	1,3
	.	.	.	.	.
Streamingsdienst	22	12,4	6,6	4,8	2
Spelcomputer	15,5	10,2	5,5	4	2,2
Televisieabonnement met commerciële zenders	8,9	4,5	2,9	1,6	1,9

Voeding niet altijd uitgebalanceerd in laagste kwintielgroep

Ruim 1 op de 10 huishoudens in de laagste inkomensgroep gaf aan onvoldoende geld te hebben om dagelijks ‘twee ons groente en twee stuks fruit’ te eten. Bij huishoudens in de hogere inkomensgroepen kwam dit minder vaak voor. In de hoogste twee groepen ging het om 1 op de 100. Ook iedere dag een volwaardig ontbijt en een warme maaltijd met vlees, vis of vleesvervanger kon de laagste inkomensgroep zich minder vaak veroorloven, evenals iedere week iets lekkers zoals chips of snoep.

Toon tabel8.2.4 Beperkingen in voeding en andere uitgaven, 2023* (%)Verberg tabel8.2.4 Beperkingen in voeding en andere uitgaven, 2023* (%)

8.2.4 Beperkingen in voeding en andere uitgaven, 2023* (%)

		Eerste kwintielgroep	Tweede kwintielgroep	Derde kwintielgroep	Vierde kwintielgroep	Vijfde kwintielgroep
	Onvoldoende geld voor:,	.	.	.	.	.
Voeding	Dagelijks voldoende groente en fruit, Voeding	11,8	4,3	2,2	1,3	1
Voeding	Dagelijks warme maaltijd met vlees, vis of vleesvervanger, Voeding	10,2	3	1,6	2,1	0,8
Voeding	Wekelijks iets lekkers, Voeding	8,5	3,9	2,1	1,7	0,8
Voeding	Dagelijks volwaardig ontbijt, Voeding	5,1	0,7	0,9	0,9	0,7
Andere uitgaven	Spontane koopjes, Andere uitgaven	24,7	13,2	8	3,4	3,5
Andere uitgaven	Tweemaandelijks kapper, Andere uitgaven	15,3	12,2	7,6	4	2,9
Andere uitgaven	Boeken of gezelschapsspellen, Andere uitgaven	13,9	6,4	3,3	2,1	0,3
Andere uitgaven	Huisdieren, Andere uitgaven	9,6	3,2	2,8	1,5	0,9
Andere uitgaven	Genotsmiddelen, Andere uitgaven	4,2	1,9	2,2	0,7	0,8

Spontane koopjes zoals nieuwe kleding of schoenen en een tweemaandelijks kappersbezoek schieten er vaak bij in als een huishouden weinig inkomen heeft. Respectievelijk 25 en 15 procent van de laagste inkomens zei in 2023 hier onvoldoende geld voor te hebben. Ook de tweede inkomensgroep slaat met 12 procent kappersbezoek relatief vaak om financiële redenen over. Een gering inkomen betekent in verhouding vaak te weinig geld hebben voor boeken of gezelschapsspellen. Dat is zelden het geval bij de hoogste inkomens. Van genotsmiddelen zoals sigaretten of alcohol werd met 4 procent relatief weinig om financiële redenen afgezien in de laagste inkomensgroep, al was het vaker dan in de hogere groepen.

Kwart laagste kwintielgroep heeft te weinig geld voor rechtsbijstandsverzekering

De laagste inkomensgroep kan zich vaker verzekeringen niet veroorloven dan de hogere groepen. Vooral voor de rechtsbijstandsverzekering is er te weinig geld: 24 procent gaf dat aan in 2023. Dat was 5 keer zoveel als in de hoogste groep. Ook van andere verzekeringen werd om financiële redenen meer afgezien in de laagste inkomensgroep dan in hogere groepen. Uitzondering is de aanvullende zorgverzekering: hierin verschilden de eerste en tweede groep niet aantoonbaar van elkaar. Wel was er verschil met de hoogste twee inkomensgroepen. Deze groepen zeiden het vaakst geen geld te hebben voor een tandartsverzekering, en het minst vaak voor een inboedelverzekering.

Toon tabel8.2.5 Beperkingen bij verzekeringen, 2023* (%)Verberg tabel8.2.5 Beperkingen bij verzekeringen, 2023* (%)

8.2.5 Beperkingen bij verzekeringen, 2023* (%)

	Eerste kwintielgroep	Tweede kwintielgroep	Derde kwintielgroep	Vierde kwintielgroep	Vijfde kwintielgroep
Onvoldoende geld voor:	.	.	.	.	.
Rechtsbijstandsverzekering	24,2	13,8	7	6,5	4,5
Tandartsverzekering	16,3	11,6	9,2	8,8	9
Uitvaartverzekering	14,9	7,6	7,3	5,3	7
Aanvullende zorgverzekering	14	10,6	9,2	6,4	5,6
Aansprakelijkheidsverzekering¹⁾	11,2	6,7	4,9	2,9	3,1
Inboedelverzekering	9,9	4,1	1,8	1	0,8
1)Het gaat om de vrijwillige aansprakelijkheidsverzekering (bij bezit van een motorvoertuig is deze verzekering verplicht).

8.3Oordeel over de eigen financiële situatie

Huishoudens moesten na corona vaker spaartegoeden aanspreken

In 2023 zei 14 procent van de bevolking (15 jaar of ouder) dat hun huishouden spaar­tegoeden aan moet spreken, vrijwel evenveel als in 2022. In de coronajaren 2020 en 2021, toen er door lockdowns minder uitgegeven werd (CBS, 2022), was het percentage kleiner (9 en 8 procent). Het meer moeten aanspreken van spaartegoeden na corona ging samen met minder vaak geld overhouden. Dat percentage daalde van 62 procent in 2021 naar 56 procent in 2022. In de periode 2020–2023 veranderde het percentage dat zei precies rond te komen niet, evenals het percentage dat zei schulden te moeten maken.

Toon tabel8.3.1 Oordeel over de actuele financiële situatie huishouden (%)Verberg tabel8.3.1 Oordeel over de actuele financiële situatie huishouden (%)

8.3.1 Oordeel over de actuele financiële situatie huishouden (%)

	2020	2021	2022	2023
Houdt geld over	60	62	56	57
Komt precies rond	23	22	23	23
Moet spaartegoeden aanspreken	9	8	13	14
Moet schulden maken	4	3	3	3

Hoogste inkomensgroep houdt 3 keer zo vaak geld over als laagste

De hoogte van het inkomen is een sterk bepalende factor in de beoordeling van de financiële situatie van het huishouden. Hoe hoger het inkomen is, des te positiever is het oordeel over de financiële situatie. Van de mensen waarvan het huishoudensinkomen tot de hoogste kwintielgroep behoorde, gaf 77 procent in 2023 aan dat het huishouden geld overhoudt. In de laagste twee inkomensdecielgroepen waren de percentages die geld overhouden het kleinst (27 procent in de eerste decielgroep en 26 procent in de tweede decielgroep).

Van de personen uit huishoudens in de hoogste inkomenskwintielgroep zei 7 procent spaartegoeden te moeten aanspreken, terwijl minder dan 1 procent meldde schulden te moeten maken. Van de personen in de laagste inkomensdecielgroep gaf 23 procent aan spaartegoeden te moeten aanspreken, en zei 13 procent schulden te moeten maken.

Toon tabel8.3.2 Oordeel over de actuele financiële situatie huishouden¹⁾, 2023 (%)Verberg tabel8.3.2 Oordeel over de actuele financiële situatie huishouden¹⁾, 2023 (%)

8.3.2 Oordeel over de actuele financiële situatie huishouden¹⁾, 2023 (%)

	Houdt geld over	Komt precies rond	Moet spaartegoeden aanspreken	Moet schulden maken
Eerste decielgroep	27	29	23	13
Tweede decielgroep	26	38	19	8
Tweede kwintielgroep	41	34	18	4
Derde kwintielgroep	58	23	14	2
Vierde kwintielgroep	66	18	12	2
Vijfde kwintielgroep	77	12	7	1
1) Personen zijn ingedeeld naar het huishoudensinkomen van 2022.

Woningeigenaren houden vaker geld over dan huurders

Huishoudens met een hoger inkomen zijn relatief vaker woningeigenaar. Eigenaarschap hangt dan ook samen met het oordeel over de financiële situatie. In 2023 gaf 66 procent van de woningeigenaren aan dat het huishouden geld overhoudt. Onder huurders die geen huurtoeslag ontvingen was dat 48 procent en onder huurtoeslagontvangers 29 procent. Van de personen in huishoudens met huurtoeslag zei 8 procent dat het huishouden schulden moet maken. Van de personen in huishoudens met een eigen woning zei 1 procent dat het huishouden schulden moet maken, onder huurders zonder huurtoeslag was dat 5 procent.

Toon tabel8.3.3 Oordeel over de actuele financiële situatie huishouden¹⁾, 2023 (%)Verberg tabel8.3.3 Oordeel over de actuele financiële situatie huishouden¹⁾, 2023 (%)

8.3.3 Oordeel over de actuele financiële situatie huishouden¹⁾, 2023 (%)

	Houdt geld over	Komt precies rond	Moet spaartegoeden aanspreken	Moet schulden maken
Woningeigenaar	66	18	12	1
Huurder zonder huurtoeslag	48	29	16	5
Huurder met huurtoeslag	29	37	12	8
1) Personen zijn ingedeeld naar het woningbezit van het huishouden in 2022.

Stellen houden het vaakst geld over

Van de diverse huishoudenstypen waren personen in huishoudens bestaande uit een paar, met kinderen of zonder kinderen, in 2023 het vaakst positief over de financiële situatie van het huishouden. Van hen zei 62 procent geld over te houden (zie StatLine). Personen die deel uitmaken van een eenoudergezin zeiden het minst vaak geld over te houden (38 procent). Ook gaven ze vaker dan paren met kinderen aan schulden te moeten maken (6 tegen 3 procent) en spaartegoeden te moeten aanspreken (20 tegen 13 procent). In hoofdstuk 2 werd al duidelijk dat paren een hoger inkomen hebben dan alleenstaanden en alleen­staande ouders. Dat hogere inkomen gaat dus samen met een positiever oordeel over de financiën van het huishouden.

Merendeel verwacht ongewijzigde financiën komend jaar

Iets meer dan de helft (52 procent) verwachtte in 2023 dat de financiële situatie van het huishouden het komende jaar ongewijzigd blijft, 20 procent verwachtte financiële vooruitgang en een kwart een verslechtering. Daarmee rekende een merendeel dus op stabiliteit in de financiële situatie van het huishouden en waren er iets meer pessimisten dan optimisten.

Toon tabel8.3.4 Financiële situatie huishouden in het komend jaar, 2023Verberg tabel8.3.4 Financiële situatie huishouden in het komend jaar, 2023

8.3.4 Financiële situatie huishouden in het komend jaar, 2023

	Financiële situatie komende 12 maanden
Beter	20
Ongewijzigd	52
Slechter	25
Geen antwoord	3

Personen uit huishoudens met relatief weinig inkomen verwachtten vaker dat de financiële situatie verslechtert. In de hogere inkomensgroepen werd juist vaker stabiliteit of verbetering verwacht. Opvallend is dat personen in de laagste inkomensdecielgroep optimistischer zijn dan personen in de tweede decielgroep. Dit optimisme houdt verband met de andere samenstelling van deze laagste inkomensgroep. Daarin bevinden zich relatief veel jongeren, die doorgaans optimistischer zijn (zie StatLine).

Ten opzichte van 2022 zijn mensen iets optimistischer geworden over hun toekomstige financiële situatie. Het aandeel personen dat een verslechtering in de financiële situatie van het huishouden verwachtte daalde van 36 procent in 2022 naar 25 procent in 2023 (zie StatLine).

Terugblik blijft bijna gelijk

In 2023 waren personen gemiddeld vrijwel even vaak als in 2022 van mening dat de financiële situatie van het huishouden er het afgelopen jaar op achteruit is gegaan. Het aandeel personen dat de financiële situatie in het afgelopen jaar als verbeterd bestempelde, is tussen 2022 en 2023 licht gestegen (van 15 naar 17 procent). Het aandeel dat de situatie niet veranderd vond, bleef nagenoeg gelijk (zie StatLine).

Personen uit huishoudens met een lager inkomen beoordelen de situatie van het huishouden vaker als verslechterd dan personen uit hogere inkomensgroepen. In 2023 zei 42 procent van de personen uit de hoogste kwintielgroep dat de financiële situatie van het huishouden verslechterd is. In de onderste inkomensregionen was dat substantieel meer (55 procent in eerste decielgroep en 60 procent in tweede decielgroep).

Toon tabel8.3.5 Financiële situatie in het afgelopen jaar¹⁾ (% dat verslechtering rapporteert)Verberg tabel8.3.5 Financiële situatie in het afgelopen jaar¹⁾ (% dat verslechtering rapporteert)

8.3.5 Financiële situatie in het afgelopen jaar¹⁾ (% dat verslechtering rapporteert)

	2022	2023
Totaal	51	50
Eerste decielgroep	59	55
Tweede decielgroep	64	60
Tweede kwintielgroep	58	53
Derde kwintielgroep	52	53
Vierde kwintielgroep	43	49
Vijfde kwintielgroep	38	42
1) Personen zijn ingedeeld naar het huishoudensinkomen van 2022.

8.4Literatuur

Open literatuurlijst