Voorwoord

De wereld stond er 100 jaar geleden heel anders voor. De Grote Oorlog ging de laatste fase in en de economische, maatschappelijke en staatkundige consequenties voor Europa en Nederland waren enorm. Ondanks Nederlandse neutraliteit merkte ook ons land de serieuze gevolgen van de oorlog om ons heen. Het gevolg van de blokkades en sabotage op zee was dat er in ons land grote tekorten aan allerlei producten ontstonden. Onze internationale georiënteerde economie werd sterk op zichzelf teruggeworpen en noodgedwongen zelfvoorzienender. De steenkoolmijnen en de ijzer- en staalindustrie groeiden sterk en het bedrijfsleven kon door achterblijvende buitenlandse concurrentie nieuwe innovaties en technieken (door)ontwikkelen (Kruizinga, 2011). Deze ontwikkelingen en de gevolgen hiervan voor de internationale handel zijn ook duidelijk terug te zien in cijfers. In deze oorlogsjaren startte het destijds bijna twintig jaar oude Centraal Bureau voor de Statistiek met het waarnemen van de internationale goederenhandel. Het CBS is in 1899 opgericht om onafhankelijk en objectief de samenleving met behulp van betrouwbare statistieken in kaart te brengen, daarover te rapporteren en dit efficiënt en betrouwbaar te organiseren.

In de afgelopen eeuw heeft Nederland – ondanks de nodige crises – zijn positie als handelsnatie verder weten uit te bouwen en verstevigen. Nederland behoort al jaren tot de top tien landen met de meeste export van goederen en diensten. Onze ligging, grote mainports en goede infrastructuur faciliteren een alsmaar groeiende wederuitvoerstroom naar het Europese achterland. Producten van Nederlandse makelij weten eveneens in toenemende mate de weg naar het buitenland te vinden. En dit buitenland is steeds verder weg. De ons omringende lidstaten waren toen en zijn nu onze belangrijkste exportbestemming. Dit aandeel is echter tanende. Met name de in Nederland geproduceerde goederen hebben steeds vaker een bestemming in Zuidoost-Azië of Noord-Amerika. Grote bedrijven en buitenlandse multinationals spelen hierin een belangrijke rol. Bovendien speelt hier ook het proces van wereldwijd opgeknipte productieketens. Daar waar vroeger producten veelal op één plaats in één land werden geproduceerd én geconsumeerd, is dit sinds een aantal decennia steeds minder vaak het geval. Export bereikt steeds vaker dan vroeger niet meteen de eindbestemming, maar wordt steeds vaker in het land van de afnemer (bijvoorbeeld de EU) verder verwerkt om vervolgens verder geëxporteerd te worden (bijvoorbeeld naar China). Daarmee is de EU voor Nederland niet minder belangrijk dan vroeger, maar de verandert relatie van karakter; van consument naar ‘gateway’ naar de rest van de wereld.

Het honderdjarig bestaan van de statistiek Internationale Handel in goederen wordt in deze editie van de Internationaliseringsmonitor gevierd met een hoofdstuk over de trends en ontwikkelingen in de afgelopen eeuw. Bezoek ook het dossier Globalisering voor een visualisatie van de trends in de in- en uitvoer van Nederland. Hier vindt u tevens een nieuwe set kernindicatoren op het gebied van globalisering en eerdere edities van de Internationaliseringsmonitor.

Directeur-Generaal,

Dr. T.B.P.M. Tjin-A-Tsoi

Den Haag/Heerlen/Bonaire, april 2018

Colofon

Deze website is ontwikkeld door het CBS in samenwerking met Textcetera Den Haag.
Heb je een vraag of opmerking over deze website, neem dan contact op met het CBS.

Copyright foto’s: Hollandse Hoogte
Copyright foto hoofdstuk 3: Boskalis

Disclaimer en copyright

Leeswijzer

Verklaring van tekens

. Gegevens ontbreken
* Voorlopig cijfer
** Nader voorlopig cijfer
x Geheim
Nihil
(Indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
0 (0,0) Het getal is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid
Niets (blank) Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
2017–2018 2017 tot en met 2018
2017/2018 Het gemiddelde over de jaren 2017 tot en met 2018
2017/’18 Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2017 en eindigend in 2018
2015/’16–2017/’18 Oogstjaar, boekjaar, enz., 2015/’16 tot en met 2017/’18

In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Over het CBS

De wettelijke taak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is om officiële statistieken te maken en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Het CBS publiceert betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die het deelt met andere overheden, burgers, politiek, wetenschap, media en bedrijfsleven. Zo zorgt het CBS ervoor dat maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden op basis van betrouwbare statistische informatie.

Het CBS maakt inzichtelijk wat er feitelijk gebeurt. De informatie die het CBS publiceert, gaat daarom over onderwerpen die de mensen in Nederland raken. Bijvoorbeeld economische groei en consumentenprijzen, maar ook criminaliteit en vrije tijd.

Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is het CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken. Dit betreft het grootste deel van het werkprogramma.

Voor meer informatie over de taken, organisatie en publicaties van het CBS, zie cbs.nl

Contact

Met vragen kunt u contact opnemen met het CBS.

Medewerkers

Auteurs

Dennis Cremers
Marjolijn Jaarsma
Oscar Lemmers
Pascal Ramaekers
Roger Voncken
Jaap Walhout
Khee Fung Wong

Redactie

Marjolijn Jaarsma
Pascal Ramaekers
Roger Voncken

Eindredactie

Marjolijn Jaarsma
Roger Voncken

Dankwoord

We danken de volgende collega’s voor hun constructieve bijdrage voor deze editie van de Internationaliseringsmonitor:

Anne-Peter Alberda
Marcel van den Berg
Annelies Boerdam
Jeanet Exel
Rik van Roekel
Gabriëlle Salazar-de Vet
Linda Schaefer
Roos Smit
Sjoertje Vos
Hans Westerbeek
Hendrik Zuidhoek
Irene van Kuik