Economie

Trends

Gestage klim uit diep dal

De Nederlandse economie groeide in 2016 met 2,2 procent. Het was het tweede achtereenvolgende jaar waarin de economie met meer dan 2 procent groeide. Tegen de rest van Europa steken de Nederlandse groeicijfers de laatste jaren gunstig af. De crisis waar Nederland uitkomt, was echter ook dieper. Per saldo is de economische ontwikkeling sinds 2008 van Nederland niet bijzonder gunstig: in een land als Frankrijk is de economie sinds 2008 bijvoorbeeld harder gegroeid.

Het bruto binnenlands product (bbp) per inwoner, een maat voor de welvaart in een land, kwam door het verdere economische herstel in 2016 voor het eerst weer uit boven dat in 2008. Dit geldt overigens voor veel EU-landen, behalve de zuidelijke. Het bbp per inwoner van Nederland behoort tot de hoogste van de Europese Unie.

Werkloosheid nog hoog

Dat Nederland uit een diep dal komt, blijkt ook uit de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. De werkloosheid, die in 2016 uitkwam op precies 6 procent van de beroepsbevolking, is historisch gezien nog altijd hoog. Ook waren er aan het einde van het jaar 467 duizend personen tot de AOW-leeftijd afhankelijk van een bijstandsuitkering. Dat waren er 17 duizend meer dan een jaar eerder. Voor het overige waren de meeste arbeidsmarktontwikkelingen positief. Er kwamen zo’n 100 duizend banen bij en de procentuele werkloosheid kende de sterkste daling in tien jaar tijd. Ook daalde het aantal verstrekte WW-uitkeringen en nam het aantal werknemers met een vaste baan voor het eerst in jaren weer toe. Het aandeel werknemers met een vaste baan op de totale werkzame beroepsbevolking nam overigens wel verder af.

De huishoudensinkomens namen in 2016 met 2,3 procent toe. Dit had onder meer te maken met de stijging van het aantal werkzame personen. Ook was de loonstijging relatief hoog. De gemiddelde cao-loonstijging torende met 1,8 procent ver uit boven de kleine stijging van de consumentenprijzen. Het deel van de inkomsten dat Nederlanders uitgeven wordt de laatste jaren steeds groter. Dit geldt niet alleen voor huishoudens, maar ook voor bedrijven.

Veelzijdige groei

Het huidige herstel van de economie is breed gedragen. Niet alleen draait de exportmotor goed door, ook de consumptie en vooral de investeringen zitten de laatste paar jaar weer in de lift, met name de investeringen in woningen. De uitvoer van goederen die in Nederland zijn gemaakt, kende in 2016 een groei van 4,0 procent. In overeenstemming hiermee had de industrie een goed jaar. Daarnaast is de bouw de laatste jaren bezig aan een herstel, na een sterke krimp in de jaren 2009–2013. Verder groeide in 2016 de horeca stevig, evenals de zakelijke dienstverlening, en dan met name de uitzendbranche en de reisbranche.

Snel groeiende bedrijfstakken in 2016 wat betreft verandering in toegevoegde waarde aan het bbp zijn de handel 2,8 procent, industrie 3 procent, horeca 5,2 procent, bouw 7,7 procent, reisbranche 8,8 procent en uitzendbranche 9,3 procent.

Aanmerkelijk minder goed ging het met de delfstoffenwinning. Als gevolg van het steeds verder dichtdraaien van de gaskraan viel deze de laatste jaren ver terug. De aardgasbaten van de overheid liepen de laatste drie jaar terug met ruim drie kwart. Was de gasproductie gelijk gebleven ten opzichte van een jaar eerder, dan zou de economische groei in 2016 zijn uitgekomen op 2,5 procent.

Verhoogde activiteit op de woningmarkt

Als oorzaak voor het feit dat de crisis in Nederland dieper was dan in veel andere Europese landen wordt vaak de stremming op de woningmarkt genoemd. In 2013 was het aantal woningverkopen bijna gehalveerd ten opzichte van 2006. Daarna nam het aantal verkopen sterk toe. In 2016 werd met 215 duizend verkochte (bestaande) woningen het oude record van 2006 verbroken. De woningprijzen zijn gemiddeld nog wel lager dan op hun top in 2008. Alleen in steden als Amsterdam en Utrecht is het niveau van voor de crisis al weer bereikt of overtroffen. Zoals het teruglopen van de huizenprijzen en het aantal verkopen eerder een remmend effect op de economie had, heeft de stijging van de prijzen en het aantal transacties nu een stimulerend effect op de economie. Na de aanschaf van een andere woning besteden huishoudens doorgaans ook het nodige geld aan bijvoorbeeld keukens, meubelen en verf.

Matige stijging consumptieprijzen

De huizenprijzen stijgen in Nederland dan wel weer behoorlijk, de stijging van prijzen van consumptiegoederen en –diensten verliep in 2016 zeer gematigd. In juli 2016 waren de prijzen gemiddeld zelfs lager dan een jaar eerder. Met name de dalende energieprijzen hadden een sterk verlagend effect op de gemiddelde prijzen. In het laatste kwartaal van het jaar liep de gemiddelde prijsstijging wel weer wat op. Gemiddeld waren de consumentenprijzen in 2016 slechts 0,3 procent hoger dan een jaar eerder. Ook de ontwikkeling van de consumentenprijzen exclusief energie, voeding, alcohol en tabak was met 0,8 procent tamelijk gering.

Meer CO2-uitstoot

De recente economische groei had wel gevolgen voor het milieu. Als gecorrigeerd wordt voor de iets koudere winter, steeg de uitstoot van kooldioxide in 2016 met 1,2 procent ten opzichte van een jaar eerder. Daar staat tegenover dat de inzet van steenkool bij de energieproductie in 2016 veel lager lag dan een jaar eerder. Het aandeel hernieuwbare energie in de totale elektriciteitsproductie steeg van 11 naar 13 procent.

Colofon

Deze website is ontwikkeld door het CBS in samenwerking met Textcetera Den Haag.
Heb je een vraag of opmerking over deze website, neem dan contact op met het CBS.

Disclaimer en copyright

Leeswijzer

Verklaring van tekens

Niets (blanco) Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
. Het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
* Voorlopige cijfers
** Nader voorlopige cijfers
2016-2017 2016 tot en met 2017
2016/2017 Het gemiddelde over de jaren 2016 tot en met 2017
2016/’17 Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2016 en eindigend in 2017
2014/’15-2016/’17 Oogstjaar, boekjaar, enz., 2014/’15 tot en met 2016/’17

In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Over het CBS

De wettelijke taak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is om officiële statistieken te maken en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Het CBS publiceert betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die het deelt met andere overheden, burgers, politiek, wetenschap, media en bedrijfsleven. Zo zorgt het CBS ervoor dat maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden op basis van betrouwbare statistische informatie.

Het CBS maakt inzichtelijk wat er feitelijk gebeurt. De informatie die het CBS publiceert, gaat daarom over onderwerpen die de mensen in Nederland raken. Bijvoorbeeld economische groei en consumentenprijzen, maar ook criminaliteit en vrije tijd.

Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is het CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken. Dit betreft het grootste deel van het werkprogramma.

Voor meer informatie over de taken, organisatie en publicaties van het CBS, zie cbs.nl

Contact

Met vragen kunt u contact opnemen met het CBS.

Erratum

Ondanks de zorgvuldigheid waarmee deze publicatie is samengesteld, is er toch achteraf een onvolkomenheid geconstateerd. Onze excuses hiervoor.

Dinsdag 16 oktober 2018

Economie – Cijfers bouwen en wonen

In de inleidende tekst zijn enkele percentages niet juist. De omzet van de burgerlijke en utiliteitsbouw is in 2016 9,4 procent en niet 9,2 procent. De omzet van de grond-, weg- en waterbouw ging 1,4 procent achteruit i.p.v. 1,0 procent. De omzet van kleine bedrijven steeg met gemiddeld 8,5 procent i.p.v. 8,6 procent.