Hoeveel wordt er gestaakt?

In 2023 werd 52 keer gestaakt. Vroeger werd er veel vaker gestaakt. In 1901 – het eerste jaar dat het CBS hier cijfers over heeft – waren er 122 stakingen, en in 1919 zelfs 649. In de afgelopen tientallen jaren was het aantal stakingen in verhouding laag. Het aantal mensen dat lid is van een vakbond neemt ook af.

Vooral in de jaren twintig van de vorige eeuw waren er veel meer werkstakingen dan nu. Het recordjaar was 1919 met 649 stakingen. Arbeiders staakten toen veel in de hoop op betere werkvoorwaarden zoals een 8‑urige werkdag. Ook kort na de Tweede Wereldoorlog waren er in verhouding veel stakingen, onder andere tegen de dekolonisatieoorlog in Nederlands-Indië.

In de afgelopen veertig jaar zijn er minder stakingen geweest. In 2019 werd er naar verhouding weinig gestaakt (26 keer), maar was er wel een recordaantal werknemers betrokken. Dat kwam door massale stakingen in het onderwijs en de zorg. Zij staakten bijvoorbeeld voor salarisverhoging en lagere werkdruk.

In 2023 werd het werk 52 keer neergelegd. Dat is het hoogste aantal in meer dan vijftig jaar. Er werd het meest gestaakt in de industrie. Ook in de handel waren naar verhouding veel stakingen.

Vroeger meer verloren werkdagen bij stakingen

Stakingen duurden vroeger langer. Vooral in de jaren twintig van de vorige eeuw gingen veel werkdagen verloren, ook al waren er toen veel minder werknemers. Het hoogtepunt lag in 1924, toen maar liefst 3,2 miljoen werkdagen verloren gingen door stakingen.

Toon tabelAantal verloren arbeidsdagen door stakingen (x 1 000)Verberg tabelAantal verloren arbeidsdagen door stakingen (x 1 000)

Aantal verloren arbeidsdagen door stakingen (x 1 000)

Jaartal	Aantal verloren arbeidsdagen
1901	.
1902	.
1903	.
1904	657,9
1905	123,0
1906	294,6
1907	458,4
1908	102,1
1909	297,1
1910	366,3
1911	441,6
1912	466,7
1913	911,5
1914	393,4
1915	117,6
1916	260,7
1917	544,5
1918	716,1
1919	1056,8
1920	2354,9
1921	1281,8
1922	1223,9
1923	1216,4
1924	3156,0
1925	780,9
1926	281,3
1927	201,5
1928	634,5
1929	889,9
1930	229,3
1931	766,3
1932	1636,4
1933	483,4
1934	90,1
1935	244,0
1936	77,4
1937	32,2
1938	124,8
1939	91,4
1940	43,1
1941	.
1942	.
1943	.
1944	.
1945	161,2
1946	681,6
1947	203,4
1948	131,4
1949	289,4
1950	162,5
1951	66,7
1952	31,2
1953	29,9
1954	59,3
1955	133,0
1956	228,1
1957	7,2
1958	37,3
1959	14,0
1960	526,1
1961	24,7
1962	9,1
1963	37,8
1964	43,9
1965	54,6
1966	12,6
1967	6,2
1968	13,7
1969	21,7
1970	293,5
1971	98,2
1972	137,0
1973	598,1
1974	11,7
1975	0,7
1976	15,7
1977	246,4
1978	5,8
1979	310,0
1980	56,8
1981	24,1
1982	215,4
1983	118,2
1984	29,2
1985	89,4
1986	38,9
1987	58,3
1988	8,9
1989	23,8
1990	206,7
1991	96,4
1992	85,4
1993	44,7
1994	47,4
1995	691,5
1996	7,4
1997	14,6
1998	33,2
1999	75,8
2000	9,4
2001	45,1
2002	245,5
2003	15,0
2004	62,2
2005	41,7
2006	15,8
2007	26,4
2008	120,6
2009	4,6
2010	59,2
2011	22,0
2012	219,4
2013	19,4
2014	40,9
2015	47,6
2016	19,2
2017	306,3
2018	239,1
2019	391,0
2020	211,0
2021	59,3
2022	39,4
2023	142,1

Kleiner deel werknemers lid van vakbond

Bij stakingen spelen vakbonden meestal een belangrijke rol. Een steeds kleiner deel van de werknemers is vakbondslid. In 2023 was 15 procent van de werknemers van 15 tot 75 jaar aangesloten bij een vakbond. Dat komt neer op bijna 1,3 miljoen werknemers. In de jaren vijftig, zestig en zeventig van de vorige eeuw bedroeg de organisatiegraad, het percentage werknemers dat lid is van een vakbond, nog tussen de 35 en 40 procent.

Vanaf 1980 zijn steeds minder werknemers vakbondslid, afgezien van een kleine opleving begin jaren negentig. In de laatste jaren nam het percentage vakbondsleden het sterkst af onder oudere werknemers, maar ook jongere werknemers zijn steeds vaker geen lid van een vakbond. Op de vraag waarom ze geen vakbondslid zijn, geven de meeste werknemers als belangrijkste reden dat ze nooit serieus hebben overwogen om lid te worden.

Toon tabelOrganisatiegraad werknemers (% vakbondsllid)Verberg tabelOrganisatiegraad werknemers (% vakbondsllid)

Organisatiegraad werknemers (% vakbondsllid)

Jaartal	Organisatiegraad werknemers	Organisatiegraad werknemers	Organisatiegraad werknemers	Organisatiegraad werknemers	Organisatiegraad werknemers	Organisatiegraad werknemers	Organisatiegraad werknemers	Organisatiegraad werknemers
1955	37	.	.	.	.	.	.	.
1956	37	.	.	.	.	.	.	.
1957	38	.	.	.	.	.	.	.
1958	39	.	.	.	.	.	.	.
1959	39	.	.	.	.	.	.	.
1960	39	.	.	.	.	.	.	.
1961	38	.	.	.	.	.	.	.
1962	39	.	.	.	.	.	.	.
1963	39	.	.	.	.	.	.	.
1964	38	.	.	.	.	.	.	.
1965	38	.	.	.	.	.	.	.
1966	37	.	.	.	.	.	.	.
1967	38	.	.	.	.	.	.	.
1968	38	.	.	.	.	.	.	.
1969	37	.	.	.	.	.	.	.
1970	36	.	.	.	.	.	.	.
1971	.	36	.	.	.	.	.	.
1972	.	36	.	.	.	.	.	.
1973	.	36	.	.	.	.	.	.
1974	.	37	.	.	.	.	.	.
1975	.	36	.	.	.	.	.	.
1976	.	36	.	.	.	.	.	.
1977	.	36	.	.	.	.	.	.
1978	.	36	.	.	.	.	.	.
1979	.	36	.	.	.	.	.	.
1980	.	34	.	.	.	.	.	.
1981	.	.	33	.	.	.	.	.
1982	.	.	31	.	.	.	.	.
1983	.	.	29	.	.	.	.	.
1984	.	.	28	.	.	.	.	.
1985	.	.	27	.	.	.	.	.
1986	.	.	26	.	.	.	.	.
1987	.	.	.	24	.	.	.	.
1988	.	.	.	24	.	.	.	.
1989	.	.	.	24	.	.	.	.
1990	.	.	.	24	.	.	.	.
1991	.	.	.	24	.	.	.	.
1992	.	.	.	.	27	.	.	.
1993	.	.	.	.	28	.	.	.
1994	.	.	.	.	28	.	.	.
1995	.	.	.	.	28	.	.	.
1996	.	.	.	.	28	.	.	.
1997	.	.	.	.	28	.	.	.
1998	.	.	.	.	27	.	.	.
1999	.	.	.	.	27	.	.	.
2000	.	.	.	.	.	25	.	.
2001	.	.	.	.	.	24	.	.
2002	.	.	.	.	.	24	.	.
2003	.	.	.	.	.	24	.	.
2004	.	.	.	.	.	24	.	.
2005	.	.	.	.	.	.	.	.
2006	.	.	.	.	.	23	.	.
2007	.	.	.	.	.	22	.	.
2008	.	.	.	.	.	21	.	.
2009	.	.	.	.	.	22	.	.
2010	.	.	.	.	.	21	.	.
2011	.	.	.	.	.	20	.	.
2012	.	.	.	.	.	.	19	.
2013	.	.	.	.	.	.	19	.
2014	.	.	.	.	.	.	19	.
2015	.	.	.	.	.	.	19	.
2016	.	.	.	.	.	.	19	.
2017	.	.	.	.	.	.	.	.
2018	.	.	.	.	.	.	.	18
2019	.	.	.	.	.	.	.	18
2020	.	.	.	.	.	.	.	18
2021	.	.	.	.	.	.	.	17
2022	.	.	.	.	.	.	.	16
2023	.	.	.	.	.	.	.	15
Bron: CBS, TNO
1) Sommige jaar-op-jaarverschillen kunnen te maken hebben met methodewijzigingen die hebben plaatsgevonden. Zie voor meer informatie het artikel 'Wat kenmerkt vakbondsleden?' op cbs.nl