Editie 2021Editie 2021

Foto omschrijving: Meisje test in parfumwinkel een luchtje uit

Hoe gaat het met onze koopkracht?

De koopkrachtontwikkeling is de jaar-op-jaar verandering in inkomen van mensen, aangepast aan prijsveranderingen. In 2020 steeg de koopkracht van de Nederlandse bevolking ten opzichte van 2019, maar niet voor iedereen. 67 procent van de Nederlanders ging erop vooruit, 33 procent ging in koopkracht achteruit. Onder jongeren en ouderen gingen relatief de meesten in koopkracht vooruit.

Hoe gaat het met onze koopkracht?15 tot 25 jr34%66%0 tot 15 jr32%68%25 tot 45 jr34%66%65+30%70%45 tot 65 jr35%65%LegendaMensen met koopkrachtdalingMensen met koopkrachtstijging

De koopkracht van de doorsneenoot1 Nederlander nam met 2,2 procent toe in 2020. Dit was het zevende jaar op rij met een stijging van de koopkracht en de grootste stijging sinds 2016. De positieve koopkrachtontwikkeling was onder meer het gevolg van de grootste cao-loonstijging in ruim tien jaar (2,9 procent). Tegenover de loonstijging stond een inflatie van 1,3 procent, waarmee de reële loonontwikkeling op 1,6 procent kwam. Daarnaast hadden diverse fiscale maatregelen een gunstig effect op de koopkracht. Vooral door de verhoging van de algemene heffingskorting en het invoeren van een tweeschijvenstelsel in de inkomstenbelasting hielden veel huishoudens meer inkomen over. De koopkrachtstijging werd in 2020 verder beïnvloed door de effecten van de coronacrisis die voor sommige huishoudens nadelig waren, onder andere door het verlies van werk of inkomen. Om de nadelige economische gevolgen van de coronacrisis in 2020 te verzachten, riep de overheid tijdelijke steunmaatregelennoot2 in het leven.

Sinds 2000 daalde de koopkracht alleen in 2005 en in de jaren 2010–2013 als gevolg van de economische crisis. In die jaren waren er ook meer mensen met een koopkrachtdaling dan met een koopkrachtstijging.

Doorsnee koopkrachtontwikkeling, totale bevolking (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
Jaar Doorsnee koopkrachtontwikkeling
2000 2,1
2001 6,3
2002 1,6
2003 0,3
2004 0,8
2005 -0,2
2006 3,1
2007 3,1
2008 1,5
2009 1,8
2010 -0,4
2011 -0,9
2012 -1,1
2013 -1,1
2014 1,9
2015 1,3
2016 3,0
2017 0,7
2018 0,6
2019 1,5
2020* 2,2
* voorlopige cijfers

Werknemers grootste stijging

Onder alle bevolkingsgroepen nam de koopkracht in 2020 toe. Voor werknemers steeg de koopkracht het meest, in doorsnee met 4,3 procent. 70 procent van alle werknemers ging er in koopkracht op vooruit. Naast voordeel uit de afgesproken cao-loonstijging kunnen werknemers ook zelf werk maken van meer koopkracht, bijvoorbeeld door te streven naar meer uren werk of een baan met meer loon. Omgekeerd resulteerden onder meer (tijdelijk) baanverlies of een keuze voor minder uren werk in een koopkrachtdaling bij 30 procent van de werknemers.

Voor gepensioneerden steeg de koopkracht in 2020 in doorsnee met 1,0 procent. In 2017 en in 2018 daalde hun koopkracht nog. In tegenstelling tot werknemers hebben gepensioneerden weinig tot geen mogelijkheden om hun koopkracht zelf te verbeteren en zijn ze veel meer afhankelijk van overheidsmaatregelen die de koopkracht beïnvloeden. Gepensioneerden hadden in 2020 relatief veel profijt van het verhogen van de algemene heffingskorting.

Huishoudens in de bijstand gingen in doorsnee 1,5 procent in koopkracht vooruit. Bij een kwart van hen was sprake van een achteruitgang in koopkracht. Stellen met kinderen en eenoudergezinnen gingen er in doorsnee meer op vooruit dan alleenstaanden en stellen zonder kinderen.

Doorsnee koopkrachtontwikkeling, 2020* (% verandering t.o.v. 2019)
Kenmerken huishouden 2020*
Totale bevolking 2,2
Inkomen als
werknemer
4,3
Uitkering pensioen 1,0
Uitkering bijstand 1,5
Persoon in
type huishouden
.
Eenpersoons-
huishouden
1,6
Eenouder-
gezin
2,6
Paar zonder
kinderen
1,2
Paar met
kinderen
4,5
* voorlopige cijfers

De vragen

Noten

Doorsnee

De koopkrachtontwikkeling is bepaald als de mediaan van individuele koopkrachtmutaties: de koopkrachtmutatie waar precies de helft van de mensen onder en de helft van de mensen boven zit.

Tijdelijke steunmaatregelen

Sinds maart 2020 zijn diverse steunmaatregelen van kracht, waaronder de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Zelfstandig ondernemers kunnen uit deze regeling een bedrag krijgen om hun inkomen aan te vullen tot het sociaal minimum.

Andere steunmaatregelen voor zelfstandig ondernemers met een positief effect op de koopkracht zijn de TVL (Tegemoetkoming Vaste Lasten) en de TOGS (Beleidsregel tegemoetkoming ondernemers getroffen sectoren COVID-19).

Voor werknemers in de getroffen sectoren is de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) van belang. Met deze regeling kunnen werkgevers hun werknemers met een vast en met een flexibel contract doorbetalen en in dienst houden.

Colofon

Deze website is ontwikkeld door het CBS in samenwerking met Textcetera Den Haag.
Heb je een vraag of opmerking over deze website, neem dan contact op met het CBS.

Disclaimer en copyright

Cookies

CBS maakt op deze website gebruik van functionele cookies om de site goed te laten werken. Deze cookies bevatten geen persoonsgegevens en hebben nauwelijks gevolgen voor de privacy. Daarnaast gebruiken wij ook analytische cookies om bezoekersstatistieken bij te houden. Bijvoorbeeld hoe vaak pagina's worden bezocht, welke onderwerpen gebruikers naar op zoek zijn en hoe bezoekers op onze site komen. Het doel hiervan is om inzicht te krijgen in het functioneren van de website om zo de gebruikerservaring voor u te kunnen verbeteren. De herleidbaarheid van bezoekers aan onze website beperken wij zo veel mogelijk door de laatste cijfergroep (octet) van ieder IP-adres te anonimiseren. Deze gegevens worden niet gedeeld met andere partijen. CBS gebruikt geen trackingcookies. Trackingcookies zijn cookies die bezoekers tijdens het surfen over andere websites kunnen volgen.

De geplaatste functionele en analytische cookies maken geen of weinig inbreuk op uw privacy. Volgens de regels mogen deze zonder toestemming geplaatst worden.

Meer informatie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/telecommunicatie/vraag-en-antwoord/mag-een-website-ongevraagd-cookies-plaatsen

Leeswijzer

Verklaring van tekens

niets (blanco) een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
. het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
0 (0,0) het cijfer is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid
* voorlopige cijfers
** nader voorlopige cijfers
- (indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
2016-2017 2016 tot en met 2017
2016/2017 het gemiddelde over de jaren 2016 tot en met 2017
2016/'17 oogstjaar, boekjaar, schooljaar, enz. beginnend in 2016 en eindigend in 2017
2004/'05-2016/'17 oogstjaar enz., 2004/'05 tot en met 2016/'17

In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Over het CBS

De wettelijke taak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is om officiële statistieken te maken en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Het CBS publiceert betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die het deelt met andere overheden, burgers, politiek, wetenschap, media en bedrijfsleven. Zo zorgt het CBS ervoor dat maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden op basis van betrouwbare statistische informatie.

Het CBS maakt inzichtelijk wat er feitelijk gebeurt. De informatie die het CBS publiceert, gaat daarom over onderwerpen die de mensen in Nederland raken. Bijvoorbeeld economische groei en consumentenprijzen, maar ook criminaliteit en vrije tijd.

Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is het CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken. Dit betreft het grootste deel van het werkprogramma.

Voor meer informatie over de taken, organisatie en publicaties van het CBS, zie cbs.nl.

Contact

Met vragen kunt u contact opnemen met het CBS.

Medewerkers

Concept & beeldredactie

Irene van Kuik

Infographics

Janneke Hendriks

Richard Jollie

Hendrik Zuidhoek

Redactie

Ronald van der Bie

Annelie Hakkenes-Tuinman

Michel van Kooten

Sidney Vergouw

Paul de Winden

Karolien van Wijk

Gert Jan Wijma

Vertaling

Frans Dinnissen

Gaby de Vet

Eindredactie

Elma Wobma

Dank aan alle CBS-collega’s die hebben bijgedragen aan deze editie