Editie 2020

Foto omschrijving: Oudere vrouwin rode jas in stemhokje

Wie mogen er stemmen?

Tijdens de komende Tweede Kamerverkiezingen mogen naar schatting 13,1 miljoen inwoners hun stem uitbrengen. Dat is 93 procent van de bevolking van 18 jaar of ouder. Van de Nederlandse bevolking heeft de helft interesse in de politiek en deed 45 procent de afgelopen vijf jaar mee aan een actie om de politiek te beïnvloeden.

19%Nog geen 18 jaar6%Geen NLnationaliteitStemt voor het eerst5%Wie mogen er stemmen?
van de Nederlandse bevolkingmag stemmen

Ruim een miljoen volwassenen in Nederland hebben geen stemrecht voor de Tweede Kamerverkiezingen die op woensdag 17 maart 2021 worden gehouden, bijna altijd omdat ze niet de Nederlandse nationaliteit hebben.

Niet-kiesgerechtigden vooral westerse migratieachtergrond

De meerderjarigen zonder Nederlandse nationaliteit zijn vooral mensen met een migratieachtergrond die in het buitenland geboren zijn (de eerste generatie). Van hen hebben 577 duizend een westerse migratieachtergrond en 400 duizend een niet-westerse. Het percentage niet-kiesgerechtigden is veel hoger bij de eerste generatie met een westerse achtergrond (67 procent van de 861 duizend) dan bij de volwassenen met een niet-westerse achtergrond (32 procent van de 1,2 miljoen). Binnen de tweede generatie (in Nederland geboren) is vrijwel iedereen kiesgerechtigd.

Bevolking 18 jaar of ouder, niet-kiesgerechtigd, migratieachtergrond, 17 maart 2021 (x 1 000)
Achergrond Aantal
Westers .
Eerste
generatie
397,54
Tweede
generatie
9,39
Niet-westers .
Eerste
generatie
577,52
Tweede
generatie
13,55

Relatief minder kiesgerechtigden in grote steden

In de zeer sterk stedelijke gemeenten wonen met 14 procent naar verhouding de meeste niet-kiesgerechtigden. In Amsterdam, maar ook in buurgemeenten Diemen en Amstelveen, is dat bijna 20 procent. Andere gemeenten die eruit springen zijn studentengemeenten als Delft en Wageningen. De gemeente Vaals spant echter de kroon, daar is een derde van de 18‑plus bevolking niet kiesgerechtigd.

In Tubbergen, op de voet gevolgd door Dantumadiel is bijna iedere 18‑plusser stemgerechtigd (99 procent).

Minder interesse voor politiek bij niet-Nederlanders

Van de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder zegt de helft tamelijk of zeer geïnteresseerd te zijn in politieke onderwerpennoot1. De interesse in de politiek is bij mensen zonder Nederlandse nationaliteit met 36 procent een stuk lager. Mensen met een westerse migratieachtergrond met de Nederlandse nationaliteit hebben met 55 procent meer interesse in de politiek dan mensen die deze nationaliteit niet hebben (43 procent). Onder mensen met een niet-westerse achtergrond is dat respectievelijk 41 procent (Nederlandse nationaliteit) en 27 procent (geen Nederlandse nationaliteit).

Waar 45 procent van de mensen met een Nederlands paspoort minstens een keer in de afgelopen vijf jaar heeft deelgenomen aan een actie om de politiek te beïnvloeden, is dat bij de niet-Nederlanders 42 procent.

Interesse in politiek en politieke acties, 2012/2019 (%) Interesse in politiek en politieke acties, 2012/2019
Categorie Politieke interesse: tamelijk/zeer Politieke acties in afgelopen 5 jaar
Totaal 50.4 45.2
Met Nederlandse nationaliteit 51 45.3
Zonder Nederlandse nationaliteit 36.1 42.2
Westerse migratieachtergrond
Totaal 52.7 47.5
Met Nederlandse nationaliteit 55.4 46.8
Zonder Nederlandse nationaliteit 43.3 50.2
Niet-westerse migratieachtergrond
Totaal 38.8 38.8
Met Nederlandse nationaliteit 40.9 40
Zonder Nederlandse nationaliteit 26.8 31.9

Meer vertrouwen in instituties bij niet-Nederlanders

6 op de 10 mensen van 15 jaar of ouder geven in de periode 2012 tot en met 2019 aan vertrouwen in de medemens te hebben. Bij mensen zonder Nederlandse nationaliteit is dat lager (52 procent). Het vertrouwen in de Tweede Kamer is met 49 procent veel hoger bij mensen zonder Nederlandse nationaliteit, dan bij degenen die deze nationaliteit wel hebben (37 procent).

De vragen

Noten

Interesse in politiek en politieke acties:

De deelname aan politieke acties is vastgesteld door de deelnemers aan het onderzoek te vragen of ze in de afgelopen vijf jaar in dit kader de volgende activiteiten hebben gedaan: (1) radio, tv of krant ingeschakeld; (2) politieke partij of organisatie ingeschakeld; (3) inspraakbijeenkomst of hoorzitting bijgewoond; (4) contact opgenomen met een politicus of ambtenaar; (5) meegedaan aan een actiegroep; (6) deelname aan een demonstratie of protestactie; (7) meegedaan aan handtekeningenactie; (8) via internet of e-mail meegedaan aan een politieke actie; (9) iets anders heeft gedaan om iets politiek aan de orde te stellen. De activiteiten 1 tot en met 4 worden beschouwd als conventionele politieke activiteiten; de activiteiten 5 tot en met 8 als onconventionele activiteiten.

Tevens is de deelnemers aan het onderzoek gevraagd of ze hebben gestemd bij de meest recente Tweede Kamerverkiezingen en in welke mate ze geïnteresseerd zijn in de politiek.

Colofon

Deze website is ontwikkeld door het CBS in samenwerking met Textcetera Den Haag.
Heb je een vraag of opmerking over deze website, neem dan contact op met het CBS.

Disclaimer en copyright

Cookies

CBS maakt op deze website gebruik van functionele cookies om de site goed te laten werken. Deze cookies bevatten geen persoonsgegevens en hebben nauwelijks gevolgen voor de privacy. Daarnaast gebruiken wij ook analytische cookies om bezoekersstatistieken bij te houden. Bijvoorbeeld hoe vaak pagina's worden bezocht, welke onderwerpen gebruikers naar op zoek zijn en hoe bezoekers op onze site komen. Het doel hiervan is om inzicht te krijgen in het functioneren van de website om zo de gebruikerservaring voor u te kunnen verbeteren. De herleidbaarheid van bezoekers aan onze website beperken wij zo veel mogelijk door de laatste cijfergroep (octet) van ieder IP-adres te anonimiseren. Deze gegevens worden niet gedeeld met andere partijen. CBS gebruikt geen trackingcookies. Trackingcookies zijn cookies die bezoekers tijdens het surfen over andere websites kunnen volgen.

De geplaatste functionele en analytische cookies maken geen of weinig inbreuk op uw privacy. Volgens de regels mogen deze zonder toestemming geplaatst worden.

Meer informatie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/telecommunicatie/vraag-en-antwoord/mag-een-website-ongevraagd-cookies-plaatsen

Leeswijzer

Verklaring van tekens

. Gegevens ontbreken
* Voorlopig cijfer
** Nader voorlopig cijfer
x Geheim
Nihil
(Indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
0 (0,0) Het getal is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid
Niets (blank) Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
2019–2020 2019 tot en met 2020
2019/2020 Het gemiddelde over de jaren 2019 tot en met 2020
2019/’20 Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2019 en eindigend in 2020
2017/’18–2019/’20 Oogstjaar, boekjaar, enz., 2017/’18 tot en met 2019/’20

In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Over het CBS

De wettelijke taak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is om officiële statistieken te maken en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Het CBS publiceert betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die het deelt met andere overheden, burgers, politiek, wetenschap, media en bedrijfsleven. Zo zorgt het CBS ervoor dat maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden op basis van betrouwbare statistische informatie.

Het CBS maakt inzichtelijk wat er feitelijk gebeurt. De informatie die het CBS publiceert, gaat daarom over onderwerpen die de mensen in Nederland raken. Bijvoorbeeld economische groei en consumentenprijzen, maar ook criminaliteit en vrije tijd.

Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is het CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken. Dit betreft het grootste deel van het werkprogramma.

Voor meer informatie over de taken, organisatie en publicaties van het CBS, zie cbs.nl.

Contact

Met vragen kunt u contact opnemen met het CBS.

Medewerkers

Concept & beeldredactie

Irene van Kuik

Infographics

Anne Blaak

Janneke Hendriks

Richard Jollie

Hendrik Zuidhoek

Redactie

Ronald van der Bie

Kees Groenenboom

Annelie Hakkenes-Tuinman

Michel van Kooten

Sidney Vergouw

Paul de Winden

Elma Wobma

Karolien van Wijk

Gert Jan Wijma

Vertaling

Gaby de Vet

Frans Dinnissen

Eindredactie

Annelie Hakkenes-Tuinman

Dank aan alle andere collega’s die hebben bijgedragen aan deze editie van Nederland in cijfers