Editie 2020

Foto omschrijving: Blije koeien die na lange tijd de wei weer in mogen

Hoeveel stikstof produceert de veehouderij?

Van alle stikstof uit het veevoer wordt 29 procent door het vee vastgelegd in producten als vlees, melk en eieren. De rest van de stikstof verdwijnt in de mest. Sinds 2000 zijn dieren nauwelijks beter in staat om stikstof te verwerken.

Vleesen eierenDiversVleesVleesen melkMest 15963579741327504234100981532741017Land-bouw-grondVarkenKoeKip291OverigRuwvoerHoeveel stikstof produceert de veehouderij?Krachtvoer420mln kg

Van de mineralen in het veevoer, zoals stikstof en fosfor, neemt het vee een beperkt deel op. Dit is de zogeheten benutting. De stikstof komt terecht in vlees, melk of eieren. Wat dieren niet opnemen verdwijnt voor een belangrijk deel met de mest in de grond of in de lucht. Begin jaren negentig bedroeg de stikstofbenutting nog 21 procent. Daarna nam deze benutting toe tot 26 procent in de jaren 2000–2001. Daarna is deze benutting maar iets verbeterd. Het benuttingspercentage nam toe tot 27 procent in 2004–2006, 28 procent in 2007–2010 en tot 29 procent in 2011. Sindsdien verbetert dit niet meer.

Stikstofbenutting veehouderij (%)
Rundvee (vlees en melk) Varkens (vlees) Pluimvee (vlees en eieren) Overige dieren
2000 19 35 41 10
2001 19 36 42 10
2002 20 37 42 11
2003 20 36 41 11
2004 21 38 40 13
2005 21 36 40 12
2006 22 35 39 13
2007 22 36 40 13
2008 22 36 39 13
2009 23 36 39 13
2010 23 37 39 13
2011 23 37 39 13
2012 24 37 41 13
2013 24 37 41 13
2014 23 38 42 13
2015 23 39 43 13
2016 24 39 43 15
2017 23 39 44 14
2018 23 40 42 15

Het ene dier is beter in staat stikstof vast te leggen dan het andere. De stikstofbenutting was met 42 procent het hoogst bij pluimvee. Bij varkens is deze 39 procent, bij rundvee maar 23 procent. De benuttingspercentages zijn sinds 2000 mondjesmaat verbeterd. Bij rundvee was de benutting in 2000 nog 19 procent, bij varkens 35 procent en bij pluimvee 41 procent.

Stikstofbenutting afhankelijk van samenstelling voer

Veevoer bestaat uit krachtvoer en ruwvoer. De hoeveelheid stikstof in krachtvoer was in 2018 met 420 miljoen kilo ruim 3 procent minder dan een jaar eerder. Gras, hooi en snijmaïs bevatten 274 miljoen kilo stikstof, nagenoeg net zoveel als in 2017.

De aanvoer van stikstof naar de veehouderij hangt af van zowel de omvang van de veestapel als van de verhouding krachtvoer en ruwvoer. Een kilo gras of een kilo krachtvoer bevat bijvoorbeeld tot bijna driemaal zoveel stikstof als een kilo snijmais. Als er minder mais wordt geoogst, door een tegenvallende oogst of een kleiner maisareaal, zoals in 2018, en de dieren meer krachtvoer en gras te eten krijgen, zal het ruwvoer meer stikstof bevatten.

Stikstof in krachtvoer en ruwvoer veehouderij (mln kg)
Jaar Krachtvoer rundvee Krachtvoer varkens Krachtvoer pluimvee Krachtvoer overige dieren Ruwvoer rundvee Ruwvoer overige dieren
2000 130 186 106 7 291 23
2010 129 168 107 7 257 17
2018 153 159 98 10 274 17

Minder stikstofverliezen

Volgens de  mineralenbalans werd in 2018 in de landbouw 711 miljoen kilo stikstof aangevoerd in de veehouderij. Daarvan is 207 miljoen kilo vastgelegd in dierlijke producten. De niet benutte stikstof, 504 miljoen kilo – 71 procent van alle aangevoerde stikstof –, verdween in planten (352 miljoen kilo), de bodem, de lucht, buiten de landbouw of het waren voorraadmutaties. In 2000 was dat nog 549 miljoen kilo, 74 procent van de gebruikte stikstof. De daling hangt onder meer samen met een doelmatiger mesttoediening in de akkerbouw. Daarnaast vervluchtigde er minder stikstof uit stallen en mestopslag. Dat er minder stikstof vervluchtigd is ook het resultaat van strenger mestbeleid, waarbij gebruiksnormen werden voorgeschreven voor stikstof.

Stikstofuitstoot onder productieplafonds

In 2019 was de stikstofuitscheiding in dierlijke mest 490 miljoen kilo. Dat is 14 miljoen kilo onder het vastgestelde stikstofplafond van 504,4 miljoen kilo. De stikstofuitscheiding van de melkveesector bedroeg vorig jaar 281 miljoen kilo, net onder het productieplafond (281,8 miljoen kilo) voor deze sector. De stikstofuitscheiding van de varkenssector kwam in 2019 uit op 94 miljoen kilo. Ook dat is ruim onder het productieplafond van 99,1 miljoen kilo stikstof. De stikstofuitscheiding van de pluimveesector bedroeg vorig jaar 54,5 miljoen kilo, ruim onder het productieplafond van 60,3 miljoen kilo.

De vragen

Colofon

Deze website is ontwikkeld door het CBS in samenwerking met Textcetera Den Haag.
Heb je een vraag of opmerking over deze website, neem dan contact op met het CBS.

Disclaimer en copyright

Cookies

CBS maakt op deze website gebruik van functionele cookies om de site goed te laten werken. Deze cookies bevatten geen persoonsgegevens en hebben nauwelijks gevolgen voor de privacy. Daarnaast gebruiken wij ook analytische cookies om bezoekersstatistieken bij te houden. Bijvoorbeeld hoe vaak pagina's worden bezocht, welke onderwerpen gebruikers naar op zoek zijn en hoe bezoekers op onze site komen. Het doel hiervan is om inzicht te krijgen in het functioneren van de website om zo de gebruikerservaring voor u te kunnen verbeteren. De herleidbaarheid van bezoekers aan onze website beperken wij zo veel mogelijk door de laatste cijfergroep (octet) van ieder IP-adres te anonimiseren. Deze gegevens worden niet gedeeld met andere partijen. CBS gebruikt geen trackingcookies. Trackingcookies zijn cookies die bezoekers tijdens het surfen over andere websites kunnen volgen.

De geplaatste functionele en analytische cookies maken geen of weinig inbreuk op uw privacy. Volgens de regels mogen deze zonder toestemming geplaatst worden.

Meer informatie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/telecommunicatie/vraag-en-antwoord/mag-een-website-ongevraagd-cookies-plaatsen

Leeswijzer

Verklaring van tekens

. Gegevens ontbreken
* Voorlopig cijfer
** Nader voorlopig cijfer
x Geheim
Nihil
(Indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
0 (0,0) Het getal is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid
Niets (blank) Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
2019–2020 2019 tot en met 2020
2019/2020 Het gemiddelde over de jaren 2019 tot en met 2020
2019/’20 Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2019 en eindigend in 2020
2017/’18–2019/’20 Oogstjaar, boekjaar, enz., 2017/’18 tot en met 2019/’20

In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Over het CBS

De wettelijke taak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is om officiële statistieken te maken en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Het CBS publiceert betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die het deelt met andere overheden, burgers, politiek, wetenschap, media en bedrijfsleven. Zo zorgt het CBS ervoor dat maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden op basis van betrouwbare statistische informatie.

Het CBS maakt inzichtelijk wat er feitelijk gebeurt. De informatie die het CBS publiceert, gaat daarom over onderwerpen die de mensen in Nederland raken. Bijvoorbeeld economische groei en consumentenprijzen, maar ook criminaliteit en vrije tijd.

Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is het CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken. Dit betreft het grootste deel van het werkprogramma.

Voor meer informatie over de taken, organisatie en publicaties van het CBS, zie cbs.nl.

Contact

Met vragen kunt u contact opnemen met het CBS.

Medewerkers

Concept & beeldredactie

Irene van Kuik

Infographics

Anne Blaak

Janneke Hendriks

Richard Jollie

Hendrik Zuidhoek

Redactie

Ronald van der Bie

Kees Groenenboom

Annelie Hakkenes-Tuinman

Michel van Kooten

Sidney Vergouw

Paul de Winden

Elma Wobma

Karolien van Wijk

Gert Jan Wijma

Vertaling

Gaby de Vet

Frans Dinnissen

Eindredactie

Annelie Hakkenes-Tuinman

Dank aan alle andere collega’s die hebben bijgedragen aan deze editie van Nederland in cijfers