Foto omschrijving: Tienermeisje op haar slaapkamer tijdens de lockdown

Jeugdzorg­gebruik en meldingen kinder­mishandeling 2020

Auteur: Rudi Bakker

In 2020 is voor het eerst sinds de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 het aantal jongeren met jeugdzorg gedaald. Deze afname is voor een groot deel toe te schrijven aan een lagere instroom. Vooral in april en mei, tijdens de eerste golf van de corona­pandemie, was deze veel lager dan in dezelfde maanden in 2019. Er werden in 2020 met name door huisartsen minder jongeren aangemeld. Tegelijkertijd nam het aantal meldingen van kindermishandeling toe.

3.1Jeugdzorggebruik in Nederland

Aantal jongeren met jeugdzorg gedaald

In 2020 daalde het aantal jongeren dat jeugdzorg ontving met 3,2 procent tot 429 duizend. Dat komt neer op 9,7 procent van alle jongeren tot 23 jaar. Sinds de invoering van de Jeugdwet per 1 januari 2015 is dit eerste keer dat het aantal jongeren met jeugdzorg afnam.

3.1.1 Jongeren tot 23 jaar met jeugdzorg (x 1 000)
Jaar Aantal jeugdzorgjongeren
2015 380,1
2016 404,1
2017 419,6
2018 430,2
2019 443,6
2020* 429,2
* voorlopige cijfers
3,2% minder jongeren met jeugdzorg in 2020 Buitenvorm Binnenvorm

Grote regionale verschillen

In figuur 3.1.2 is het aandeel jongeren weergegeven dat in 2020 jeugdzorg heeft ontvangen ten opzichte van alle jongeren tot 23 jaar in de gemeente. Vervolgens wordt in figuur 3.1.3 de procentuele verandering van het aantal jeugdzorgjongeren ten opzichte van 2019 getoond. Het is duidelijk te zien dat in sommige gemeenten, zoals Den Helder, Terneuzen, Roerdalen en Stein, het aandeel jongeren met jeugdzorg relatief groot is en dat in deze gemeenten het aantal jongeren met jeugdzorg verder is toegenomen. In Noordoost-Groningen is het percentage jongeren met jeugdzorg hoog en daalde het aantal jongeren met zorg ten opzichte van 2019. In Twente krijgen naar verhouding weinig jongeren jeugdzorg, maar nam hun aantal wel toe. In Oost-Brabant was het aantal jeugdzorgjongeren relatief laag en nam hun aantal in 2020 af.

3.1.2 Aandeel jeugdzorgjongeren per gemeente, 2020*
Gemeente Aandeel jeugzorgjongeren
's-Gravenhage 10,5
's-Hertogenbosch 9,3
Aa en Hunze 10,7
Aalsmeer 6,2
Aalten 9,1
Achtkarspelen 9,9
Alblasserdam 10,1
Albrandswaard 6,2
Alkmaar 10,4
Almelo 11,0
Almere 9,7
Alphen-Chaam 7,2
Alphen aan den Rijn 12,8
Altena 8,5
Ameland 6,3
Amersfoort 9,1
Amstelveen 7,6
Amsterdam 10,1
Apeldoorn 9,6
Appingedam 11,5
Arnhem 9,8
Assen 14,4
Asten 6,8
Baarle-Nassau 6,2
Baarn 8,7
Barendrecht 7,6
Barneveld 8,5
Beek 12,1
Beekdaelen 11,8
Beemster 7,6
Beesel 12,2
Bergeijk 9,4
Bergen (L.) 8,4
Bergen (NH.) 7,7
Berg en Dal 9,1
Bergen op Zoom 11,1
Berkelland 8,9
Bernheze 9,2
Best 9,2
Beuningen 10,9
Beverwijk 10,4
Bladel 8,3
Blaricum 7,3
Bloemendaal 7,5
Bodegraven-Reeuwijk 9,9
Boekel 7,5
Borger-Odoorn 11,0
Borne 8,6
Borsele 10,4
Boxmeer 9,7
Boxtel 8,9
Breda 8,5
Brielle 6,5
Bronckhorst 9,5
Brummen 9,4
Brunssum 12,8
Bunnik 7,4
Bunschoten 9,1
Buren 9,3
Capelle aan den IJssel 10,6
Castricum 7,2
Coevorden 9,1
Cranendonck 8,6
Cuijk 9,4
Culemborg 8,0
Dalfsen 8,4
Dantumadiel 8,7
De Bilt 7,8
De Fryske Marren 7,7
Delft 9,4
Delfzijl 11,7
Den Helder 13,3
De Ronde Venen 6,3
Deurne 8,5
Deventer 9,1
De Wolden 9,1
Diemen 6,2
Dinkelland 6,8
Doesburg 11,2
Doetinchem 11,0
Dongen 11,5
Dordrecht 11,2
Drechterland 7,3
Drimmelen 8,2
Dronten 8,5
Druten 9,1
Duiven 10,1
Echt-Susteren 13,2
Edam-Volendam 5,7
Ede 8,5
Eemnes 9,0
Eersel 8,8
Eijsden-Margraten 10,5
Eindhoven 7,7
Elburg 7,1
Emmen 12,0
Enkhuizen 10,3
Enschede 9,3
Epe 8,2
Ermelo 10,4
Etten-Leur 9,6
Geertruidenberg 12,4
Geldrop-Mierlo 9,8
Gemert-Bakel 6,9
Gennep 10,2
Gilze en Rijen 10,4
Goeree-Overflakkee 7,4
Goes 11,5
Goirle 10,5
Gooise Meren 8,4
Gorinchem 10,3
Gouda 12,3
Grave 10,5
Groningen 7,5
Gulpen-Wittem 9,7
Haaksbergen 8,5
Haaren 7,9
Haarlem 8,5
Haarlemmermeer 9,6
Halderberge 8,7
Hardenberg 9,7
Harderwijk 9,8
Hardinxveld-Giessendam 8,5
Harlingen 8,9
Hattem 7,5
Heemskerk 9,5
Heemstede 7,5
Heerde 15,6
Heerenveen 9,5
Heerhugowaard 10,9
Heerlen 13,3
Heeze-Leende 8,0
Heiloo 8,2
Hellendoorn 8,1
Hellevoetsluis 8,6
Helmond 7,9
Hendrik-Ido-Ambacht 10,6
Hengelo 9,8
Het Hogeland 11,4
Heumen 8,1
Heusden 11,3
Hillegom 12,5
Hilvarenbeek 8,9
Hilversum 9,1
Hoeksche Waard 9,4
Hof van Twente 8,6
Hollands Kroon 11,0
Hoogeveen 11,7
Hoorn 10,6
Horst aan de Maas 9,7
Houten 8,7
Huizen 9,4
Hulst 10,7
IJsselstein 9,7
Kaag en Braassem 12,4
Kampen 9,0
Kapelle 9,9
Katwijk 10,5
Kerkrade 13,6
Koggenland 8,9
Krimpen aan den IJssel 13,3
Krimpenerwaard 8,4
Laarbeek 6,2
Landerd 8,4
Landgraaf 13,0
Landsmeer 8,6
Langedijk 8,7
Lansingerland 8,5
Laren 7,6
Leeuwarden 10,9
Leiden 10,3
Leiderdorp 11,4
Leidschendam-Voorburg 9,3
Lelystad 10,8
Leudal 12,7
Leusden 8,3
Lingewaard 9,4
Lisse 11,4
Lochem 8,3
Loon op Zand 10,8
Lopik 7,8
Loppersum 10,2
Losser 8,8
Maasdriel 9,4
Maasgouw 11,3
Maassluis 7,2
Maastricht 9,2
Medemblik 9,1
Meerssen 12,1
Meierijstad 8,3
Meppel 11,8
Middelburg 9,7
Midden-Delfland 6,5
Midden-Drenthe 11,2
Midden-Groningen 12,2
Mill en Sint Hubert 7,4
Moerdijk 11,0
Molenlanden 9,7
Montferland 10,3
Montfoort 5,8
Mook en Middelaar 8,0
Neder-Betuwe 7,1
Nederweert 10,9
Nieuwegein 9,9
Nieuwkoop 9,5
Nijkerk 8,6
Nijmegen 8,2
Nissewaard 11,7
Noardeast-Fryslân 9,3
Noord-Beveland 9,8
Noordenveld 10,1
Noordoostpolder 8,9
Noordwijk 11,6
Nuenen, Gerwen en Nederwetten 7,4
Nunspeet 7,1
Oegstgeest 10,3
Oirschot 8,5
Oisterwijk 10,3
Oldambt 13,7
Oldebroek 7,6
Oldenzaal 8,7
Olst-Wijhe 8,2
Ommen 9,1
Oosterhout 9,5
Oost Gelre 11,2
Ooststellingwerf 9,8
Oostzaan 7,2
Opmeer 7,5
Opsterland 8,7
Oss 10,9
Oude IJsselstreek 10,9
Ouder-Amstel 7,6
Oudewater 8,0
Overbetuwe 10,4
Papendrecht 11,6
Peel en Maas 7,7
Pekela 13,1
Pijnacker-Nootdorp 9,3
Purmerend 8,5
Putten 9,8
Raalte 5,6
Reimerswaal 10,1
Renkum 12,4
Renswoude 6,9
Reusel-DeMierden 7,9
Rheden 12,2
Rhenen 6,5
Ridderkerk 7,9
Rijssen-Holten 9,1
Rijswijk 10,1
Roerdalen 13,6
Roermond 13,0
Roosendaal 10,5
Rotterdam 8,2
Rozendaal 8,5
Rucphen 10,7
Schagen 9,1
Scherpenzeel 8,1
Schiedam 6,2
Schiermonnikoog 8,9
Schouwen-Duiveland 9,2
Simpelveld 10,5
Sint-Michielsgestel 8,2
Sint Anthonis 7,4
Sittard-Geleen 13,4
Sliedrecht 12,2
Sluis 9,1
Smallingerland 11,8
Soest 9,0
Someren 5,9
Son en Breugel 6,7
Stadskanaal 10,9
Staphorst 4,9
Stede Broec 10,5
Steenbergen 9,4
Steenwijkerland 9,3
Stein 11,7
Stichtse Vecht 7,8
Súdwest-Fryslân 9,2
Terneuzen 13,4
Terschelling 6,8
Texel 9,0
Teylingen 11,8
Tholen 9,7
Tiel 15,4
Tilburg 10,2
Tubbergen 6,6
Twenterand 9,3
Tynaarlo 9,9
Tytsjerksteradiel 8,5
Uden 9,7
Uitgeest 7,3
Uithoorn 8,9
Urk 5,6
Utrecht 12,8
Utrechtse Heuvelrug 8,4
Vaals 7,9
Valkenburg aan de Geul 13,1
Valkenswaard 9,2
Veendam 14,3
Veenendaal 12,8
Veere 7,2
Veldhoven 10,0
Velsen 10,9
Venlo 11,0
Venray 9,8
Vijfheerenlanden 7,6
Vlaardingen 7,2
Vlieland 6,6
Vlissingen 11,1
Voerendaal 7,1
Voorschoten 9,6
Voorst 8,7
Vught 9,1
Waadhoeke 8,2
Waalre 8,9
Waalwijk 12,2
Waddinxveen 8,2
Wageningen 7,5
Wassenaar 8,5
Waterland 7,2
Weert 11,9
Weesp 8,0
West Betuwe 7,6
Westerkwartier 9,8
Westerveld 10,8
Westervoort 13,1
Westerwolde 9,2
Westland 8,9
West Maas en Waal 8,9
Weststellingwerf 9,4
Westvoorne 5,5
Wierden 7,5
Wijchen 9,3
Wijdemeren 8,1
Wijk bij Duurstede 10,4
Winterswijk 10,4
Woensdrecht 8,3
Woerden 7,6
Wormerland 6,8
Woudenberg 8,6
Zaanstad 12,0
Zaltbommel 12,6
Zandvoort 8,5
Zeewolde 10,6
Zeist 10,0
Zevenaar 11,6
Zoetermeer 11,0
Zoeterwoude 10,1
Zuidplas 9,2
Zundert 6,6
Zutphen 11,3
Zwartewaterland 7,6
Zwijndrecht 13,3
Zwolle 9,7
* voorlopige cijfers
3.1.3 Ontwikkeling aantal jeugdzorgjongeren per gemeente, 2019-2020*
Gemeente Verandering
's-Gravenhage -1,7
's-Hertogenbosch -4,4
Aa en Hunze 1,1
Aalsmeer -10,1
Aalten -0,5
Achtkarspelen 3,1
Alblasserdam -1,1
Albrandswaard 3,0
Alkmaar 0,6
Almelo 0,4
Almere 0,7
Alphen-Chaam -11,1
Alphen aan den Rijn 1,6
Altena -4,5
Ameland .
Amersfoort -4,6
Amstelveen 2,6
Amsterdam -1,7
Apeldoorn -8,2
Appingedam -3,5
Arnhem -4,6
Assen 1,5
Asten -3,5
Baarle-Nassau .
Baarn -0,2
Barendrecht -1,8
Barneveld -2,3
Beek 11,4
Beekdaelen 2,3
Beemster 6,8
Beesel 4,9
Bergeijk 5,6
Bergen (L.) -1,9
Bergen (NH.) -9,9
Berg en Dal 2,6
Bergen op Zoom -4,7
Berkelland -1,5
Bernheze -0,5
Best -8,2
Beuningen 0,7
Beverwijk -2,9
Bladel 3,7
Blaricum 4,1
Bloemendaal 2,5
Bodegraven-Reeuwijk -1,7
Boekel -1,8
Borger-Odoorn 2,8
Borne 2,3
Borsele -1,8
Boxmeer -5,0
Boxtel -12,3
Breda 2,5
Brielle -9,3
Bronckhorst -2,5
Brummen -1,1
Brunssum -4,2
Bunnik -5,5
Bunschoten -8,7
Buren 1,2
Capelle aan den IJssel 3,9
Castricum 3,3
Coevorden 0,9
Cranendonck 2,1
Cuijk -1,3
Culemborg -5,1
Dalfsen -4,6
Dantumadiel -4,3
De Bilt -2,4
De Fryske Marren -7,6
Delft 1,8
Delfzijl -1,4
Den Helder 1,2
De Ronde Venen -8,9
Deurne -11,1
Deventer 0,1
De Wolden -0,7
Diemen 1,5
Dinkelland 6,3
Doesburg -8,3
Doetinchem -1,1
Dongen -3,1
Dordrecht 0,9
Drechterland -13,4
Drimmelen -13,4
Dronten -2,9
Druten -7,8
Duiven -9,6
Echt-Susteren -3,1
Edam-Volendam 2,4
Ede -5,1
Eemnes -1,8
Eersel 8,3
Eijsden-Margraten 0,3
Eindhoven -8,4
Elburg -2,4
Emmen -4,1
Enkhuizen -17,2
Enschede 5,6
Epe -5,0
Ermelo -3,9
Etten-Leur -10,6
Geertruidenberg -2,8
Geldrop-Mierlo -6,6
Gemert-Bakel -5,7
Gennep -3,6
Gilze en Rijen -5,7
Goeree-Overflakkee -11,9
Goes -1,0
Goirle 2,3
Gooise Meren -0,9
Gorinchem -3,0
Gouda -4,3
Grave -6,0
Groningen 0,0
Gulpen-Wittem 4,3
Haaksbergen 1,0
Haaren -8,2
Haarlem 1,4
Haarlemmermeer 1,1
Halderberge -5,3
Hardenberg 0,2
Harderwijk -4,5
Hardinxveld-Giessendam -0,2
Harlingen -3,5
Hattem -10,8
Heemskerk -4,5
Heemstede 1,7
Heerde 4,2
Heerenveen -2,7
Heerhugowaard -2,5
Heerlen 0,7
Heeze-Leende 7,9
Heiloo 2,7
Hellendoorn -0,8
Hellevoetsluis -7,6
Helmond -4,5
Hendrik-Ido-Ambacht 0,1
Hengelo 3,4
Het Hogeland -5,7
Heumen -2,4
Heusden -1,0
Hillegom -3,5
Hilvarenbeek 6,3
Hilversum 0,4
Hoeksche Waard -3,6
Hof van Twente -8,0
Hollands Kroon 2,1
Hoogeveen -3,2
Hoorn -7,7
Horst aan de Maas -6,6
Houten -1,3
Huizen -2,9
Hulst 2,8
IJsselstein -1,0
Kaag en Braassem 1,7
Kampen -9,5
Kapelle 1,7
Katwijk -3,2
Kerkrade 2,9
Koggenland -6,8
Krimpen aan den IJssel -1,9
Krimpenerwaard -3,0
Laarbeek -4,1
Landerd -14,9
Landgraaf -5,9
Landsmeer 0,8
Langedijk -1,0
Lansingerland -3,6
Laren -0,9
Leeuwarden -2,5
Leiden -2,8
Leiderdorp -3,1
Leidschendam-Voorburg -2,6
Lelystad 4,3
Leudal -3,0
Leusden -7,5
Lingewaard -0,2
Lisse 0,5
Lochem 0,1
Loon op Zand -16,7
Lopik -7,7
Loppersum -6,9
Losser -1,2
Maasdriel 3,3
Maasgouw -8,0
Maassluis -7,3
Maastricht -4,6
Medemblik -10,6
Meerssen 2,0
Meierijstad -2,5
Meppel 4,5
Middelburg 5,2
Midden-Delfland -4,8
Midden-Drenthe -5,4
Midden-Groningen -3,8
Mill en Sint Hubert -25,4
Moerdijk -7,5
Molenlanden -4,7
Montferland -2,4
Montfoort -19,3
Mook en Middelaar -9,9
Neder-Betuwe -7,6
Nederweert -1,4
Nieuwegein 3,3
Nieuwkoop -3,2
Nijkerk -1,3
Nijmegen 0,7
Nissewaard -3,4
Noardeast-Fryslân 4,6
Noord-Beveland -19,9
Noordenveld -0,5
Noordoostpolder -4,8
Noordwijk 3,5
Nuenen, Gerwen en Nederwetten -6,0
Nunspeet -8,9
Oegstgeest 0,7
Oirschot -4,4
Oisterwijk -4,4
Oldambt -0,8
Oldebroek -10,0
Oldenzaal 0,3
Olst-Wijhe -0,3
Ommen 4,6
Oosterhout -6,5
Oost Gelre 0,8
Ooststellingwerf -1,6
Oostzaan -3,7
Opmeer -13,0
Opsterland -3,7
Oss -5,9
Oude IJsselstreek -1,2
Ouder-Amstel -2,7
Oudewater -6,3
Overbetuwe -10,6
Papendrecht -2,8
Peel en Maas 1,9
Pekela -4,6
Pijnacker-Nootdorp -8,1
Purmerend -2,0
Putten -20,1
Raalte -13,8
Reimerswaal -2,8
Renkum -7,1
Renswoude -2,4
Reusel-DeMierden 1,1
Rheden -0,2
Rhenen -12,4
Ridderkerk 0,7
Rijssen-Holten 14,3
Rijswijk -1,0
Roerdalen 7,0
Roermond 0,3
Roosendaal -8,7
Rotterdam -20,9
Rozendaal .
Rucphen 3,2
Schagen 3,5
Scherpenzeel -1,6
Schiedam -10,1
Schiermonnikoog .
Schouwen-Duiveland -3,1
Simpelveld 4,6
Sint-Michielsgestel -2,8
Sint Anthonis -7,3
Sittard-Geleen -0,9
Sliedrecht -1,1
Sluis 1,9
Smallingerland -1,1
Soest -1,4
Someren -12,4
Son en Breugel -9,1
Stadskanaal -10,8
Staphorst -5,3
Stede Broec -3,4
Steenbergen -0,6
Steenwijkerland -2,2
Stein 6,9
Stichtse Vecht -8,9
Súdwest-Fryslân 1,9
Terneuzen 4,2
Terschelling .
Texel 3,9
Teylingen -6,3
Tholen -15,8
Tiel 7,7
Tilburg -3,1
Tubbergen 3,0
Twenterand 9,7
Tynaarlo 1,6
Tytsjerksteradiel -7,6
Uden -7,3
Uitgeest -11,7
Uithoorn 3,8
Urk -2,0
Utrecht -1,0
Utrechtse Heuvelrug 2,8
Vaals 1,7
Valkenburg aan de Geul 9,5
Valkenswaard -3,0
Veendam -2,4
Veenendaal 0,7
Veere 3,1
Veldhoven 0,2
Velsen 2,0
Venlo -5,0
Venray -3,3
Vijfheerenlanden -9,4
Vlaardingen -8,5
Vlieland .
Vlissingen 7,4
Voerendaal -7,3
Voorschoten 4,9
Voorst 7,9
Vught -5,0
Waadhoeke 3,1
Waalre -7,0
Waalwijk -3,2
Waddinxveen 2,2
Wageningen -0,2
Wassenaar 2,5
Waterland -4,3
Weert -2,3
Weesp 5,0
West Betuwe -8,3
Westerkwartier -1,4
Westerveld -2,7
Westervoort -6,0
Westerwolde -13,0
Westland -2,6
West Maas en Waal 5,0
Weststellingwerf -2,3
Westvoorne -18,8
Wierden 16,3
Wijchen -3,3
Wijdemeren 1,6
Wijk bij Duurstede -2,1
Winterswijk 6,5
Woensdrecht -16,3
Woerden -1,7
Wormerland -8,6
Woudenberg -10,6
Zaanstad -3,8
Zaltbommel 7,3
Zandvoort 3,7
Zeewolde -6,3
Zeist -2,7
Zevenaar -6,2
Zoetermeer -10,5
Zoeterwoude -2,1
Zuidplas 0,5
Zundert -9,2
Zutphen -3,5
Zwartewaterland 4,9
Zwijndrecht -5,1
Zwolle -4,0
* voorlopige cijfers

Jeugdzorg

Binnen de jeugdzorg worden drie typen zorg onderscheiden; jeugdhulp (voor jongeren van 0 tot 23 jaar), jeugdbescherming (0 tot 18 jaar) en jeugdreclassering (12 tot 23 jaar). De cijfers over jeugdhulp die met behulp van een Persoonsgebonden Budget (pgb) door de jongere zelf wordt ingekocht bij de hulpverlener, zijn afkomstig van de Sociale Verzekeringsbank. De cijfers van de overige jeugdzorg verzamelt het CBS bij de jeugdzorgverleners. In het kader van Beleidsinformatie Jeugd ontvangt het CBS sinds 2015 halfjaarlijks van alle jeugdzorgaanbieders hun geleverde zorgtrajecten. Een jongere kan slechts één jeugdzorgtraject van dezelfde hulpvorm bij dezelfde aanbieder doorlopen. Het is echter wel mogelijk dat tegelijkertijd een traject bij een andere aanbieder loopt. Dit komt bijvoorbeeld voor wanneer een jongere jeugdbescherming heeft en tegelijk jeugdhulp krijgt, of wanneer een jongere jeugdhulp met verblijf bij de ene aanbieder krijgt en jeugdhulp zonder verblijf bij een andere aanbieder.

De cijfers in deze bijdrage gaan over de (aantallen) jongeren en over de (aantallen) jeugdhulptrajecten. Omdat een jongere meerdere trajecten kan doorlopen, is het aantal jeugdhulptrajecten meestal hoger dan het aantal jongeren.

3.2Instroom jeugdzorg in 2019 en 2020 vergeleken

Minder nieuwe jeugdzorgtrajecten gestart

De daling van het aantal jongeren met jeugdzorg wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door een lagere instroom. Deze nam in 2020 met 12 procent af. Vooral in de april en mei, tijdens de eerste golf van de coronapandemie, was de instroom lager. Er werden toen ruim 30 procent minder nieuwe jeugdzorgtrajecten gestart dan in dezelfde periode in 2019. De daling deed zich zowel voor in gemeenten die in 2020 minder jongeren met jeugdzorg hadden dan in 2019, als in gemeenten die er meer hadden.

In de maanden juni, november en december was het verschil in instroom tussen 2019 en 2020 het kleinst. In de gemeenten waar het aantal jeugdhulpjongeren in 2020 groeide, werden in deze maanden meer jeugdzorgtrajecten gestart dan in 2019.

3.2.1 Instroom jeugdzorg, 2020* (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
Maand Totaal Gemeenten met daling Gemeenten met stijging
Jan -9,7 -13,1 -0,9
Feb -10,9 -14,6 -1,9
Mrt -14,7 -17,7 -7,0
Apr -30,7 -32,7 -25,1
Mei -31,3 -33,5 -25,7
Jun -2,2 -6,8 9,4
Jul -9,5 -11,1 -5,1
Aug -5,2 -7,8 1,0
Sep -8,3 -10,7 -2,6
Okt -12,0 -16,2 -2,0
Nov -1,1 -4,9 8,3
Dec -3,1 -7,7 8,9
* voorlopige cijfers

Instroom bestaat voornamelijk uit jeugdhulptrajecten

Van de ruim 263 duizend nieuwe jeugdzorgtrajecten in 2020 ging het in 94 procent van de gevallen om jeugdhulp. Er werden in alle maanden van 2020 minder jeugdhulptrajecten gestart dan in 2019. In april en mei was de instroom een derde lager. Ook bij jeugdreclassering werden in deze maanden aanmerkelijk minder maatregelen begonnen dan in 2019. In de maanden maart en oktober startten ruim 20 procent minder jeugdbeschermingsmaatregelen.

3.2.2 Instroom jeugdzorg naar type, 2020* (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
Maand Jeugdhulp Jeugdbescherming Jeugdreclassering
Jan -9,6 -16,8 6,9
Feb -11,4 -4,3 0,0
Mrt -14,4 -21,3 -12,7
Apr -31,2 -14,1 -43,4
Mei -32,4 -5,3 -32,2
Jun -2,4 9,0 -18,3
Jul -9,4 -8,1 -15,1
Aug -5,2 -3,2 -9,9
Sep -8,4 -12,0 4,5
Okt -11,4 -23,8 -10,6
Nov -0,6 -6,1 -14,0
Dec -2,1 -15,0 -8,2
* voorlopige cijfers

Verwijzingen jeugdhulp door huisartsen het meest gedaald

In 2020 zijn bijna 90 duizend nieuw gestarte jeugdhulptrajecten verwezen door een huisarts, 83 duizend door de gemeente en 91 duizend trajecten via een andere verwijzing. Van deze laatste groep had 27 duizend trajecten geen verwijzer. Dit betreft de vrij toegankelijke jeugdhulp. Jeugdbescherming en jeugdreclassering worden altijd door een gerechtelijke instantie geïnitieerd, daarom zijn deze in dit overzicht achterwege gelaten.

Er werden in 2020 ruim 17 procent minder nieuwe trajecten jeugdhulp doorverwezen door een huisarts dan in 2019. In april en mei bedroeg deze daling 40 procent. Het aandeel verwijzingen door de huisarts krimpt overigens al sinds 2015, ten gunste van verwijzingen via de gemeentelijke toegang. Gemeenten zijn in de afgelopen jaren nadrukkelijker gaan samenwerken met huisartsen om de positie van de gemeente als eerste toegang tot de jeugdzorg te verstevigen. Het aantal verwijzingen via de gemeente nam in 2020 met 8 procent af.

3.2.3 Instroom jeugdzorg naar verwijzer, 2020* (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
Maand Gemeentelijke toegang Huisarts Overige verwijzers
Jan -2,13 -16,62 -9,55
Feb -6,76 -13,77 -11,09
Mrt -5,68 -20,7 -15,55
Apr -22,84 -39,94 -27,89
Mei -22,67 -38,93 -31,41
Jun 3,72 -10,86 1,47
Jul -6,1 -12,35 -9,87
Aug -3,68 -12,2 -0,2
Sep -13,15 -3,89 -8,4
Okt -13,1 -13,91 -9,22
Nov 0,02 -0,51 -2,64
Dec -7,01 -0,96 -2,51
* voorlopige cijfers

Afname aandeel herhaald beroep

Bij nieuw aangevangen jeugdzorgtrajecten wordt gekeken of de jongere in de afgelopen vijf jaar al eerder een jeugdzorgtraject had van hetzelfde type: jeugdhulp, ondertoezichtstelling, voogdij of jeugdreclassering. Als dit het geval is, spreken we van herhaald beroep. Gedurende 2019 is het aandeel herhaald beroep afgenomen, waarna in januari 2020 een kleine opleving volgde. Dit laatste is te wijten aan het verlengen van trajecten die om administratieve reden in december worden gestopt en in januari als nieuw traject worden geregistreerd. Het aandeel herhaald beroep daalde hierna van 24,6 procent in februari 2020 naar 20,9 procent in mei 2020 en nam vervolgens verder af naar 18,1 procent in augustus. Ter vergelijking, in 2019 ging het gemiddeld om 25 procent. Tegen het eind van 2020 stabiliseerde het aandeel herhaald beroep op 19 procent.

3.2.4 Aandeel herhaald beroep bij instroom jeugdzorg (% )
Jaar Maand Herhaald beroep
2019 jan, 2019 34,2
2019 feb, 2019 28,5
2019 mrt, 2019 27,9
2019 apr, 2019 26,3
2019 mei, 2019 26,6
2019 jun, 2019 25,9
2019 jul, 2019 25,8
2019 aug, 2019 25,0
2019 sep, 2019 24,9
2019 okt, 2019 24,9
2019 nov, 2019 25,7
2019 dec, 2019 25,2
2020* jan, 2020* 29,5
2020* feb, 2020* 24,6
2020* mrt, 2020* 24,2
2020* apr, 2020* 23,2
2020* mei, 2020* 20,9
2020* jun, 2020* 21,1
2020* jul, 2020* 19,3
2020* aug, 2020* 18,1
2020* sep, 2020* 19,4
2020* okt, 2020* 18,5
2020* nov, 2020* 19,2
2020* dec, 2020* 19,3
* voorlopige cijfers

3.3Adviezen en meldingen kindermishandeling

Meer adviezen en meldingen kindermishandeling in 2020

In 2020 werden door Veilig Thuis organisaties ruim 63 duizend adviezen gegeven over kindermishandeling, dat is een toename van 20 procent ten opzichte van 2019.

Het aantal meldingen van kindermisbruik nam toe van bijna 56 duizend in 2019 naar ruim 62 duizend in 2020, een stijging van 12 procent. Het aantal meldingen was in de maanden april, mei en oktober 2020 niet hoger dan in dezelfde maanden in 2019.

12% meer meldingen kindermishandeling in 2020 Buitenvorm Binnenvorm

Adviezen en meldingen kindermishandeling

Naast cijfers over jeugdzorg verzamelt het CBS ook gegevens over huiselijk geweld en kindermishandeling via de Beleidsinformatie Veilig Thuis. Deze gegevens zijn afkomstig van alle 26 regionale Veilig Thuis organisaties. Slachtoffers, omstanders en professionals kunnen telefonisch contact opnemen met Veilig Thuis als zij een vermoeden hebben van kindermishandeling of huiselijk geweld. Veilig Thuis kan advies en ondersteuning geven over wat de beller zelf kan doen. Is dit niet mogelijk, of is de situatie te complex of ernstig? Dan kan de beller een melding doen en stelt Veilig Thuis de voorwaarden voor een veilige situatie vast, en schakelt vervolghulp in die gericht is op stabiele en duurzame veiligheid en op herstel van de opgelopen schade.

3.3.1 Adviezen en meldingen kindermishandeling, 2020* (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
Maand Adviezen Meldingen
Jan 55,1 59,6
Feb 20,9 25,0
Mrt 15,1 27,7
Apr 9,0 6,0
Mei 5,0 5,0
Jun 42,8 24,8
Jul 20,0 -5,6
Aug 35,0 15,5
Sep 26,0 9,1
Okt 8,0 -2,2
Nov 15,6 7,8
Dec 18,1 5,3
* voorlopige cijfers

Wisselend beeld veiligheid in gezinnen tijdens coronapandemie

Volgens het Nederlands Jeugdinstituut (2021) is er in de literatuur sprake van een wisselend beeld over de veiligheid in gezinnen gedurende de coronapandemie. Enerzijds zijn er aanwijzingen dat wanneer gezinnen vaker gedwongen thuiszitten, dit tot meer spanningen en conflicten leidt, en in het meest ernstige geval tot meer huiselijk geweld en kindermishandeling. Anderzijds zijn er aanwijzingen dat er geen verandering in de mate van veiligheid was, en dat deze zelfs zou zijn verbeterd doordat de rust in sommige gezinnen was toegenomen tijdens de lockdown. Daarnaast geven de adviezen en meldingen bij Veilig Thuis vermoedelijk een onvolledig beeld van alle gevallen van kindermishandeling, omdat niet elke situatie van kindermishandeling leidt tot een advies of melding bij Veilig Thuis.

Vooral vaker adviezen gevraagd door niet beroepsmatig betrokkenen

De stijging van het aantal gevraagde adviezen over kindermishandeling in 2020 is grotendeels toe te schrijven aan niet-beroepsmatige betrokkenen, zoals familieleden of buren. Het aantal door hen gevraagde adviezen nam met 8 duizend toe tot 28 duizend. Ongeveer 34 duizend adviezen werden gevraagd door beroepsmatig betrokken personen, zoals politieagenten, sociaal werkers of artsen. Dit waren er ruim 3 duizend meer dan in 2019. In de maanden mei, april en oktober van 2020 daalde het aantal gevraagde adviezen van beroepsmatige aanvragers vergeleken met een jaar eerder, terwijl die van niet-beroepsmatige aanvragers steeg.

3.3.2 Adviezen kindermishandeling naar betrokkenheid, 2020* (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
Maand Beroepsmatig Niet-beroepsmatig
Jan 52,7 70,0
Feb 16,2 35,8
Mrt 10,0 32,3
Apr -2,2 34,1
Mei -8,5 34,5
Jun 20,3 89,6
Jul 6,4 44,4
Aug 13,1 63,5
Sep 16,3 42,1
Okt -3,0 27,1
Nov 7,3 31,8
Dec 10,1 32,4
* voorlopige cijfers

Merendeel meldingen door beroepsmatig betrokkenen

Veruit de meeste meldingen van kindermishandeling (83 procent) werden in 2020 gedaan door beroepsmatig betrokkenen. Het betrof 52 duizend meldingen, 5 duizend meer dan in 2019. Het aantal meldingen door niet-beroepsmatig betrokkenen steeg in deze periode van 7,6 duizend naar 9,6 duizend. Ook bij de meldingen is het verschil tussen beide soorten betrokkenen het grootst in de coronamaanden april en mei. Waar de beroepsmatig betrokkenen in 2020 in deze maanden vrijwel evenveel meldingen deden als in dezelfde periode in 2019, steeg het aantal meldingen van niet-beroepsmatig betrokkenen met 45 procent.

3.3.3 Meldingen kindermishandeling naar betrokkenheid, 2020* (% verandering t.o.v. een jaar eerder)
Maand Beroepsmatig Niet-beroepsmatig
Jan 59,7 65,4
Feb 29,6 8,5
Mrt 30,5 20,2
Apr 2,0 45,2
Mei -0,2 45
Jun 23,4 41,4
Jul -6,7 5,7
Aug 11,6 38,4
Sep 8,3 17,4
Okt -2,6 3,5
Nov 6,1 19,8
Dec 2,9 28,0
* voorlopige cijfers

3.4Begrippen

Jeugdhulp

Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders.

Jeugdbescherming

Een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Het doel van de kinderbeschermingsmaatregelen is het opheffen van de bedreiging voor de veiligheid en ontwikkeling van het kind. Een kind of jongere wordt dan ‘onder toezicht gesteld’ of ‘onder voogdij geplaatst’.

Jeugdreclassering

Een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien gewenst kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 22 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat.

Advies kindermishandeling

Een op de behoefte van de adviesvrager afgestemde set van aanwijzingen, raadgevingen en tips die Veilig Thuis met de adviesvrager deelt, met als doel de adviesvrager in staat te stellen zelf verder te kunnen handelen in situaties van huiselijk geweld en/of kindermishandeling of bij een vermoeden daarvan. De adviesvrager blijft zelf verantwoordelijk voor eventuele verdere stappen, Veilig Thuis onderneemt geen enkele verdere actie richting de directbetrokkenen bij het huiselijk geweld of de kindermishandeling.

Melding kindermishandeling

Het kenbaar maken aan Veilig Thuis van een situatie of vermoeden van huiselijk geweld en/of kindermishandeling met vermelding van de persoonsgegevens van de betrokkene(n). Het verschil met een advies is dat bij een melding de verantwoordelijkheid voor het zicht op de veiligheid van de directbetrokkenen is overgedragen van de melder aan Veilig Thuis.

3.5Meer informatie en literatuur

Meer informatie

In de onderzoeksbeschrijvingen Beleidsinformatie Jeugd en Huiselijk geweld en kindermishandeling staat beschreven hoe de cijfers worden samengesteld.

Cijfers over jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering en over kindermishandeling zijn te vinden in Jeugdmonitor StatLine.

De ontwikkeling van de jeugdhulp is nader beschreven in de rapportage Jeugdhulp 2020.

De ontwikkeling van de jeugdbescherming en jeugdreclassering is nader beschreven in de rapportage Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2020.

Literatuur

Nederlands Jeugdinstituut (2021). Effect van corona op jeugd, gezin en jeugdveld. Een literatuuroverzicht.

Colofon

Deze website is ontwikkeld door het CBS in samenwerking met Textcetera Den Haag.
Heb je een vraag of opmerking over deze website, neem dan contact op met het CBS.

Disclaimer en copyright

Cookies

CBS maakt op deze website gebruik van functionele cookies om de site goed te laten werken. Deze cookies bevatten geen persoonsgegevens en hebben nauwelijks gevolgen voor de privacy. Daarnaast gebruiken wij ook analytische cookies om bezoekersstatistieken bij te houden. Bijvoorbeeld hoe vaak pagina's worden bezocht, welke onderwerpen gebruikers naar op zoek zijn en hoe bezoekers op onze site komen. Het doel hiervan is om inzicht te krijgen in het functioneren van de website om zo de gebruikerservaring voor u te kunnen verbeteren. De herleidbaarheid van bezoekers aan onze website beperken wij zo veel mogelijk door de laatste cijfergroep (octet) van ieder IP-adres te anonimiseren. Deze gegevens worden niet gedeeld met andere partijen. CBS gebruikt geen trackingcookies. Trackingcookies zijn cookies die bezoekers tijdens het surfen over andere websites kunnen volgen.

De geplaatste functionele en analytische cookies maken geen of weinig inbreuk op uw privacy. Volgens de regels mogen deze zonder toestemming geplaatst worden.

Meer informatie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/telecommunicatie/vraag-en-antwoord/mag-een-website-ongevraagd-cookies-plaatsen

Leeswijzer

Verklaring van tekens

niets (blanco) een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
. het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
0 (0,0) het cijfer is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid
* voorlopige cijfers
** nader voorlopige cijfers
- (indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
2016-2017 2016 tot en met 2017
2016/2017 het gemiddelde over de jaren 2016 tot en met 2017
2016/'17 oogstjaar, boekjaar, schooljaar, enz. beginnend in 2016 en eindigend in 2017
2004/'05-2016/'17 oogstjaar enz., 2004/'05 tot en met 2016/'17

In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Over het CBS

De wettelijke taak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is om officiële statistieken te maken en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Het CBS publiceert betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die het deelt met andere overheden, burgers, politiek, wetenschap, media en bedrijfsleven. Zo zorgt het CBS ervoor dat maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden op basis van betrouwbare statistische informatie.

Het CBS maakt inzichtelijk wat er feitelijk gebeurt. De informatie die het CBS publiceert, gaat daarom over onderwerpen die de mensen in Nederland raken. Bijvoorbeeld economische groei en consumentenprijzen, maar ook criminaliteit en vrije tijd.

Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is het CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken. Dit betreft het grootste deel van het werkprogramma.

Voor meer informatie over de taken, organisatie en publicaties van het CBS, zie cbs.nl.

Contact

Met vragen kunt u contact opnemen met het CBS.

Medewerkers

Auteurs

1. Inleiding

Ruud van Herk (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport)

2. Jongeren in Nederland

Dominique van Roon

3. Jeugdzorggebruik en meldingen kindermishandeling 2020

Rudi Bakker

4. Opgroeien in bijstand

Daniël Herbers en Kai Gidding

5. School

Marijke Hartgers en Kiki van Neden

6. Werk

Willem Gielen

7. Middelengebruik en gezondheid

Kim Knoops

8. Veiligheid

Michelle van Rosmalen, Lisanne Jong en Willem Gielen

9. Jongeren in Caribisch Nederland

Carel Harmsen en Mark Ramaekers

10. Welzijn van jongeren

Moniek Coumans

11. Kinderrechten

Kinderrechtencollectief

12. Gemeenten

Jan Hendriks (Communicatie- en tekstbureau Blitz)

Redactie

Linda Fernandez Beiro

Brigitte Hermans

Astrid Pleijers

Martijn Souren

Eindredactie

Karolien van Wijk