Jeugdhulptrajecten

2.1Aantal hulptrajecten in 2019 toegenomen

In 2019 waren bijna 593 duizend jeugdhulptrajecten actief. Dat waren er bijna 22 duizend meer dan in 2018. Het aantal trajecten jeugdhulp door het wijk- of buurtteam daalde met 4 procent, de overige jeugdhulp zonder verblijf steeg met 5,9 procent en de jeugdhulp met verblijf daalde met 0,6 procent (figuur 2.1.1).

Toon tabel2.1.1 Jeugdhulptrajecten¹⁾ (x 1 000)Verberg tabel2.1.1 Jeugdhulptrajecten¹⁾ (x 1 000)

2.1.1 Jeugdhulptrajecten¹⁾ (x 1 000)

	2019*	2018	2017	2016
Totaal jeugdhulp	592,565	570,88	558,35	514,66
Wijk- of buurtteam	81,965	85,415	84,4	63,745
Overig zonder verblijf	458,755	433,315	416,765	397,42
Met verblijf	51,845	52,15	57,185	53,495
1)Trajecten die over meerdere perioden liepen komen meerdere malen in de figuur voor.

Gedurende 2019 zijn meer jeugdhulptrajecten begonnen dan er zijn beëindigd. Bij aanvang van het jaar waren ruim 311 duizend jeugdhulptrajecten actief en op 31 december waren dat er 357 duizend, een toename van bijna 15 procent (tabel 2.1.2).

2.1.2Stromen van jeugdhulptrajecten, naar hulpvorm, 2019*¹⁾

	Beginstand (1 januari 2019)	Instroom	Uitstroom	Eindstand (31 december 2019)	Actief in 20192)
	aantal jeugdhulptrajecten
Totaal jeugdhulp	311 100	281 465	235 265	357 300	592 565
Totaal zonder verblijf	278 135	262 585	216 825	323 895	540 720
waarvan
uitgevoerd door het wijk- of buurtteam	46 355	35 610	33 145	48 820	81 965
ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder	172 935	168 375	137 180	204 130	341 310
daghulp op locatie van de aanbieder	16 730	14 395	11 465	19 665	31 125
jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige	42 110	44 205	35 040	51 280	86 320
Totaal met verblijf	32 970	18 880	18 435	33 410	51 845
waarvan
pleegzorg	18 520	4 075	4 430	18 160	22 595
gezinsgericht	3 180	2 565	2 000	3 745	5 745
gesloten plaatsing	1 080	2 030	2 160	950	3 110
overig met verblijf3)	10 190	10 205	9 840	10 555	20 400

Bron:CBS

¹⁾Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.

²⁾Jeugdhulptrajecten die op enig moment tijdens 2019 liepen.

³⁾Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

In totaal zijn bijna 593 duizend hulptrajecten actief geweest, deze trajecten liepen op enig moment tijdens 2019. Daarvan betrof het bijna 541 duizend keer een hulptraject zonder verblijf en 52 duizend keer een hulptraject met verblijf. De relatieve uitstroom, dat wil zeggen de uitstroom ten opzichte van het totale aantal actieve hulptrajecten, is het grootst bij gesloten plaatsing. Van alle trajecten die in 2019 actief waren, is 70 procent in deze periode afgesloten.

2.1.3Begonnen trajecten jeugdhulp, naar hulpvorm¹⁾

	2016	2017	2018	2019*
	aantal jeugdhulptrajecten
Totaal jeugdhulp	288 405	295 535	335 695	281 465
	%
Totaal zonder verblijf	92,0	91,8	93,3	93,3
waarvan
uitgevoerd door het wijk- of buurtteam	12,8	14,3	11,7	12,7
ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder	60,4	59,6	61,9	59,8
daghulp op locatie van de aanbieder	5,3	5,3	5,1	5,1
jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige	13,5	12,8	14,5	15,7
Totaal met verblijf	8,0	8,2	6,7	6,7
waarvan
pleegzorg	1,9	1,9	1,6	1,4
gezinsgericht	1,0	0,9	0,9	0,9
gesloten plaatsing	0,8	0,8	0,7	0,7
overig met verblijf2)	4,3	4,6	3,5	3,6

Bron:CBS

¹⁾Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.

²⁾Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

In 2019 zijn ruim 281 duizend nieuwe jeugdhulptrajecten gestart. Dat is een daling van 16 procent ten opzichte van 2018. De oorzaak van deze daling komt doordat in de geestelijke gezondheidszorg (GGz) veelal werd geregistreerd aan de hand van de diagnose-behandelcombinaties (DBC). Deze systematiek is per 1 januari 2018 afgeschaft voor jeugd-GGz. Het gevolg van deze afschaffing is dat sommige jeugdhulpaanbieders hun DBC’s op 31 december 2017 om administratieve reden hebben afgesloten. Veelal liep de zorg gewoon door en werden voor deze jongeren nieuwe jeugdhulptrajecten aangeleverd met als startdatum 1 januari 2018. Door deze manier van registreren is het aantal inschrijvingen op 1 januari 2018 relatief groot en geeft het een vertekend beeld van de werkelijke in- en uitstroom.

Ruim 22 procent van de nieuwe jeugdhulptrajecten in 2019 was herhaald beroep (figuur 2.1.4). Dat wil zeggen dat 22 procent van de jongeren die in 2019 een jeugdhulptraject startten, in de vijf voorafgaande jaren al eerder jeugdhulp hadden. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt naar het soort jeugdhulp dat eerder is ontvangen. Van de nieuwe trajecten in 2018 was ruim 23 procent herhaald beroep. Jeugdhulp uitgevoerd door het wijk- of buurteam van de gemeente kent het hoogste percentage herhaald beroep, 23,2 procent in 2019.

Toon tabel2.1.4 Herhaald beroep¹⁾ (%)Verberg tabel2.1.4 Herhaald beroep¹⁾ (%)

2.1.4 Herhaald beroep¹⁾ (%)

	2019*	2018	2017	2016
Totaal jeugdhulp	22,4	23,4	25,1	28,6
Wijk- of buurtteam	23,2	28,7	22,8	20,9
Overig zonder verblijf	14,6	19	26,5	30,8
Met verblijf	22,6	27,4	16,2	18,6
1)Jeugdhulptrajecten die zijn gestart in de verslagperiode.

Bij 4 procent van de 281 duizend trajecten die vanaf 1 januari 2019 zijn gestart, was sprake van crisis bij aanvang. Dat gold met name bij trajecten jeugdhulp met verblijf. Daar is 22 procent van de trajecten gestart met crisis.

De Beleidsinformatie Jeugd is sinds 2018 uitgebreid met de vraag of er sprake was van crisis bij aanvang van het traject. Niet alle jeugdhulpverleners hebben dit gegeven meteen in hun administratie opgenomen. Hierdoor moeten de resultaten met voorzichtigheid worden behandeld.

Toon tabel2.1.5 Gestart met crisis¹⁾ (%)Verberg tabel2.1.5 Gestart met crisis¹⁾ (%)

2.1.5 Gestart met crisis¹⁾ (%)

	2019*	2018
Totaal jeugdhulp	4,3	3,9
Wijk- of buurtteam	1	2,6
Overig zonder verblijf	3,4	2,8
Met verblijf	21,8	20,1
1)Jeugdhulptrajecten die zijn gestart in de verslagperiode.

2.2Jeugdhulp meestal doorverwezen door de huisarts

In 2019 werden bijna 108 duizend jeugdhulptrajecten gestart na verwijzing door een huisarts. Dat zijn er 14 procent minder dan in 2018 (figuur 2.2.1). Desondanks blijft de huisarts met 38 procent van alle doorverwijzingen de grootste verwijzer van jeugdhulp. Ook het aantal doorverwijzingen door de gemeente daalde in 2019 met ruim 7 duizend ten opzichte van 2018.

Toon tabel2.2.1 Verwijzer¹⁾ (x 1 000)Verberg tabel2.2.1 Verwijzer¹⁾ (x 1 000)

2.2.1 Verwijzer¹⁾ (x 1 000)

	2019*	2018	2017	2016
Huisarts	107,89	125,365	113,535	118,605
Gemeentelijke toegang	89,565	96,915	85,115	75,005
Geen verwijzer	33,075	33,95	22,8	32,38
Gecertificeerde instelling	24,805	26,85	26,125	23,8
Medisch specialist	14,19	16,69	16,915	16,965
Jeugdarts	8,125	7,7	7,065	6,37
Justitie	1,215	1,33	0,93	0,695
Onbekend	2,6	26,895	23,06	14,585
1)Jeugdhulptrajecten die zijn gestart in de verslagperiode. Trajecten onder Geen verwijzer betreft vrij toegankelijke jeugdhulp.

Er waren ruim 33 duizend jeugdhulptrajecten zonder verwijzer. Dit betreft jeugdhulptrajecten waarvoor geen verwijzing nodig is, de zogenaamde vrij toegankelijke jeugdhulp. De gemeente bepaalt zelf welke jeugdhulp vrij toegankelijk is. Dat kan dus per gemeente anders zijn.

Verbeteringen in de registratie hebben ertoe geleid dat het aantal trajecten met onbekende verwijzer sterk is gedaald. Deze categorie is bedoeld voor trajecten die voor 1 januari 2015 zijn begonnen en waarvan de verwijzer niet meer te achterhalen was, maar wordt door sommige jeugdhulpaanbieders ook gebruikt voor trajecten met een latere aanvangsdatum.

2.3Jeugdhulptrajecten duren meestal korter dan een jaar

Van alle 235 duizend jeugdhulptrajecten die in 2019 zijn beëindigd (de uitstroom, zie tabel 2.0.2), hebben er bijna 47 duizend korter dan drie maanden geduurd (19,9 procent). Ruim twee op de drie afgesloten jeugdhulptrajecten duurde korter dan een jaar.

2.3.1Doorlooptijd van verleende jeugdhulp, naar hulpvorm, 2019*¹⁾

	Duur van het jeugdhulptraject
	0 tot 3 maanden	3 tot 6 maanden	6 tot 12 maanden	12 tot 36 maanden	langer dan 36 maanden
	aantal jeugdhulptrajecten
Totaal	46 830	42 080	70 560	64 435	11 360
Zonder verblijf	40 500	39 560	66 835	60 360	9 570
waarvan
uitgevoerd door het wijk- of buurtteam	7 335	6 125	8 115	9 235	2 340
ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder	24 245	25 550	42 215	39 195	5 975
daghulp op locatie van de aanbieder	1 660	2 085	4 370	2 915	440
jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige	7 265	5 800	12 135	9 015	820
Totaal met verblijf	6 325	2 520	3 725	4 080	1 790
waarvan
pleegzorg	755	510	710	1 200	1 255
gezinsgericht	510	315	520	505	155
gesloten plaatsing	860	450	565	285	.
overig met verblijf2)	4 200	1 240	1 935	2 085	375

Bron:CBS

¹⁾Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar, die zijn beëindigd in 2019.

²⁾Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

Een in 2019 afgesloten jeugdhulptraject duurde gemiddeld 361 dagen. Dat is 24 dagen langer dan de afgesloten trajecten in 2018. Trajecten met gesloten plaatsing duren met gemiddeld 185 dagen in 2019 het kortst. Pleegzorgtrajecten duurden gemiddeld bijna tweeënhalf keer zo lang als een gemiddeld traject, namelijk 852 dagen (tabel 2.3.2).

2.3.2Gemiddelde duur van de verleende jeugdhulp, naar hulpvorm¹⁾

	2016	2017	2018	2019*
	jeugdhulptrajecten
Afgesloten jeugdhulptrajecten	196 620	261 415	212 045	235 265
	dagen
Totaal jeugdhulp	296	318	337	361
Totaal zonder verblijf	282	310	331	356
waarvan
uitgevoerd door het wijk- of buurtteam	248	320	365	373
ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder	290	318	335	363
daghulp op locatie van de aanbieder	335	317	320	352
jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige	263	252	282	313
Totaal met verblijf	428	407	399	418
waarvan
pleegzorg	887	795	764	852
gezinsgericht	356	374	402	402
gesloten plaatsing	171	174	166	185
overig met verblijf2)	299	285	261	276

Bron:CBS

¹⁾Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar, die zijn beëindigd in verslagjaar.

²⁾Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

2.4Jeugdhulptraject vaak volgens plan beëindigd

Van alle jeugdhulptrajecten die in 2019 werden afgesloten, werden bijna 189 duizend beëindigd volgens plan (figuur 2.4.1). Dit komt overeen met 80 procent van de afgesloten trajecten. Naast het beëindigen volgens plan werd 11 procent van de trajecten voortijdig afgesloten in overeenstemming tussen cliënt en aanbieder. Eenzijdige beëindiging door de jeugdige of door de aanbieder kwam veel minder vaak voor: respectievelijk in 3,5 en 1,6 procent van de gevallen.

Toon tabel2.4.1 Reden beëindiging¹⁾ (%)Verberg tabel2.4.1 Reden beëindiging¹⁾ (%)

2.4.1 Reden beëindiging¹⁾ (%)

	2019*	2018	2017	2016
Beëindigd volgens plan	80,2	80,8	76,8	78,1
Voortijdig in over- eenstemming	11,4	10,3	9,2	11,7
Voortijdig door cliënt	3,5	3,8	3,4	4,3
Voortijdig wegens externe omstandigheden	3,2	3,3	8,6	3,5
Voortijdig door aanbieder	1,6	1,8	1,8	2,4
1)Jeugdhulptrajecten die zijn beëindigd in de verslagperiode.

Meer informatie over jeugdhulp kunt u vinden op de website van het CBS

Onderzoeksbeschrijving Beleidsinformatie Jeugd

Tabellen Jeugdzorg na 1-1-2015