Dienstenhandel tussen Nederland en de VS
De Verenigde Staten hebben als grootste economie van de wereld een sleutelrol in de mondiale handel. Dat geldt ook voor de dienstenhandel. Nederland is ook een grote handelaar en heeft sterke banden met de VS. In dit hoofdstuk wordt de bilaterale dienstenhandel tussen de twee landen nader belicht, zowel vanuit Nederlands als Amerikaans perspectief. We onderzoeken hoe de bilaterale dienstenhandel zich heeft ontwikkeld en welke dienstensoorten een belangrijke rol spelen.
3.1Inleiding
De Verenigde Staten zijn wereldwijd de grootste speler in de dienstenhandel, zoals ook al bleek uit hoofdstuk 1 van deze publicatie. Met een aandeel van 15 procent in de wereldwijde dienstenexport staan ze in 2023 stevig op de eerste plaats. Aan de importzijde domineren ze eveneens met ruim 12 procent van alle geïmporteerde diensten wereldwijd. Nederland speelt ook een prominente rol: als zevende grootste dienstenexporteur vertegenwoordigde Nederland in 2023 bijna 4 procent van de mondiale exportwaarde. Ook op importgebied staat Nederland met een aandeel van bijna 4 procent op de zevende plaats (WTO-OESO, 2025).
Deze sterke posities zijn mede te danken aan de open economieën van beide landen, die sterk afhankelijk zijn van mondiale handel en samenwerking. Nederland en de VS scoren bovendien goed op de Service Trade Restrictiveness Index (STRI) van de OESO, wat aangeeft dat er relatief weinig belemmeringen zijn voor handel in diensten (OESO, 2024). Naast hun mondiale rol zijn Nederland en de Verenigde Staten ook onderling nauw met elkaar verbonden wat de economische samenwerking tussen Nederland en de VS benadrukt.
Samengevat staan de volgende onderzoeksvragen centraal in dit hoofdstuk:
- Hoe heeft de dienstenhandel tussen Nederland en de Verenigde Staten zich ontwikkeld? Wat is de samenstelling van deze dienstenhandel? Wat is het belang hiervan voor Nederland?
- Wat is het belang van de Amerikaans-Nederlandse dienstenhandel voor de Verenigde Staten? Welke diensten verhandelt de VS met Nederland? Wijkt dit dienstenpakket af van de handel met andere landen?
Leeswijzer
Dit hoofdstuk behandelt verschillende facetten van de dienstenhandel tussen Nederland en de Verenigde Staten. Allereerst geven we in paragraaf 3.2 een overzicht van de dienstenhandel met de VS vanuit Nederlands perspectief. De dienstenhandel vanuit Amerikaans perspectief wordt beschreven in paragraaf 3.3. Paragraaf 3.4 geeft een samenvatting en conclusie.
3.2Nederlands-Amerikaanse dienstenhandel vanuit Nederlands perspectief
Nederland importeerde en exporteerde in 2024 voor respectievelijk 282,6 miljard euro en 304,2 miljard euro aan diensten. De Verenigde Staten spelen daarin een belangrijke rol. Alleen aan Duitsland leverde Nederland meer diensten. De VS is op zijn beurt wel de belangrijkste dienstenleverancier voor Nederland, op gepaste afstand gevolgd door het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. Echter, waar de afhankelijkheid van de VS als afzetmarkt voor de export over de jaren redelijk stabiel blijft, lijkt de dominantie van de VS als dienstenleverancier aan de importzijde af te nemen. Die schommelingen zijn met name terug te vinden in dienstensoorten zoals vergoedingen voor het gebruik van intellectueel eigendom, de zakelijke dienstverlening, en telecommunicatie-, computer- en informatiediensten.
Herontwerp statistiek Internationale Handel in Diensten
Vanwege een herontwerp van de statistiek Internationale Handel in Diensten in 2020 is er sprake van een breuk in de bestaande tijdreeksen voor de internationale dienstenhandel. Hierdoor zijn er twee afzonderlijke verzamelingen tijdreeksen ontstaan: één oorspronkelijke verzameling reeksen voor de periode 2014–2020 (CBS, 2022), en één nieuwe verzameling reeksen die starten in 2020 (CBS, 2023), het jaar waarin het herontwerp plaatsvond. Om toch ontwikkelingen over een langere tijdsperiode in kaart te kunnen brengen, zijn er voor deze editie van de Internationaliseringsmonitor nieuwe, lange tijdreeksen ontwikkeld waarin trendmatige ontwikkelingen uit de oorspronkelijke reeksen worden gekoppeld aan de waardes en ontwikkelingen uit de ‘nieuwe’ reeksen. Hierdoor is het mogelijk om ontwikkelingen vanaf 2014 in plaats van vanaf 2020 in kaart te brengen. Vooruitlopend op een toekomstige revisie van de tijdreeksen voor de internationale dienstenhandel zijn er daarnaast enkele specifieke en qua omvang beperkte wijzigingen in sommige tijdreeksen doorgevoerd op basis van nieuwe informatie over de Nederlandse dienstenhandel.
Nederland heeft tekort op dienstenhandelsbalans met VS
Nederland importeert al jaren meer diensten uit de Verenigde Staten dan dat het daarnaartoe exporteert, oftewel Nederland heeft een handelstekort met de VS. Het handelstekort laat in figuur 3.2.1 tussentijds schommelingen zien in zowel de import uit als de export van diensten naar de VS. In 2024 bedroeg het handelstekort 17,8 miljard euro. Dat is bijna 22 procent meer dan het jaar ervoor, maar weer 5 procent minder dan in 2019. Tussen 2014 en 2024 laat de importwaarde vanuit de VS in grote lijnen een stijging zien. In 2024 was de waarde van de ingevoerde diensten uit de VS 50,5 miljard euro, zo’n 6 procent hoger dan het jaar ervoor. In 2022 was de invoer van Amerikaanse diensten het hoogst: Nederland importeerde voor 54,2 miljard euro aan diensten uit de VS. Als verreweg de grootste dienstensoort die Nederland uit de VS importeert, hebben de vergoedingen voor het gebruik van intellectueel eigendom over de jaren heen in absolute zin de grootste invloed op de fluctuaties van de diensteninvoer. Bij het gebruik van intellectueel eigendom kun je denken aan het gebruik van licenties of de rechten voor het beginnen van een franchise.
Vergeleken met de dienstenimport laat de dienstenexport over dezelfde periode een geleidelijke stijging zien, die in 2024 lijkt af te vlakken. Nederland exporteerde in 2024 voor een bedrag van 32,7 miljard euro aan diensten naar de Verenigde Staten, 0,5 procent minder dan in 2023. De stijging van de afgelopen jaren is ontstaan doordat Nederland steeds meer zakelijke diensten, vervoersdiensten, en telecommunicatie-, computer- en informatiediensten is gaan exporteren naar de VS.
| jaar | Import | Export | Handelsbalans |
|---|---|---|---|
| 2014 | 34,2 | 19,3 | -14,8 |
| 2015 | 32,5 | 19,4 | -13,1 |
| 2016 | 32,8 | 17,1 | -15,7 |
| 2017 | 28,7 | 17,0 | -11,7 |
| 2018 | 33,8 | 20,0 | -13,8 |
| 2019 | 41,0 | 22,3 | -18,7 |
| 2020 | 39,2 | 22,6 | -16,6 |
| 2021 | 44,7 | 26,8 | -17,9 |
| 2022 | 54,2 | 29,5 | -24,7 |
| 2023* | 47,4 | 32,9 | -14,5 |
| 2024* | 50,5 | 32,7 | -17,8 |
Aandeel VS in import en export lager dan in 2014
Ondanks dat de absolute waarde van de Nederlandse import van diensten uit de VS tussen 2014 en 2024 is toegenomen, laat figuur 3.2.2 zien dat het belang van de VS als dienstenleverancier afgenomen is. Het aandeel van de VS in de totale Nederlandse invoer van diensten daalde tussen 2014 en 2024 van 23,0 procent naar 17,9 procent. De importwaarde uit andere landen nam sterker toe. Desalniettemin blijft de VS de belangrijkste leverancier van diensten, gevolgd door het VK (12,9 procent) en Duitsland (11,8 procent).
Ook het belang van de VS in de totale Nederlandse dienstenuitvoer nam af. Het aandeel daalde van 12,7 procent in 2014 naar 10,8 procent in 2024. Daarmee moest de VS alleen Duitsland voor zich laten: in 2024 leverde Nederland 14,4 procent van de diensten aan Duitsland. Het VK maakt de top 3 compleet met een aandeel van 10,0 procent.
| jaar | Import | Export |
|---|---|---|
| 2014 | 23,0 | 12,7 |
| 2015 | 17,0 | 11,4 |
| 2016 | 19,9 | 10,5 |
| 2017 | 15,6 | 9,6 |
| 2018 | 16,4 | 10,1 |
| 2019 | 18,7 | 10,3 |
| 2020 | 20,5 | 11,4 |
| 2021 | 21,2 | 12,2 |
| 2022 | 20,7 | 10,6 |
| 2023* | 17,7 | 11,3 |
| 2024* | 17,9 | 10,8 |
Gebruik van intellectueel eigendom domineert dienstenimport uit de VS, terwijl zakelijke diensten de export leiden
Van de 50,5 miljard euro aan ingevoerde diensten uit de VS was in 2024 vergoedingen voor het gebruik van het intellectueel eigendom de grootste dienstensoort, te zien in figuur 3.2.3. In 2024 betaalde Nederland zo’n 21,6 miljard euro aan vergoedingen voor het gebruik van intellectueel eigendom uit de VS, wat neerkomt op 42,7 procent van de totale diensteninvoer uit de VS. Het aandeel is de laatste jaren wel langzaam aan het dalen: in 2014 was het aandeel namelijk nog ruim de helft van de totale diensteninvoer vanuit de VS. Vooral de invoer van franchiselicenties was in 2024 met 6,7 miljard euro een stuk lager dan in 2014 (14,8 miljard euro). De invoer van financiële diensten uit de VS is ook afgenomen, van 6,5 procent in 2014 naar 3,9 procent in 2024. Naast deze dalingen is de invoer van zakelijke diensten, vervoersdiensten, en telecommunicatie-, computer-, en informatiediensten juist toegenomen. Het aandeel van vervoersdiensten is ten opzichte van 2014 met 2,6 procentpunt gestegen naar 8 procent in 2024. Met name de invoer van zeevaart en vrachtvervoer zorgde voor deze stijging. De zakelijke diensten was met een aandeel van bijna 27 procent in 2024 de op één na grootste dienstensoort uit de VS. Een stijging van ruim 1 procentpunt ten opzichte van 2014.
In de samenstelling van de dienstenexport naar de VS is een vergelijkbaar patroon zichtbaar. Evenals bij de import is het aandeel van de vergoedingen voor het gebruik van intellectueel eigendom en financiële dienstverlening aanzienlijk gedaald in 2024. Ten opzichte van 2014 is het aandeel van het gebruik van intellectueel eigendom gedaald van 27,1 procent naar 4,5 procent. De financiële dienstverlening zag het aandeel met een derde slinken, van 10,8 procent in 2014 naar 6,8 procent in 2024. Waar de exportwaarde van financiële diensten nagenoeg gelijk is gebleven over die periode, is het gebruik van intellectueel eigendom wel flink afgenomen. In 2014 exporteerden bedrijven in Nederland voor 5,2 miljard euro aan vergoedingen naar de VS, in 2024 nam dit af naar 1,5 miljard euro. Net zoals bij import zorgde de afname van franchiselicenties voor de daling van het aandeel.
Het aandeel van telecommunicatie-, computer- en informatiediensten, en van vervoersdiensten is in diezelfde periode juist sterk toegenomen. Vooral de export van luchtvaart (met name vrachtvervoer en passagiersvervoer) nam sterk toe: van 1,1 miljard euro in 2014 naar 4,3 miljard euro in 2024. De stijging is deels te danken aan het feit dat de export van deze diensten naar de VS sterker is gegroeid dan de totale export van deze diensten naar alle landen samengenomen. Een andere factor is de eerdergenoemde sterke daling van enkele grote exportdiensten naar de VS die ervoor heeft gezorgd dat het aandeel van deze diensten extra is gestegen.
De zakelijke dienstverlening was in 2024 verreweg de belangrijkste dienstensoort bij de export naar de VS. Het gaat voornamelijk om technische diensten en professionele en managementadviesdiensten, waaronder juridische diensten, R&D en accounting. Van de 32,7 miljard euro exporteerde Nederland in 2024 voor 14,4 miljard euro aan zakelijke diensten, goed voor een aandeel van 44,6 procent in de totale Nederlandse dienstenuitvoer naar de VS. In 2014 lag dit aandeel ruim 8 procentpunt lager en ging het om zo’n 6,9 miljard euro.
| Vergoedingen voor intellectueel eigendom | Zakelijke diensten | Telecommunicatie-, computer- en informatiediensten | Vervoersdiensten | Financiële diensten | Reisverkeer | Overige diensten | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Invoer | 2014, Invoer | 51,9 | 24,7 | 6,2 | 5,4 | 6,5 | 2,9 | 2,5 |
| Invoer | 2019, Invoer | 40,1 | 29,8 | 9,3 | 4,9 | 8,9 | 3,1 | 3,9 |
| Invoer | 2024*, Invoer | 42,7 | 26,8 | 8,9 | 8 | 3,9 | 2 | 7,6 |
| Uitvoer | 2014, Uitvoer | 27 | 35,8 | 7,2 | 13,8 | 10,8 | 2 | 3,3 |
| Uitvoer | 2019, Uitvoer | 9,7 | 43,2 | 10,5 | 19,4 | 9,6 | 3,4 | 4,4 |
| Uitvoer | 2024*, Uitvoer | 4,5 | 44 | 12 | 21,2 | 6,8 | 2,8 | 8,7 |
VS voor steeds minder diensten de belangrijkste handelspartner
Eerder in dit hoofdstuk is al beschreven dat in 2024 het belang van de VS in de totale Nederlandse diensteninvoer en -uitvoer is afgenomen. Dit zien we ook terug als we naar de afzonderlijke dienstensoorten kijken. In 2024 was de VS alleen nog de grootste leverancier van het gebruik van intellectueel eigendom, en de telecommunicatie-, computer- en informatiediensten.
Figuur 3.2.4 laat voor 2024 zien dat de VS met een aandeel van 53,8 procent in de totale Nederlandse import van het gebruik van intellectueel eigendom verreweg de belangrijkste leverancier is. 15,9 procent van de telecommunicatie-, computer- en informatiediensten die Nederland importeerde, kwam in 2024 uit de VS. Hiermee is de VS ook voor deze dienstensoort de belangrijkste leverancier. Dit aandeel is vergeleken met vijf jaar geleden wel gedaald, naar het niveau van 2014. In 2019 was dat aandeel nog 21,5 procent. Voor de zakelijke diensten en de financiële dienstverlening zakte de VS als leverancier van een eerste plaats in 2014 naar respectievelijk de tweede en derde plaats in 2024. Nederland is beide diensten meer gaan importeren uit het VK en bij de financiële diensten is België ook nog de VS voorbijgestreefd.
| 2024* | 2019 | 2014 | |
|---|---|---|---|
| Vergoedingen voor intellectueel eigendom |
53,8 | 39,8 | 44,4 |
| Telecommunicatie-, computer- en informatiediensten |
15,9 | 21,5 | 15,8 |
| Zakelijke diensten | 13,2 | 15,9 | 20,5 |
| Financiële diensten | 12,5 | 32,6 | 28,3 |
| Vervoersdiensten | 8,5 | 6,0 | 9,5 |
| Reisverkeer | 4,5 | 6,1 | 5,7 |
| Overige diensten | 15,0 | 9,1 | 9,4 |
| 1)Bepaling op basis van cijfers in 2024. | |||
Ook bij de export van verschillende dienstensoorten zijn andere handelspartners de VS voorbijgestreefd. In 2024 was de VS alleen nog voor de zakelijke diensten de grootste afnemer met 15,8 procent. In 2014 was de VS naast de zakelijke dienstverlening, ook de grootste afnemer van financiële diensten en van het gebruik van intellectueel eigendom. Vooral bij die laatste dienstensoort zien we in figuur 3.2.5 dat het aandeel aanzienlijk is gedaald waardoor de VS van de eerste plek in 2014 geleidelijk naar de zevende plek in 2024 is gezakt. In 2014 ging nog 23,9 procent van de totale uitgevoerde vergoedingen voor het gebruik van intellectueel eigendom naar de VS, in 2024 was dat nog maar 3,5 procent. In 2024 exporteerde Nederland ook voor het eerst meer financiële diensten naar een ander land dan de VS. Duitsland werd met 14,2 procent de grootste afnemer, de VS volgde met 12,4 procent. En ondanks dat de VS voor minder dienstensoorten de belangrijkste afnemer is geworden, zien we in figuur 3.2.5 dat het relatieve aandeel van de VS in de export van de andere dienstensoorten tussen 2014 en 2024 toenam. Bij vervoersdiensten, en telecommunicatie-, computer- en informatiediensten steeg de VS in diezelfde periode een plekje op de ranglijst naar respectievelijk de derde en vierde plaats. Met een vijfde plek als belangrijkste handelspartner voor reisverkeer, blijven de uitgaven van Amerikaanse vakantiegangers en zakenmensen tijdens hun verblijf in Nederland al jaren onveranderd.
| dienst | 2024* | 2019 | 2014 |
|---|---|---|---|
| Zakelijke diensten | 15,8 | 14,1 | 15,6 |
| Financiële diensten | 12,4 | 25,0 | 40,1 |
| Vervoersdiensten | 11,5 | 9,9 | 7,9 |
| Telecommunicatie-, computer- en informatiediensten |
8,7 | 7,5 | 5,8 |
| Reisverkeer | 4,4 | 4,4 | 3,6 |
| Vergoedingen voor intellectueel eigendom |
3,5 | 6,8 | 23,9 |
| Overige diensten | 10,6 | 6,3 | 5,3 |
| 1)Bepaling op basis van cijfers in 2024. | |||
3.3Nederlands-Amerikaanse dienstenhandel vanuit Amerikaans perspectief
In hoofdstuk 1 van deze Internationaliseringsmonitor werd het belang van de dienstensector voor de VS al aangehaald. Naast het grote belang van de dienstensector in de VS zelf, speelt het ook internationaal een grote rol. De VS is namelijk verreweg de grootste dienstenexporteur en -importeur wereldwijd, vóór andere grote dienstenhandelaren als het VK, Duitsland, China en Ierland (WTO-OESO, 2025). In 2023, het laatst beschikbare jaar van de Amerikaanse data, exporteerde de VS voor ruim 1 000 miljard US dollar aan diensten (BEA, 2024). Dit waren, zoals besproken in hoofdstuk 1, voornamelijk zakelijke diensten, met een aandeel van bijna 25 procent in de totale dienstenexport. Andere belangrijke dienstensoorten waren reisverkeer, financiële diensten en vergoedingen voor het gebruik van intellectueel eigendom. Bij de import zijn reisverkeer, zakelijke diensten en vervoersdiensten de belangrijkste dienstensoorten.
Amerikaanse import en export in 2023 boven pre-coronaniveau
De totale Amerikaanse import en export van diensten vertonen een vergelijkbare ontwikkeling, zie figuur 3.3.1. De handel zakte in 2020 behoorlijk in onder invloed van de coronacrisis: de export nam af met 18,5 procent en de import met 21,3 procent ten opzichte van een jaar eerder. De krimp kwam met name door minder handel in reisverkeer en vervoersdiensten. De Amerikaanse internationale handel in diensten toont sinds 2021 weer een stijgende lijn en zowel de import- als de exportwaarde was in 2023 alweer fors hoger dan voor de coronacrisis.
| Export | Import | |
|---|---|---|
| 2015 | 769 | 498 |
| 2016 | 783 | 513 |
| 2017 | 837 | 555 |
| 2018 | 866 | 565 |
| 2019 | 891 | 593 |
| 2020 | 726 | 467 |
| 2021 | 805 | 570 |
| 2022 | 949 | 714 |
| 2023 | 1027 | 748 |
| Bron: BEA (2024a) | ||
VS heeft handelsoverschot met Nederland, maar tekort met Duitsland
De Verenigde Staten hadden in 2023 een overschot van 76,5 miljard euro in de handel in diensten met de EU. Dan gaat het om toerisme, transport, financiële en zakelijke dienstverlening. Zo’n 41 procent van de Amerikaanse export naar de EU bestaat uit diensten, terwijl dat in omgekeerde richting slechts 24 procent is (BEA, 2024b). In figuur 3.3.2 zien we de dienstenbalans van de VS met de vijf grootste Europese exportpartners in 2023. De export van de VS naar Nederland nam de afgelopen jaren toe. Daarentegen bleef de import uit Nederland grotendeels stabiel. Hierdoor groeide het dienstenhandelsoverschot dat de VS met Nederland heeft. Dat is niet opvallend: voor wat betreft dienstenhandel heeft de VS met alle landen gezamenlijk ook een overschot (BEA, 2024b). In tegenstelling tot veel Europese landen heeft Duitsland zowel aan de goederen- als dienstenkant een handelstekort.
| land | 2013 | 2023 |
|---|---|---|
| VK | 11,9 | 4,8 |
| Ierland | 19,7 | 58,1 |
| Zwitserland | 5,5 | 19,1 |
| Duitsland | -5,9 | -3,8 |
| Nederland | 6,7 | 20,0 |
| Bron: BEA (2024b) | ||
Waar in de media en in de Amerikaans-Europese handelsbetrekkingen de nadruk de afgelopen tijd lag op de goederenhandel en het Amerikaanse handelstekort, zijn de rollen bij de dienstenhandel dus omgedraaid. De VS heeft een handelsoverschot voor wat betreft diensten met Nederland en met de EU als geheel, en er is dan ook geen sprake van aangekondigde heffingen op de dienstenhandel. De leden van de Wereldhandelsorganisatie (waaronder de VS en de EU) hebben in 1998 afgesproken om geen invoerrechten te heffen op digitale diensten (Ballegeer & Jongsma, 2025). Interne regelgeving is daardoor een van de enige belemmerende factoren voor digitale dienstenhandel, en uit cijfers van de OESO blijkt dat zowel de VS als Nederland relatief open zijn voor dienstenhandel en weinig belemmeringen opleggen (OESO, 2025a en 2025b).
Net geen 4 procent van Amerikaanse dienstenexport naar Nederland
Nederland was in 2023 de 11e handelspartner van de VS voor wat betreft export van diensten (BEA, 2024b). De belangrijkste bestemmingen voor de diensten die de VS exporteert zijn het VK, Canada en Ierland. Nederland had in 2023 een aandeel van 3,5 procent in de totale dienstenexport van de VS. Dat aandeel is tussen 1999 en 2019 stabiel gebleven rond de 2,5 procent; sinds 2020 is het gegroeid naar een aandeel van 3,5 procent (BEA, 2024b). De groei van dat aandeel is met name te danken aan de vergoedingen voor intellectueel eigendom en zakelijke diensten.
Digitale diensten steeds belangrijker in dienstenhandel
Zowel in de Amerikaanse als in de Nederlandse economie speelt digitalisering een grote rol, waarbij we nieuwe digitale producten zien (bijvoorbeeld streamingsdiensten of clouddiensten), en meer traditionele diensten die digitaal verhandeld worden (bijvoorbeeld advertentiediensten of financiële dienstverlening).
De VS heeft wereldwijd een dominante positie in de digitale technologie, zowel voor wat betreft software als hardware. Op verschillende gebieden is Europa afhankelijk van bedrijven uit de VS. Bedrijven in Europa zijn voor hun cloudopslag bijvoorbeeld afhankelijk van Amerikaanse clouddiensten (Meijerink et al., 2024), en ook voor wat betreft sociale media zijn bedrijven uit de VS dominant. Gezien de groeiende rol van digitalisering en digitale diensten in de economie, is het dan ook niet vreemd dat de EU en Nederland specifiek een steeds belangrijkere handelspartner van de VS worden. Een groot deel van de Nederlands-Amerikaanse dienstenhandel betreft dan ook diensten die digitaal geleverd en/of besteld worden (Visser et al., 2023). De niet-digitale diensten (zoals vervoersdiensten en reisverkeer) nemen dan ook een steeds kleinere rol in de Nederlands-Amerikaanse dienstenhandel in.
10 procent van Amerikaanse vergoedingen voor intellectueel eigendom naar Nederland
In figuur 3.3.3 staat de samenstelling van de dienstenexport van de VS naar Nederland en ter vergelijking de wereldwijde export van de VS. In de Amerikaanse dienstenexport naar Nederland zijn de vergoedingen voor intellectueel eigendom met een aandeel van 37 procent het grootst. Nederland is dan ook de 3e exportpartner voor deze dienstensoort voor de VS. Daarna komen de andere zakelijke diensten (35 procent en 7e handelspartner) en op grotere afstand de financiële diensten (10 procent en 11e handelspartner). Die eerste twee dienstensoorten zijn ook relatief groot in de samenstelling van de dienstenexport van de VS naar Nederland vergeleken met de export van de VS naar alle landen gezamenlijk.
Bij de grootste diensten die de VS naar Nederland exporteert, is Nederland bovendien relatief belangrijk: bij de vergoedingen voor intellectueel eigendom ontvangt Nederland bijna 10 procent van de totale export, bij de andere zakelijke diensten is dat bijna 5 procent.
| Vervoersdiensten | Reisverkeer | Financiële diensten | Vergoedingen voor intellectueel eigendom | Telecommunicatie-, computer- en informatiediensten | Zakelijke diensten | Overige diensten | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Alle landen | 97779 | 189134 | 175461 | 134442 | 70629 | 253190 | 105961 |
| Nederland | 1876 | 1693 | 3576 | 13121 | 1836 | 12398 | 771 |
| Bron: BEA (2024b) | |||||||
| Noot: De export van bouwdiensten en overheidsdiensten naar Nederland staan op geheim. | |||||||
De belangrijkste leveranciers van diensten voor de import van de VS waren in 2023 het VK, Canada, Duitsland, Mexico en Japan (BEA, 2024b). Voor de Amerikaanse import van diensten was Nederland in 2023 de 12e partner (BEA, 2024b). Het aandeel van Nederland in de Amerikaanse import van diensten betrof toen 2,1 procent. Dat aandeel schommelde tussen 1999 en 2023 tussen de 2,0 en 2,8 procent (BEA, 2024b).
Nederland is de 9e leverancier voor zakelijke diensten voor de VS
Net als bij de export uit Nederland, nemen de zakelijke diensten met 29 procent het grootste aandeel in van de Amerikaanse import uit Nederland, zie figuur 3.3.4. Nederland is daarmee de 9e handelspartner voor die dienstensoort. Daarna volgen vervoersdiensten (25 procent en 12e partner), vergoedingen voor intellectueel eigendom (14 procent en 7e handelspartner) en telecommunicatie, computer- en informatiediensten (12 procent en 5e handelspartner). De Amerikaanse dienstenimport uit Nederland bevat relatief veel vervoersdiensten, vergoedingen voor het gebruik van intellectueel eigendom, telecommunicatiediensten en zakelijke diensten ten opzichte van de totale Amerikaanse dienstenimport. Het Nederlandse aandeel in de Amerikaanse import van diensten was het grootst bij de bouwdiensten (7 procent) en bij de import van vergoedingen voor intellectueel eigendom (5 procent).
| Vervoersdiensten | Reisverkeer | Financiële diensten | Vergoedingen voor intellectueel eigendom | Telecommunicatie-, computer- en informatiediensten | Zakelijke diensten | Overige diensten | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Alle landen | 142874 | 158678 | 62691 | 47537 | 60142 | 145074 | 131201 |
| Nederland | 3932 | 1154 | 648 | 2175 | 1919 | 4468 | 1193 |
| Bron: BEA (2024b) | |||||||
3.4Samenvatting en conclusie
Hoe heeft de dienstenhandel tussen Nederland en de Verenigde Staten zich ontwikkeld?
De Verenigde Staten zijn één van de belangrijkste handelspartners voor Nederland en zijn beide landen daarom ook onderling nauw met elkaar verbonden. In 2024 was de VS de belangrijkste dienstenleverancier voor Nederland. Aan de exportzijde eindigde de VS net achter Duitsland. Echter is het belang van de VS in de totale Nederlandse dienstenhandel wel aan het afnemen. Het aandeel van de VS in de totale Nederlandse invoer van diensten daalde tussen 2014 en 2024 van 23,0 procent naar 17,9 procent. Bij de dienstenuitvoer daalde het aandeel van de VS van 12,7 procent naar 10,8 procent over diezelfde periode.
Deze afname in het belang van de VS voor de dienstenhandel zien we ook terug als we naar de afzonderlijke dienstensoorten kijken. In 2024 was de VS alleen nog de grootste leverancier van het gebruik van intellectueel eigendom en van de telecommunicatie-, computer- en informatiediensten met respectievelijk 53,8 procent en 15,9 procent. Voor de zakelijke diensten en de financiële dienstverlening zakte de VS als leverancier van een eerste plaats in 2014 naar respectievelijk de tweede en derde plaats in 2024. Ook bij de export van verschillende dienstensoorten zijn andere handelspartners de VS voorbijgestreefd als belangrijkste handelspartner. In 2024 was de VS alleen nog voor de zakelijke diensten de grootste afnemer met 15,8 procent. In 2014 was de VS naast de zakelijke dienstverlening, ook de grootste afnemer van financiële diensten en van het gebruik van intellectueel eigendom.
Wat is het belang van de Amerikaans-Nederlandse dienstenhandel voor de VS?
Vanuit Amerikaans perspectief was Nederland in 2023 de 11e handelspartner van de VS voor wat betreft de export van diensten. Dat aandeel is tussen 1999 en 2019 stabiel gebleven rond de 2,5 procent; sinds 2020 is het gegroeid naar 3,5 procent (BEA, 2024b). De groei van dat aandeel is met name te danken aan de vergoedingen voor intellectueel eigendom en zakelijke diensten. Bij deze diensten is Nederland relatief belangrijk: bij de vergoedingen voor intellectueel eigendom ontvangt Nederland bijna 10 procent van de totale Amerikaanse exportwaarde, bij de andere zakelijke diensten is dat bijna 5 procent.
Voor de Amerikaanse import van diensten was Nederland in 2023, met een aandeel van 2,1 procent, de 12e handelspartner. Het aandeel schommelde tussen 1999 en 2023 tussen de 2,0 en 2,8 procent (BEA, 2024b). De Amerikaanse dienstenimport uit Nederland bevat relatief veel vervoersdiensten, vergoedingen voor het gebruik van intellectueel eigendom, telecommunicatie-, computer- en informatiediensten, en zakelijke diensten ten opzichte van de totale Amerikaanse dienstenimport.
3.5Literatuur
Literatuur
Ballegeer, D., & Jongsma, M. (2025, 22 februari). Moet de EU straks terugslaan met heffingen op Amerikaanse diensten? Het Financiële Dagblad. Geraadpleegd op 23 februari 2025.
BEA (2024a). U.S. Trade in Services, by Type of Service. [Dataset]. Geraadpleegd op 14 maart 2025.
BEA (2024b). U.S. Trade in Services, by Type of Service and by Country or Affiliation. [Dataset]. Geraadpleegd op 14 maart 2025.
CBS (2022). Internationale handel; invoer en uitvoer van diensten 2014–2020. [Dataset]. Centraal Bureau voor de Statistiek.
CBS (2023). Internationale handel; invoer en uitvoer van diensten naar land, kwartaal. [Dataset]. Centraal Bureau voor de Statistiek.
ITC (2024). Recent Trends in U.S. Services Trade: 2024 Annual Report. US International Trade Commission. Publication Number 5512, Investigation Number 332–601.
Meijerink, G., Bettendorf, L., Boeters, S., Katz, M., Soederhuizen, B., Stalenberg, R., Swierstra, R., & van ’t Riet, M. (2024). Kansen en kwetsbaarheden: economische verwevenheid met de VS. Centraal Planbureau.
OESO (2024). OECD Services Trade Restrictiveness Index: Policy Trends up to 2024. OECD Publishing.
OESO (2025a). Services Trade Restrictiveness Index: The Netherlands. Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling.
OESO (2025b). Services Trade Restrictiveness Index: The United States. Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling.
Visser, C., Rooyakkers, J., Creemers, S., & Polder, M. (2023). Omvang en kenmerken van de Nederlandse digitale handel. In S. Creemers & R. Voncken (Reds.), Internationaliseringsmonitor 2023 derde editie: Digitalisering. Centraal Bureau voor de Statistiek.
WTO-OESO (2025). WTO-OECD Balanced Trade in Services dataset. [Dataset]. World Trade Organisation.