Voorwoord

Globalisering heeft niet alleen positieve gevolgen voor de wereld maar heeft ook schaduwkanten. Toegenomen productie, transport en consumptie hebben gevolgen voor onze planeet. Het opknippen van productieprocessen en wereldwijd produceren heeft economische voordelen – efficiënter of goedkoper produceren – maar heeft ook meer transport en daarmee meer uitstoot van broeikasgassen tot gevolg. De economische vooruitgang – mede door globalisering – zorgt voor een welvarendere wereldbevolking, die meer en meer consumeert. Meer voedsel, met als gevolg meer druk op het milieu door bijvoorbeeld overbevissing of ontbossing ten behoeve van de productie van soja, palmolie of vlees. Meer energie, wat samengaat met de vraag naar fossiele brandstoffen en de druk die deze winning en verbranding op het milieu legt. Meer consumentenartikelen, zoals laptops, smartphones, kleding of auto’s, elk met hun eigen keten van grondstoffen en milieubelastende productieprocessen. Meer diensten, zoals een verre buitenlandse vakantie of een vliegreis voor een zakelijke meeting, wat onder andere meer uitstoot van broeikasgassen oplevert.

Internationale handel is niet alleen gerelateerd aan milieuproblemen, maar het kan ook een bijdrage leveren aan het oplossen daarvan. Het kan namelijk een onderdeel zijn in beleid gericht op het verlagen van de druk op het milieu, bijvoorbeeld door de handel in milieuvriendelijke goederen of diensten te bevorderen, en die in ruwe grondstoffen of brandstoffen te verduurzamen of te ontmoedigen.

Duurzaamheid en globalisering zijn fenomenen met vele facetten; dat maakt het complex. Daar waar economische ketens vroeger kort en overzichtelijk waren, waardoor de impact op het milieu eenduidig kon worden beschreven, zijn productieketens nu veel complexer geworden en zijn de activiteiten van bedrijven vaak over meerdere landen verspreid. Hoog tijd om in deze Internationaliseringsmonitor een brede schets te bieden van de impact van internationale handel op het milieu. Eerdere edities van de Internationaliseringsmonitor en nieuwe studies op het gebied van internationale handel en globalisering zijn te vinden in het dossier Globalisering.

Angelique Berg

Directeur-Generaal

Den Haag, Heerlen, Bonaire, juni 2021