Foto omschrijving: Stakende zorgmedewerkers voeren actie voor betere arbeidsvoorwaarden bij het Erasmus Medisch Centrum (EMC) in Rotterdam.

Scroll naar De publicatie De arbeidsmarkt in cijfers 2021

De publicatie De arbeidsmarkt in cijfers 2021

Deze publicatie geeft een breed overzicht van de Nederlandse arbeidsmarkt, aan de hand van de verschillende cijfers die het CBS hierover in huis heeft. Na een inleiding komen de vraag naar arbeid (hoofdstuk 2) en het aanbod van arbeid (hoofdstuk 3) aan bod.

Bij de vraagzijde van de arbeidsmarkt gaat het om vacatures en banen, op basis waarvan ook het aantal personen wordt geteld dat in Nederland werkzaam is. Aan de aanbodzijde gaat het om de personen die werken of werkloos zijn en in Nederland wonen.

Hoofdstuk 4 behandelt de arbeidsomstandigheden van werkenden, waaronder de lichamelijke en geestelijke arbeidsbelasting en het ziekteverzuim.

Aan arbeid zit ook een prijskaartje: de lonen en loonkosten (hoofdstuk 5).

Daarnaast is werk voor veel mensen de belangrijkste bron van inkomen (hoofdstuk 6).

Mensen die werkloos zijn geworden of niet meer kunnen werken, kunnen recht hebben op een uitkering. Hierover gaat hoofdstuk 7.

Dit is de zevende keer dat deze publicatie verschijnt. In de nieuwe editie staan de jaarcijfers van 2021 centraal, op basis van de gegevens zoals die begin april 2022 beschikbaar waren. Voor een aantal statistieken zijn nog geen definitieve uitkomsten vastgesteld. Dit geldt met name voor de werkgelegenheid- en looncijfers op basis van de Arbeidsrekeningen, waarvoor eind juni bijgestelde uitkomsten gepubliceerd worden. In de tabellen en grafieken zijn de voorlopige cijfers niet als zodanig gekenmerkt.

In de publicatie zijn links naar de bijbehorende StatLinetabellen opgenomen, zodat gemakkelijk meer gedetailleerde en recentere uitkomsten te vinden zijn. Met deze links worden niet altijd direct de uitkomsten over de laatste verslagperiode getoond; klik hiervoor binnen StatLine op ‘perioden’.

Actuele uitkomsten op het terrein van de arbeidsmarkt publiceert het CBS ook in het Dashboard arbeidsmarkt op de CBS-website. Op de beginpagina van het dashboard staan zes indicatoren die samen de stand van zaken op de arbeidsmarkt weergeven. Vanuit elke indicator kan vervolgens doorgeklikt worden naar achterliggende pagina’s met teksten en grafieken over meer gedetailleerde uitkomsten of verwante cijfers. Zo zit er achter ‘ontwikkeling cao-lonen’ niet alleen een pagina over dit onderwerp, maar ook pagina’s over jaarlonen, uurlonen, loonkosten, de prijs van arbeid en het minimumloon.

Nieuwe uitkomsten over de beroepsbevolking

Vanaf dit jaar publiceert het CBS cijfers over de beroepsbevolking op basis van een nieuwe meetmethode. De uitkomsten over de beroepsbevolking, zoals de werkzame beroepsbevolking en de werkloze beroepsbevolking, liggen daardoor op een hoger niveau dan die in de voorgaande edities van De arbeidsmarkt in cijfers.

Cijfers over de beroepsbevolking worden verkregen uit enquêtes bij personen of huishoudens. In Nederland is dat de Enquête beroepsbevolking (EBB). Met ingang van 2021 is een nieuwe EU-verordening van kracht die een verplichte kernvragenlijst voorschrijft, zodat alle lidstaten dezelfde enquêtevragen stellen. Daarmee worden cijfers over de beroepsbevolking van verschillende landen beter vergelijkbaar.

Volgens de nieuwe methode komt de werkzame beroepsbevolking voor Nederland in 2020 uit op 9 116 duizend personen. Dat zijn 165 duizend personen meer dan bij de oude methode (+1,8 procent). Ook het aantal werklozen komt hoger uit met de nieuwe methode: 465 duizend werklozen in plaats van 357 duizend (+108 duizend). Bijgevolg valt de omvang van de niet-beroepsbevolking 273 duizend kleiner uit. Al deze cijfers hebben betrekking op personen van 15 tot 75 jaar. Om zuivere vergelijkingen tussen de jaren voor en na de herziening mogelijk te maken, zijn de cijfers uit voorgaande jaren herberekend. Daaruit blijkt dat het niveau van de uitkomsten wijzigt, maar dat de ontwikkeling overeenkomt.

Werkzame beroepsbevolking (x 1 000)
Jaar Nieuwe reeks Oude reeks
'03 7951 7783
'04 7926 7761
'05 7982 7818
'06 8106 7938
'07 8331 8169
'08 8523 8358
'09 8528 8361
'10 8441 8278
'11 8444 8280
'12 8496 8330
'13 8433 8266
'14 8382 8214
'15 8458 8294
'16 8570 8403
'17 8744 8579
'18 8939 8774
'19 9117 8953
'20 9116 8951
'21 9255 .
Werkloze beroepsbevolking (x 1 000)
Jaar Nieuwe reeks Oude reeks
'03 500 395
'04 576 466
'05 597 489
'06 525 419
'07 466 355
'08 427 318
'09 489 381
'10 547 435
'11 544 434
'12 622 516
'13 754 647
'14 762 660
'15 724 614
'16 646 538
'17 546 438
'18 459 350
'19 423 314
'20 465 357
'21 408 .

StatLine: Werkzame en werkloze beroepsbevolking (nieuwe reeks) en Werkzame en werkloze beroepsbevolking (oude reeks).

Het verschil in het aantal werkenden is vrijwel volledig terug te voeren op een hogere uitkomst bij jongeren (15 tot 25 jaar). In de nieuwe vragenlijst is toegelicht dat betaalde stages en bijbaantjes meetellen als betaald werk. Vaker dan voorheen worden betaalde stages dan ook gemeld. Daarnaast is de enquête nu persoonsgebonden, terwijl voorheen respondenten werd gevraagd naar de situatie voor het hele gezin of huishouden. Nu antwoordt iedereen alleen voor zichzelf en doen ouders dat niet meer voor hun thuiswonende kinderen.

Niet-werkenden zijn op hun beurt vaker werkloos volgens de nieuwe methode; ze geven vaker aan dat ze op zoek zijn naar werk en op korte termijn (binnen twee weken) kunnen starten. Voorheen konden respondenten kiezen uit vier antwoordmogelijkheden (‘minder dan twee weken’, ‘tussen twee weken en drie maanden’, enzovoort). In die opzet kozen ze relatief vaak voor de tweede antwoordoptie, ‘tussen twee weken en drie maanden’. Nu moeten de respondenten alleen aangeven of ze binnen twee weken kunnen starten, gesteld dat zij werk zouden vinden of een eigen bedrijf zouden kunnen starten.

De overstap naar de nieuwe uitkomsten volgens de herziene EBB is bij het verschijnen van deze publicatie nog niet voltooid. Eind april 2022 is de stand van zaken:

  • Alle jaarcijfers over 2021 en de uitkomsten over 2022 zijn op basis van de nieuwe methode.
  • Reeksen waarbij is gecorrigeerd voor de verandering in meetmethode zijn beschikbaar als Aanvullende statistiek: arbeidsdeelname 2013-2021 en in de StatLinetabel Arbeidsdeelname en werkloosheid (reeksen vanaf 2003).
  • Van de meeste andere StatLinetabellen zijn de uitkomsten over 2021 (nieuwe methode) niet zonder meer vergelijkbaar met de voorgaande verslagperiodes (oude methode). Het is de bedoeling dat later meer gecorrigeerde uitkomsten over de voorgaande jaren gepubliceerd worden.
  • In enkele StatLinetabellen staan als meest recente uitkomsten de cijfers over de eerste twee kwartalen van 2021; die cijfers zijn nog volgens de oude methode.

Voor de EBB-uitkomsten in De arbeidsmarkt in cijfers 2021 geldt dat uitsluitend de gecorrigeerde cijferreeksen zijn opgenomen – die dus geen breuk vertonen – tenzij anders staat vermeld. Doordat nog niet alle nieuwe uitkomsten beschikbaar zijn, ontbreken in deze publicatie een aantal uitkomsten en grafieken die in eerdere edities wel werden gepubliceerd.

Zie ook: CBS draagt bij aan harmonisatie Europees onderzoek naar beroepsbevolking, Nieuwe meetmethode van invloed op beroepsbevolkingscijfers en Meer werklozen, maar ook meer werkenden met nieuwe meetmethode.

Kerncijfers arbeidsmarkt
Eenheid 2011 2019 2020 2021 Verandering 2020–2021
Bevolking x 1 000 16 693 17 345 17 442 17 533 92
Bevolking 15 tot 75 jaar  
Beroeps- en niet-beroepsbevolking x 1 000 12 452 13 015 13 094 13 147 53
Werkzame beroepsbevolking x 1 000 8 444 9 117 9 116 9 255 139
Werkloze beroepsbevolking x 1 000 544 423 465 408 –57
Langdurig werklozen1) x 1 000 . 111 93 94 1
Onbenut arbeidspotentieel x 1 000 . 1 360 1 460 1 321 –139
Niet-beroepsbevolking x 1 000 3 465 3 475 3 513 3 483 –30
Brutoarbeidsparticipatie % 72,2 73,3 73,2 73,5 0,3
Nettoarbeidsparticipatie % 67,8 70,0 69,6 70,4 0,8
Werkloosheidspercentage % 6,0 4,4 4,8 4,2 –0,6
Werkgelegenheid  
Banen x 1 000 9 918 10 773 10 744 10 947 203
Werkzame personen x 1 000 8 855 9 592 9 544 9 715 171
Arbeidsjaren x 1 000 7 066 7 726 7 776 . .
Gewerkte uren mln uren 12 576 13 798 13 427 13 762 335
Gewerkte uren per werkende uren 1 420 1 439 1 407 1 416 10
Vacatures  
Openstaande vacatures x 1 000 133 281 221 313 92
Ontstane vacatures x 1 000 766 1 258 1 017 1 407 390
Vervulde vacatures x 1 000 774 1 232 1 085 1 244 159
Vacaturegraad (4e kwartaal) 15 33 25 43 18
Lonen  
Cao-lonen per uur incl. bijz.beloningen % 1,1 2,5 2,9 2,2 –0,7
Contractuele loonkosten per uur % 1,4 3,1 2,9 2,1 –0,8
Lonen per gewerkt uur % 1,4 2,1 7,0 0,3 –6,7
Loonkosten per gewerkt uur % 2,0 2,5 3,1 2,4 –0,8
Loonkosten per gewerkt uur euro 31,4 35,3 36,4 37,3 0,9
Prijsindex arbeid % 1,7 2,4 1,6 2,5 0,8
Loonkosten mld euro 317 387 386 410 25
Wettelijk minimumloon volw. (jan.) euro 1 424 1 616 1 654 1 685 31
Personen met een uitkering  
Werkloosheid x 1 000 252 223 246 207 –40
Arbeidsongeschiktheid x 1 000 796 756 755 . .
Bijstand en bijstandsgerelateerd x 1 000 449 530 709 . .
Arbeidsomstandigheden  
Werkgerelateerde psychische vermoeidheid2) % . 17,0 15,7 17,3 1,6
Tevredenheid met het werk2) % . 77,9 79,2 79,0 –0,2
Tevredenheid met arbeidsomstandigheden2) % . 74,6 76,5 76,9 0,4
Scholingsdeelname (werkenden) % . 20,8 19,9 . .
Ziekteverzuim2) % 4,2 4,4 4,7 4,9 0,2
Arbeidsongeval met ≥ 1 dag verzuim2) % . 1,5 1,2 1,3 0,1
Diversen  
Werknemers met flexibele arbeidsrelatie % . 35,6 33,0 33,0 0,0
Consumentenprijzen % 2,3 2,6 1,3 2,7 1,4
Leden vakverenigingen x 1 000 1 876 1 602 . 1 504 .
Stakingen (verloren arbeidsdagen) x 1 000 22 391 211 59 -152
Faillissementen x 1 000 9,5 4,4 3,6 2,1 –1,5
Arbeidsinkomensquote % 76,5 76,7 77,7 76,3 –1,4
Arbeidsproductiviteit per gewerkt uur % 1,0 –0,1 –1,2 2,7 3,9
Economische groei (bbp) % 1,6 2,0 –3,8 5,0 8,8
Consumentenvertrouwen (december) saldo –36 –2 –19 –25 –6
AOW-leeftijd jaar 65,00 66,33 66,33 66,33 0,00

1)Inclusief werkloosheidsduur onbekend.

2)Werknemers.

Colofon

Deze website is ontwikkeld door het CBS in samenwerking met Textcetera Den Haag.
Heb je een vraag of opmerking over deze website, neem dan contact op met het CBS.

Disclaimer en copyright

Cookies

CBS maakt op deze website gebruik van functionele cookies om de site goed te laten werken. Deze cookies bevatten geen persoonsgegevens en hebben nauwelijks gevolgen voor de privacy. Daarnaast gebruiken wij ook analytische cookies om bezoekersstatistieken bij te houden. Bijvoorbeeld hoe vaak pagina's worden bezocht, welke onderwerpen gebruikers naar op zoek zijn en hoe bezoekers op onze site komen. Het doel hiervan is om inzicht te krijgen in het functioneren van de website om zo de gebruikerservaring voor u te kunnen verbeteren. De herleidbaarheid van bezoekers aan onze website beperken wij zo veel mogelijk door de laatste cijfergroep (octet) van ieder IP-adres te anonimiseren. Deze gegevens worden niet gedeeld met andere partijen. CBS gebruikt geen trackingcookies. Trackingcookies zijn cookies die bezoekers tijdens het surfen over andere websites kunnen volgen.

De geplaatste functionele en analytische cookies maken geen of weinig inbreuk op uw privacy. Volgens de regels mogen deze zonder toestemming geplaatst worden.

Meer informatie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/telecommunicatie/vraag-en-antwoord/mag-een-website-ongevraagd-cookies-plaatsen

Leeswijzer

Verklaring van tekens

niets (blanco) een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
. het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
0 (0,0) het cijfer is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid
* voorlopige cijfers
** nader voorlopige cijfers
- (indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
2016–2017 2016 tot en met 2017
2016/2017 het gemiddelde over de jaren 2016 tot en met 2017
2016/’17 oogstjaar, boekjaar, schooljaar, enz. beginnend in 2016 en eindigend in 2017
2004/’05-2016/’17 oogstjaar enz., 2004/’05 tot en met 2016/’17

In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Over het CBS

De wettelijke taak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is om officiële statistieken te maken en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Het CBS publiceert betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die het deelt met andere overheden, burgers, politiek, wetenschap, media en bedrijfsleven. Zo zorgt het CBS ervoor dat maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden op basis van betrouwbare statistische informatie.

Het CBS maakt inzichtelijk wat er feitelijk gebeurt. De informatie die het CBS publiceert, gaat daarom over onderwerpen die de mensen in Nederland raken. Bijvoorbeeld economische groei en consumentenprijzen, maar ook criminaliteit en vrije tijd.

Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is het CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken. Dit betreft het grootste deel van het werkprogramma.

Voor meer informatie over de taken, organisatie en publicaties van het CBS, zie cbs.nl.

Contact

Met vragen kunt u contact opnemen met het CBS.

Medewerkers

Samenstelling

Han van den Berg (hoofdstukken 1, 2, 5, 6, 7 en bijlagen)

Harry Bierings (hoofdstuk 3)

Linda Fernandez Beiro (hoofdstuk 4)

met hulp van vele anderen

Redactie

Kees Groenenboom