Foto omschrijving: Armoede, kapotte kleding en schoenen.

Scroll naar Voorwoord

Voorwoord

In Armoede en sociale uitsluiting, een tweejaarlijkse CBS-publicatie die op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wordt samengesteld, staan recente ontwikkelingen op het gebied van armoede en levensomstandigheden in Nederland centraal. Om een zo actueel mogelijk beeld te kunnen schetsen, heeft het Centraal Planbureau (CPB) op verzoek van het CBS ramingen gemaakt voor de ontwikkeling van armoede in 2021 en 2022.

In Nederland is armoede door het sociale vangnet geen kwestie van fysiek overleven. Armoede staat veeleer in relatie tot het algemeen welvaartsniveau van de samenleving. Armoede, of beter gezegd inkomensarmoede komt dan neer op het hebben van onvoldoende geld (inkomen) om een bepaald consumptieniveau te realiseren dat in Nederland als minimaal noodzakelijk wordt geacht. In deze publicatie wordt de lage-inkomensgrens van het CBS als kritische drempel gehanteerd. Deze grens vertegenwoordigt door de tijd heen een vast koopkrachtniveau. Bij een inkomen onder de lage-inkomensgrens spreekt het CBS van kans op armoede of van een armoederisico.

De uitkomsten laten zien dat vanaf 2014, dus sinds het ingezette herstel na de vorige economische crisis, het risico op armoede afnam. Ook in 2020, het eerste jaar van de Covid-19 pandemie die gepaard ging met een forse economische terugval maar werd gestut door een omvangrijk pakket aan steunmaatregelen, daalde het armoederisico verder. De dalende trend gold zowel voor de gehele bevolking als voor werkenden en minderjarige kinderen. De ramingen van het CPB laten zien dat het armoederisico van de bevolking in 2021 verder daalt, maar in 2022 naar verwachting stabiel blijft. Het risico op langdurige armoede oftewel ten minste vier jaar achtereen moeten rondkomen van een laag inkomen ontwikkelde zich anders. Na 2014 liep het langdurige armoederisico iets op om pas in 2020 voor het eerst te dalen. Bij de werkenden en minderjarige kinderen zette de daling van het langdurig armoederisico wel al eerder in.

Eenoudergezinnen, alleenstaanden tot aan de AOW-leeftijd, huishoudens met een niet-westerse migratieachtergrond, bijstandsontvangers en laagopgeleiden zijn groepen die van oudsher kampen met een relatief hoog risico op armoede. Veelal speelt bij deze risicogroepen een gestapelde problematiek. Niet alleen is bij hen vaak bovengemiddeld sprake van financiële problemen zoals betalingsachterstanden en schulden maar ze kampen ook vaker met een minder goede gezondheid en ongezonde leefstijlen zoals roken, overgewicht en te weinig lichaamsbeweging. Ook worden zij vaker als verdachte van een misdrijf aangemerkt, zeggen ze frequenter slachtoffer van geweld te zijn geweest en ervaren ze meer overlast in hun buurt. Bovendien zijn ze vaker sociaal uitgesloten, ze doen minder mee in de samenleving en hebben onder meer minder goede toegang tot de gezondheidszorg en passende huisvesting.

In Armoede en sociale uitsluiting 2021 is tevens in kaart gebracht welk deel van de huishoudens met risico op inkomensarmoede voldoende vrij opneembaar vermogen achter de hand heeft om in de basisbehoeften te voorzien. Overeenkomstig eerdere edities is er bovendien aandacht voor de materiële en sociale omstandigheden van minderjarige kinderen die opgroeien in een risicogezin alsook voor werkenden die ondanks hun inspanningen op de arbeidsmarkt deel uitmaken van een risicohuishouden. Daarbij wordt ook gekeken naar de dynamiek in deze groep. Welk deel had het hele jaar inkomen uit werk en welk deel ging van werkend naar niet-werkend, of andersom?

Traditiegetrouw voorziet de publicatie in een vergelijking van het armoederisico in Nederland met dat in andere landen van de Europese Unie. Ook komen de meest recente armoedecijfers in de Nederlandse gemeenten aan de orde. Gedetailleerde gegevens over het armoederisico zijn beschikbaar op StatLine, de digitale databank van het CBS. Visualisaties op wijk- en buurtniveau zijn te vinden via de website van het CBS.

Directeur-Generaal

Angelique Berg

Den Haag/Heerlen/Bonaire, december 2021

Colofon

Deze website is ontwikkeld door het CBS in samenwerking met Textcetera Den Haag.
Heb je een vraag of opmerking over deze website, neem dan contact op met het CBS.

Disclaimer en copyright

Cookies

CBS maakt op deze website gebruik van functionele cookies om de site goed te laten werken. Deze cookies bevatten geen persoonsgegevens en hebben nauwelijks gevolgen voor de privacy. Daarnaast gebruiken wij ook analytische cookies om bezoekersstatistieken bij te houden. Bijvoorbeeld hoe vaak pagina's worden bezocht, welke onderwerpen gebruikers naar op zoek zijn en hoe bezoekers op onze site komen. Het doel hiervan is om inzicht te krijgen in het functioneren van de website om zo de gebruikerservaring voor u te kunnen verbeteren. De herleidbaarheid van bezoekers aan onze website beperken wij zo veel mogelijk door de laatste cijfergroep (octet) van ieder IP-adres te anonimiseren. Deze gegevens worden niet gedeeld met andere partijen. CBS gebruikt geen trackingcookies. Trackingcookies zijn cookies die bezoekers tijdens het surfen over andere websites kunnen volgen.

De geplaatste functionele en analytische cookies maken geen of weinig inbreuk op uw privacy. Volgens de regels mogen deze zonder toestemming geplaatst worden.

Meer informatie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/telecommunicatie/vraag-en-antwoord/mag-een-website-ongevraagd-cookies-plaatsen

Leeswijzer

Verklaring van tekens

niets (blanco) een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
. het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
0 (0,0) het cijfer is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid
* voorlopige cijfers
** nader voorlopige cijfers
- (indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
2016–2017 2016 tot en met 2017
2016/2017 het gemiddelde over de jaren 2016 tot en met 2017
2016/’17 oogstjaar, boekjaar, schooljaar, enz. beginnend in 2016 en eindigend in 2017
2004/’05-2016/’17 oogstjaar enz., 2004/’05 tot en met 2016/’17

In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Over het CBS

De wettelijke taak van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is om officiële statistieken te maken en de uitkomsten daarvan openbaar te maken. Het CBS publiceert betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die het deelt met andere overheden, burgers, politiek, wetenschap, media en bedrijfsleven. Zo zorgt het CBS ervoor dat maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden op basis van betrouwbare statistische informatie.

Het CBS maakt inzichtelijk wat er feitelijk gebeurt. De informatie die het CBS publiceert, gaat daarom over onderwerpen die de mensen in Nederland raken. Bijvoorbeeld economische groei en consumentenprijzen, maar ook criminaliteit en vrije tijd.

Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is het CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken. Dit betreft het grootste deel van het werkprogramma.

Voor meer informatie over de taken, organisatie en publicaties van het CBS, zie cbs.nl.

Contact

Met vragen kunt u contact opnemen met het CBS.

Medewerkers

Auteurs

Judit Arends

Koos Arts

Sylvia Bleker

Nathalie Boot

Marion van den Brakel

Moniek Coumans

Kai Gidding

Bart Huynen

Saskia Janssen-Jansen

Kim Knoops

John Michiels

Jeroen Nieuweboer

Ferdy Otten

Noortje Pouwels-Urlings

Hans Schmeets

Redactie

Marion van den Brakel

Ferdy Otten